8 nhà toán học danh tiếng rời phương Tây về châu Á


1. Ngô Bảo Châu

Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ giảng dạy tại Đại học Hong Kong (Trung Quốc) – ngôi trường số 1 châu Á trên bảng xếp hạng đại học QS năm 2026, từ tháng 6 tới. Trước đó, ông làm việc tại khoa Toán của Đại học Chicago (Mỹ) từ năm 2010.

Ông là người Việt Nam duy nhất đến nay đoạt giải Fields (năm 2010), được ví như “Nobel Toán học”, nhờ chứng minh giả thuyết “bổ đề cơ bản” của Chương trình Langlands.

GS Châu cho biết nhen nhóm ý định về châu Á hơn một năm nay, phần vì muốn ở gần gia đình khi bố mẹ tuổi đã cao, phần để thực hiện tâm nguyện đào tạo thế hệ trẻ yêu Toán tại Việt Nam sâu và thường xuyên hơn.

Sinh năm 1972, GS Châu từng học trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, là thí sinh Việt Nam đầu tiên hai lần giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (năm 1988 và 1989). Ông nhận học bổng của Chính phủ Pháp theo học Đại học Paris VI năm 1990, bảo vệ luận án tiến sĩ ở tuổi 25 tại Đại học Nam Paris.

Ông trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2004, làm Giám đốc khoa học tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán từ năm 2010.

2. Vũ Hà Văn

Một nhà toán học Việt khác là Giáo sư Vũ Hà Văn đã gia nhập khoa Toán của Đại học Hong Kong từ tháng 1.

Tên tuổi của GS Văn gắn một số bài toán thách thức thế giới trong nhiều thập kỷ, như bài toán Erdős–Folkman trong lý thuyết số, giả thuyết Shamir trong lý thuyết đồ thị ngẫu nhiên. Ông cũng hợp tác với Terence Tao – chủ nhân giải thưởng Fields năm 2006 để chứng minh giả thuyết luật hình tròn và định lý bốn mô-men, được coi là những cột mốc quan trọng trong lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.

GS Văn là chủ nhân nhiều giải thưởng quốc tế lớn, như George Pólya (2008) của Hiệp hội Toán học Ứng dụng và Công nghiệp Mỹ, Giải Delbert Ray Fulkerson (2012) của Hiệp hội Toán học và Hiệp hội Tối ưu hóa Toán học Mỹ.

Sinh năm 1970 tại Hà Nội, ông Văn là cựu học sinh chuyên Toán, trường THPT Chu Văn An và chuyên Hà Nội – Amsterdam. Ông lấy bằng tiến sĩ Toán của Đại học Yale (Mỹ) năm 1998 và bắt đầu giảng dạy tại đây từ năm 2011.

3. Joshua Zahl

Tháng 6 năm ngoái, Joshua Zahl rời Đại học British Columbia (UBC) của Canada để đảm nhận vị trí giáo sư chủ nhiệm toàn thời gian tại Viện Toán học Chern, Đại học Nam Khai (Trung Quốc), theo trang web của trường.

Zahl, 40 tuổi, từng gây chấn động giới toán học khi cùng cộng sự là Wang Hong – một trong những ứng viên “nặng ký” nhất cho giải Fields 2026 – giải quyết bài toán 100 tuổi về giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều.

Ngoài ra, Zahl còn có những đóng góp quan trọng cho nhiều lĩnh vực toán học, bao gồm toán học rời rạc, phân tích Fourier và lý thuyết đo hình học.

Zahl học đại học tại Viện Công nghệ California và nhận bằng Tiến sĩ từ Đại học California, Los Angeles năm 2013.


(Từ trái qua) Joshua Zahl, Ngô Bảo Châu và Vũ Hà Văn. Ảnh: UBC, HKU, VinUniversity

Từ trái qua: GS Joshua Zahl, Ngô Bảo Châu và Vũ Hà Văn. Ảnh: UBC, HKU, VinUniversity

4. Yitang Zhang

Cùng trong tháng 6/2025, Đại học Sun Yat-sen (Trung Quốc) thông báo chiêu mộ thành công nhà toán học Yitang Zhang từ Đại học California, Santa Barbara (Mỹ).

Zhang được biết đến nhiều nhất với công trình nghiên cứu đột phá về số nguyên tố. Năm 2013, ông chứng minh lần đầu tiên có vô số cặp số nguyên tố cách nhau một khoảng hữu hạn, đánh dấu bước tiến lớn trong việc giải quyết giả thuyết số nguyên tố sinh đôi – một vấn đề toán học cơ bản chưa được giải đáp.

