10 giờ dòng lũ quét xé toạc vùng biên giới Nepal
10 giờ dòng lũ quét xé toạc vùng biên giới Nepal
Khoảng 20 triệu khối nước từ Himalaya đã tràn vào hệ thống sông Nepal, tạo ra đợt lũ quét như sóng thần gây thiệt hại nghiêm trọng cho nước này.
Syed Umar Sadiq sáng 26/8 dẫn đoàn khách tới tham quan núi Kailash và hồ Mansarovar ở khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc. Đây là chuyến đi đầu tiên của Sadiq trên cung đường mà cha anh từng nhiều lần thực hiện khi làm dịch vụ lữ hành.
Khi đoàn của Sadiq đến biên giới Nepal sáng 26/8, một thứ gì đó cũng bắt đầu chuyển động trên gần đỉnh núi Langtang Lirung. Các trạm quan trắc địa chấn ban đầu ghi nhận trận động đất mạnh 4,4 độ vào khoảng 8h37. Tuy nhiên, các nhà khoa học sau đó xác định tín hiệu này thực chất xuất phát từ một vụ sạt lở đất, do lượng lớn băng và đá sụp xuống từ vùng núi cao Himalaya.
Nước, bùn và đất đá sau đó tràn xuống các thung lũng, nhập vào hệ thống sông rồi lao về phía những khu dân cư ở hạ lưu huyện Rasuwa của Nepal. Sadiq cùng 57 người hành hương trong đoàn trở thành những nạn nhân đầu tiên trong trận lũ quét kinh hoàng đã tàn phá Nepal suốt 10 giờ sau đó.
Vị trí sông băng sạt lở trên dãy Himalaya. Đồ họa: Guardian
Theo báo cáo kỹ thuật từ Ban Dự báo Lũ thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thủy văn và Tài nguyên nước Nepal, dòng lũ sau đó xuôi theo sông Bhote Koshi và Trishuli tới Muglin, Malekhu và Devghat trước khi đổ vào sông Narayani.
Trạm quan trắc tại sông Syabrubesi, huyện Rasuwa, ghi nhận mực nước ở mức 1,62 m vào lúc 8h40, thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo 6 m và ngưỡng nguy hiểm 9 m. Tuy nhiên, chỉ 10 phút sau đó, trạm quan trắc này ngừng truyền dữ liệu khi bị lũ quét phá hủy.
Trong khoảng thời gian này, hình ảnh từ camera an ninh đã ghi nhận một bức tường nước ập vào và nhấn chìm cửa khẩu giữa huyện Cát Long ở Tây Tạng với Rasuwa lúc 8h45 (11h giờ Bắc Kinh).
Tại thị trấn Timure gần đó, nhân viên hải quan Prem Subedi đang cùng đồng nghiệp làm thủ tục cho du khách sang Trung Quốc thực hiện hành trình Kailash-Mansarovar thì bất ngờ cảm nhận một rung chấn giống động đất.
“Có một luồng gió rất lạ. Chúng tôi không biết chuyện gì đang xảy ra, là núi lửa, động đất hay lũ. Nó cũng giống như một trận sóng thần”, ông Subedi kể.
Subedi lập tức chạy ra ngoài, lao lên một vách núi, bám vào những bụi cỏ khô để giữ thăng bằng. Theo ông, những người không lập tức chạy lên vùng cao hơn đều không sống sót. “Nếu chậm 15 giây, có lẽ tôi đã chết”, Subedi nói. Hình ảnh từ trên không sau đó cho thấy toàn bộ khu vực cửa khẩu đã bị phá hủy hoàn toàn.
Khoảnh khắc lũ quét tràn qua trạm kiểm soát, cuốn phăng bãi đỗ xe ở cửa khẩu Cát Long ngày 26/8. Video: CCTV
Lúc 9h05, cơ quan chức năng Nepal nhận được thông tin rằng một dòng lũ lớn đã tràn vào sông Bhote Koshi từ phía Tây Tạng. Hơn 600.000 tin nhắn đã được gửi tới người dân sống dọc bờ sông tại các huyện Rasuwa, Nuwakot, Dhading và Chitwan trong khoảng 9h15-9h16, yêu cầu đề cao cảnh giác.
Lúc 9h20, trạm quan trắc mực nước tại Betrawati Bazaar cũng ngừng truyền dữ liệu. Mực nước cuối cùng được ghi nhận tại đây là 3,55 m.
Một video được quay tại địa điểm ở phía bắc Betrawati Bazaar cho thấy dòng lũ khổng lồ nhấn chìm cả thung lũng khi cuồn cuộn đổ về thị trấn này. Betrawati Bazaar là thị trấn có ý nghĩa lịch sử và là điểm hành hương quan trọng tại Nepal.
