54 đơn vị cấp xã ở TP HCM chưa đạt chuẩn diện tích, dân số

Đặc khu Côn Đảo và xã đảo Thạnh An chưa đạt tiêu chí dân số, trong khi 52 xã, phường không đáp ứng yêu cầu về diện tích theo quy định.

Thông tin được Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang nêu tại buổi đối thoại với cán bộ thành phố, chiều 28/7.

Theo ông Quang, cả nước có 705 xã, phường, đặc khu chưa đạt tiêu chí về diện tích hoặc dân số theo Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Riêng, TP HCM có 54 đơn vị, gồm đặc khu Côn Đảo và xã đảo Thạnh An chưa đạt tiêu chí dân số; 52 xã, phường còn lại chưa đáp ứng yêu cầu về diện tích.

Nghị quyết quy định xã miền núi phải có ít nhất 5.000 người, diện tích 100 km2; xã hải đảo từ 2.500 người, rộng 15 km2; các xã còn lại có ít nhất 16.000 người, diện tích 30 km2. Phường phải có tối thiểu 21.000 người và rộng 5,5 km2.

Bí thư Thành ủy cho biết Bộ Chính trị hiện không có chủ trương tiếp tục sáp nhập, thay đổi địa giới hành chính trên diện rộng. Tuy nhiên, một số địa phương đã đề xuất tiếp tục sắp xếp các đơn vị hành chính để phù hợp với thực tế vận hành.

Tại TP HCM, việc có tiếp tục sắp xếp hay không sẽ dựa trên nhu cầu của từng địa phương, sự đồng thuận của người dân và kết quả nghiên cứu độc lập.

Theo ông Quang, nếu chỉ căn cứ cứng nhắc vào diện tích và dân số, việc tổ chức lại đơn vị hành chính có thể không phù hợp thực tế. Đặc khu Côn Đảo chưa đạt tiêu chí dân số nhưng cách đất liền khoảng 165 km, bị ngăn cách bởi biển nên không thể sáp nhập với địa phương khác. Việc ghép xã đảo Thạnh An với một đơn vị trong đất liền cũng khó khả thi.

Đối với tiêu chí diện tích, ông dẫn chứng quận 3 trước đây chỉ rộng khoảng 4,7 km2, nhỏ hơn mức tối thiểu 5,5 km2 của một phường theo quy định mới. Ngay cả khi chuyển toàn bộ quận cũ thành một phường, đơn vị này vẫn phải nhận thêm diện tích từ quận 10 cũ mới đủ chuẩn.

Do đó, ngoài dân số và diện tích, quá trình xem xét tổ chức lại đơn vị hành chính cần tính đến tiềm năng phát triển, vị thế, yêu cầu quốc phòng, an ninh và điều kiện quản lý thực tế.

Theo quy trình dự kiến, ban chấp hành đảng bộ các xã, phường, đặc khu sẽ đánh giá nhu cầu, thống nhất phương án và báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy. Các địa phương phải lấy ý kiến người dân trước khi hoàn thiện đề xuất.

Ban Nghiên cứu phát triển TP HCM cũng sẽ thực hiện nghiên cứu độc lập dựa trên các tiêu chí về tiềm năng phát triển, vị thế, quốc phòng, an ninh và điều kiện thực tế, làm cơ sở để Ban Thường vụ Thành ủy xem xét.

Việc rà soát dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8, nhằm tránh ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư hạ tầng chuyển đổi số và phân bổ vốn đầu tư công.

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP HCM rộng hơn 6.700 km2, dân số trên 14 triệu người, gồm 168 xã, phường, đặc khu. Thành phố đang hoàn thiện đề án chuyển 29 xã lên phường.

Lê Tuyết