Sinh ra tại Thượng Hải năm 1955, Zhang bộc lộ năng khiếu toán học từ nhỏ. Lớn lên trong giai đoạn Cách mạng Văn hóa, ông không được đi học cấp ba, nhưng tự học và được nhận vào Đại học Bắc Kinh năm 1978. Ông nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Purdue (Mỹ) năm 1991.

5. Liu Jun

Tháng 9/2025, Liu Jun xác nhận sẽ về giảng dạy tại Đại học Thanh Hoa – nơi ông sinh ra và lớn lên ngay trong khuôn viên 63 năm trước.

Liu lấy bằng cử nhân ở Đại học Bắc Kinh, tốt nghiệp tiến sĩ ở Đại học Chicago năm 1991. Sau đó, ông có hơn 30 năm làm việc ở Đại học Harvard, là thành viên Viện Hàn lâm khoa học quốc gia và Hiệp hội thống kê Mỹ.

Liu có những đóng góp tiên phong trong suy luận Bayes (một phương pháp suy luận thống kê), sinh học tính toán và tin sinh học. Đến nay, ông đã hướng dẫn hơn 40 tiến sĩ và hơn 30 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ. Hầu hết đang làm việc tại các đại học hàng đầu, hoặc tại Phố Wall, Google, Microsoft.

6. Daqing Wan

Daqing Wan, 62 tuổi, vừa xác nhận nghỉ hưu ở Đại học California, Irvine (Mỹ), về làm việc ở Đại học Trùng Khánh.

Ông nổi tiếng trong giới toán học quốc tế vì chứng minh được một số giả thuyết nổi tiếng trong lý thuyết số hiện đại, tiêu biểu là giả thuyết Dwork, có từ năm 1973. Đây được coi là nền tảng quan trọng để hiểu hành vi của các số nguyên tố.

Nhờ công trình này, năm 2001, ông giành Huy chương Morningside – giải thưởng cao quý nhất dành cho giới toán học Trung Quốc.

Thời trẻ, ông được coi là thần đồng khi đỗ khoa Toán của Đại học Công nghệ Thành Đô ở tuổi 14. Năm 1991, ông lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Washington (Mỹ) rồi ở lại làm việc.

7. Wu Meng

Theo website của Đại học Hồ Nam, Wu Meng gia nhập khoa Toán của trường từ tháng 8 năm ngoái, làm giáo sư toàn thời gian về toán học cơ bản. Trước đó, ông giảng dạy ở Đại học Oulu, một trong những đại học lớn nhất Phần Lan.

Wu gây tiếng vang năm 2019 nhờ giải quyết một bài toán tồn tại hơn 50 năm liên quan giả thuyết Furstenberg, nghiên cứu cách các số thay đổi cấu trúc khi được biểu diễn trong các hệ cơ số khác nhau.

Thời trẻ, Wu học cử nhân Toán ở Đại học Picardy Jules Verne (Pháp) năm 2006. Ông cũng học cao học ở trường này, lấy bằng tiến sĩ năm 2013.

8. Li Hanfeng

Như Daqing Wan, giáo sư Li Hanfeng chọn Đại học Trùng Khánh làm bến đỗ khi trở về Trung Quốc, rời ghế ở Đại học Buffalo (Mỹ).

Nghiên cứu của ông tập trung vào phân tích hàm, đại số toán tử, hình học phi giao hoán, hệ động lực và lý thuyết số tổ hợp. Ông là một trong những nhà Toán học hiếm hoi có bài báo được xuất bản ở cả bốn tạp chí danh giá nhất trong lĩnh vực (Annals of Mathematics, Inventiones Mathematicae, Journal of the American Mathematical Society và Acta Mathematica).

Li nhận bằng cử nhân Toán từ Đại học Bắc Kinh năm 1997, lấy bằng tiến sĩ ở Đại học California, Berkeley năm 2002.

Những năm gần đây, Trung Quốc tích cực thu hút các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia nước ngoài. Tiêu biểu là chương trình tuyển dụng nhân tài cấp cao “Ngàn Tài năng”, tạo điều kiện thuận lợi về visa và các ưu đãi tài chính hào phóng.

Khánh Linh (Tổng hợp)

Ngày xuất bản:

16 THÁNG 03, 2026

Tin cập nhật 24H

Hơn 162.000 tỷ đồng xây ba tuyến cao tốc

Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư ba tuyến cao tốc dài hơn 430 km, tổng vốn gần 162.400 tỷ đồng, kết nối các khu vực Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên.

