Nhà văn Lưu Chấn Vân: AI chỉ có thể bắt chước tôi

Tác giả Tôi không phải Phan Kim Liên tham gia các buổi hội thảo tại TP HCM, ngày 30-31/10, trong khuôn khổ chương trình giao lưu Văn học Việt – Trung lần thứ nhất. Khi được hỏi về tác động của trí tuệ nhân tạo tới văn học, ông nói AI là quy luật phát triển tất yếu và sẽ có những thay đổi dữ dội trong tương lai. Còn tâm hồn, tình cảm của con người thay đổi chậm, bởi 2.000 năm trước và hiện tại, cảm xúc vẫn khá tương đồng, chẳng hạn mẹ thương con, con cái yêu thương cha mẹ.

Vì vậy, Lưu Chấn Vân nhận định AI chưa thể tác động mạnh mẽ đến những tình cảm nguyên thủy của con người và cũng chưa thể thay thế hoàn toàn người sáng tác. Độc giả từng yêu cầu AI mô phỏng văn phong của ông để tạo ra một tác phẩm nhưng kết quả nhận được là câu chuyện bắt chước những cuốn sách trước của Lưu Chấn Vân.

Tác giả nói: “Mô phỏng tác phẩm đã có của tôi thì AI làm được nhưng yêu cầu sáng tác truyện mới thì không thể, vì câu chuyện đó ở trong đầu tôi mà trí tuệ nhân tạo không ở trong đầu tôi để biết tôi viết gì tiếp theo”.

Lưu Chấn Vân cho rằng văn học không có khả năng thay đổi thế giới, ông sáng tác cũng không vì mục đích như thế. Tuy nhiên, văn chương có thể thay đổi tâm hồn và số phận con người. Nhà văn từng gặp một shipper mang cuốn Một câu chọi vạn câu để xin ông ký tặng lên sách. Lúc đó ông hỏi vì sao bận rộn mà người giao hàng vẫn có thời gian đọc. Shipper trả lời tranh thủ đọc sách lúc chờ đơn hàng. Cuộc sống vất vả, anh tìm được động lực đi lên trong sách, tìm được sự đồng cảm với nhân vật. “Lúc đó tôi hiểu sức mạnh của văn học là giúp con người ta tìm thấy hy vọng trong đời sống, cho họ động lực đi lên”, ông nói.

Tại chương trình giao lưu, nhà văn cho biết khi đến TP HCM, ông lang thang trên phố, vào một quán ăn và được nhân viên tận tình hướng dẫn khi ông loay hoay với món cuốn. Lưu Chấn Vân cảm nhận được sự dễ thương, thân thiện của người xung quanh và mong trở lại nhiều hơn. Nhà văn từng thưởng thức món ăn Việt tại nhiều nước trên thế giới nhưng nếm mùi vị tại Việt Nam mang cảm giác khác. Những ngày tại TP HCM, ông hầu như chỉ ăn phở và nem rán mà không thấy ngán.

Lưu Chấn Vân 67 tuổi, sinh tại huyện Diên Tân, tỉnh Hà Nam, từng làm giáo viên trung học. Ông bắt đầu sáng tác từ năm 1982 và là một trong những tác giả tiêu biểu của chủ nghĩa hiện thực mới trong văn đàn Trung Quốc.

Các truyện ngắn, tiểu thuyết nổi bật của ông gồm Tháp Phố, Tân binh liên, Lông gà khắp đất, Quan nhân, Hoa vàng cố hương, Mì quê và hoa, Tôi là Lưu Nhảy Vọt, Một câu chọi vạn câu, Tôi không phải là Phan Kim Liên, Những đứa trẻ của thời đại hóng chuyện. Tác phẩm của ông được dịch sang hơn 20 ngôn ngữ, trong đó có Anh, Pháp, Việt Nam, Nhật, Đức, Hàn.

Tháp Phố từng đoạt Giải thưởng Truyện ngắn xuất sắc Toàn quốc (1987-1988), còn Một câu chọi vạn câu giành Giải thưởng Văn học Mao Thuẫn lần thứ 8.
Năm 2018, ông được Bộ Văn hóa Pháp trao tặng Huân chương Hiệp sĩ Văn học và Nghệ thuật Cộng hòa Pháp. Hiện ông là giáo sư khoa Văn học, Đại học Nhân dân Trung Quốc.

Một số tác phẩm của Lưu Chấn Vân được chuyển thể phim điện ảnh, trong đó có Điện thoại di động (đạo diễn Phùng Tiểu Cương), Tôi không phải Phan Kim Liên (đạo diễn Phùng Tiểu Cương, Phạm Băng Băng đóng chính).

Như Anh