Dòng lũ cuồn cuộn đổ về thị trấn Betrawati Bazaar. Video: Guardian
Bibek Kumal, 24 tuổi, công nhân người Nepal, đang đào đất bên ngoài một ngôi nhà mới xây tại Bidur, phía nam Betrawati Bazaar, thì trận lũ bùn đá bất ngờ dội xuống cuồn cuộn, cuốn phăng anh cùng toàn bộ vật dụng xung quanh.
Cơn lũ cuốn anh xuống hạ lưu giữa đống bùn đá, nhưng “may mắn thay tôi bám lại được trên một cây xoài”, anh nhớ lại. “Không có cây xoài đó, chắc tôi đã bị cuốn trôi và bỏ mạng”.
Khoảng 10h, Rajendra Dawadi, hiệu trưởng một trường học ở thị trấn Trishuli Bazar cách Timure khoảng 60 km, nhận được cuộc gọi cảnh báo từ người bạn ở huyện Rasuwa về một đợt lũ khổng lồ đang tiến đến. Ông cho những học sinh có nhà ở khu vực an toàn về bằng xe buýt, đồng thời yêu cầu những em còn lại chạy lên vùng cao hơn trên các sườn đồi.
“Đây là điều chúng tôi vẫn dạy các em phải làm khi xảy ra lũ”, ông Dawadi nói, nhưng cho biết nhiều học sinh vẫn kéo đến cây cầu bắc qua sông gần đó, đứng sát bờ để tò mò xem chuyện gì đang xảy ra.
Dawadi cùng khoảng 100 học sinh chạy lên những ngọn đồi gần trường. 15 phút sau, dòng lũ ập tới.
“Ngôi trường bị cuốn phăng. Nó đã trở thành một phần bờ sông”, hiệu trưởng này kể lại.
Vị trí các khu vực bị lũ quét ảnh hưởng ở Nepal. Đồ họa: Guardian
Đến 10h28, cơ quan chức năng Nepal dự báo lũ tiếp tục di chuyển xuống hạ lưu, qua các khu vực Dhading-Galchhi và Muglin trong vài giờ. Cảnh báo tiếp tục được gửi tới người dân ven sông Trishuli.
Lúc 11h26, mực nước tại trạm quan trắc Phurke, Malekhu, đã vượt ngưỡng nguy hiểm. 17 phút sau, dòng lũ cuốn trôi cầu Phurke cùng nhiều công trình khác.
Cơ quan chức năng Nepal xác nhận dòng lũ đã đi qua Muglin lúc 13h và kêu gọi người dân sống dọc sông, tới tận Devghat, di chuyển tới nơi an toàn. Mực nước tại Devghat đạt 4,76 m lúc 13h30. Lũ tràn tới khu vực này lúc 16h, mức nước đạt đỉnh 6,57 m trước khi bắt đầu giảm.
Sức tàn phá của trận lũ được thể hiện qua video cho thấy cây cầu bắc qua sông Trishuli bị dòng nước cuồn cuộn cuốn phăng. Những ngôi nhà nhiều tầng nhanh chóng chìm trong nước khi dòng lũ dữ xé toạc khu dân cư ven sông.
Đến 18h30, mực nước tại Devghat giảm xuống khoảng 4 m. Báo cáo cho biết đánh giá kỹ thuật ban đầu ước tính trận lũ đã đưa khoảng 20 triệu m³ nước vào hệ thống sông ở biên giới Nepal.
Lũ quét cuốn phăng cây cầu bắc qua sông Trishuli. Video: Guardian
Giới chức Nepal ngày 28/8 cho biết lũ quét đã khiến hơn 470 người đã thiệt mạng và khoảng 1.500 người mất tích. Đây là thảm họa tự nhiên nghiêm trọng nhất tại nước này kể từ trận động đất Kathmandu khiến khoảng 9.000 người chết năm 2015.
Tại một bệnh viện dã chiến ở Nepal, những người sống sót vẫn mòn mỏi chờ tin người thân mất tích. Kula Priya cho biết bà gần như mất tất cả khi dòng lũ ập đến, trong đó có con trai cả đến nay vẫn chưa rõ tung tích.
“Tôi không cần tiền bạc hay của cải. Tôi chỉ muốn con trai mình trở về. Nếu ai có thể cứu được con tôi, xin hãy giúp tôi”, bà Priya nói trong tuyệt vọng.
Như Tâm (Theo WSJ, Guardian, Kathmandu Post)
29 THÁNG 08, 2026