22 THÁNG 11, 2026

Xóa nợ lệ phí môn bài cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế

Từ 21/11, hơn 2,5 triệu người nộp thuế được xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp phát sinh để hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.

22 THÁNG 11, 2026

Người đàn ông tử vong khi cứu phụ nữ đuối nước ở biển Nha Trang

Khánh HòaNgười đàn ông bơi ra cứu phụ nữ gặp nạn giữa sóng lớn ở biển Nha Trang, nhưng bị đuối sức, tử vong; một nhân viên cứu hộ cũng phải nhập viện.

22 THÁNG 11, 2026

Đồng bào dân tộc ít người nhất Việt Nam diễu hành trên phố

Lai ChâuNgười Mảng, La Hủ, Si La… những dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam, cùng xuống đường nhảy múa trong ngày hội văn hóa tại xã Bum Tở.

22 THÁNG 11, 2026

Alcaraz toàn thắng vòng bảng ATP Finals 2026

ItalyCarlos Alcaraz thắng Flavio Cobolli 6-4, 6-1 trong 65 phút ngày 20/11, nối dài mạch thắng lên 12 trận và hẹn Ben Shelton ở bán kết ATP Finals.

22 THÁNG 11, 2026

‘Nghệ thuật’ thắng 1-0 của Arsenal

AnhArsenal thắng cả 16 trận Ngoại hạng Anh gần nhất khi ghi bàn trước nhờ cách Mikel Arteta điều chỉnh thế trận để giữ lợi thế.

22 THÁNG 11, 2026

Quang Liêm trở lại top 15 thế giới

HungaryLê Quang Liêm đánh bại Ian Nepomniachtchi ở ván tiêu chuẩn nhanh cuối cùng tại giải cờ vua toàn năng thế giới 2026, trở lại top 15 thế giới và nuôi hy vọng dự chuỗi giải năm sau.

22 THÁNG 11, 2026

Haaland bị khước từ bàn tranh cãi trong trận hòa của Man City

AnhTiền đạo Erling Haaland không được công nhận bàn do lỗi đá bóng trong tay thủ môn, khi Man City hòa Fulham 1-1 ở vòng 11 Ngoại hạng Anh.

22 THÁNG 11, 2026

Đại hội Thể thao toàn quốc 2026 khai mạc bên sông Sài Gòn

TP HCMĐại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X chính thức bắt đầu bằng lễ khai mạc giàu màu sắc hiện đại kết hợp những câu chuyện về vùng đất, con người TP HCM tối 21/11.

22 THÁNG 11, 2026

Thâm Quyến – ‘thiên đường điện thoại cũ’ của Trung Quốc

Người Trung Quốc thải loại hơn 400 triệu điện thoại mỗi năm, phần lớn đổ về chợ Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến, nơi các thương nhân đưa chúng tới Nam Á, châu Phi.

22 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Sinh viên đề xuất loạt sáng kiến thích ứng biến đổi khí hậu

Tận dụng nhiệt thải để tạo điện, làm nhà nổi thích ứng ngập lụt ở ĐBSCL là những dự án hạng mục môi trường thí sinh gửi đến cuộc thi online “Sinh viên Thế hệ mới 2026”.

22 THÁNG 11, 2026

‘Học sinh Việt Nam cần được hỗ trợ về trí tuệ cảm xúc’

Học sinh Việt Nam có thói quen học tập tốt, được nhà trường, gia đình hỗ trợ mạnh mẽ về học thuật, nhưng cần được giúp đỡ về trí tuệ cảm xúc để học tốt hơn.

22 THÁNG 11, 2026

Học vấn của 7 tỷ phú sáng lập Anthropic

Phần lớn trong 7 tỷ phú sáng lập Anthropic xuất thân từ các đại học hàng đầu như Stanford, Harvard, MIT với chuyên ngành Toán, Vật lý, Khoa học máy tính, Kỹ thuật.

22 THÁNG 11, 2026

Nước châu Á nào có tỷ lệ dân nhập cư cao nhất thế giới?

Gần 77% trong tổng dân số nước này là người nhập cư – tỷ lệ cao nhất thế giới. Bạn có biết đó là nước nào?

22 THÁNG 11, 2026

Những cô giáo vượt núi ngày ba lần đưa cơm nóng cho học trò

Quảng TrịDù tự bỏ tiền xăng, không có thù lao, các giáo viên Mầm non Lâm Hóa đều đặn ba lần mỗi ngày vượt đường núi, cầu treo mang cơm nóng về điểm trường lẻ cho trẻ.

21 THÁNG 11, 2026