Lũ Nam Trung Bộ lớn nhất trong hơn 50 năm qua


Chiều 23/11, Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) có báo cáo về đợt mưa lũ ở Nam Trung Bộ. Tổng lượng mưa từ 19h ngày 15/11 đến 19h ngày 21/11 phía đông Đăk Lăk phổ biến 500-1.200 mm, riêng Sông Hinh 1.861 mm, Hòa Mỹ Tây 1.575 mm, Sơn Long 1.363 mm. Phía tây tỉnh mưa 150-400 mm, có nơi cao hơn như M’Đrăk 805 mm, Hòa Phong 434 mm.

Gia Lai mưa phổ biến 300-600 mm, một số nơi lớn hơn như Canh Liên 1.000 mm, An Quang 988 mm, Vân Canh 927 mm; phía tây tỉnh 100-300mm, ở Nghĩa An 498 mm, Hồ An Khê 438 mm. Khánh Hòa cũng mưa đặc biệt lớn, trung bình 500-700 mm ở phía bắc, một số nơi như Đại Lãnh 1.071 mm, Khánh Hiệp 1.002 mm, Sơn Thái 877 mm.


Khu vực xã Hoà Thịnh. Ảnh: Nghinh Phong

Khu vực xã Hòa Thịnh. Ảnh: Nghinh Phong

Cục Khí tượng Thủy văn đánh giá lượng mưa tại Sơn Hòa (Đăk Lăk) 601 mm hay Quy Nhơn (Gia Lai) 380 mm vượt các kỷ lục lịch sử từng ghi nhận. Dẫn phân loại của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO), Cục cho rằng “đây là các sự kiện hiếm gặp, gần như không thể dự báo chính xác định lượng”.

Kết hợp với việc từ tháng 10 đến giữa tháng 11/2025 mưa ở Nam Trung Bộ đã cao hơn trung bình nhiều năm 120-200%, đất đai bão hòa nên khi bước vào đợt mưa chính, chỉ cần thêm 300-500 mm mưa là đã hình thành lũ lớn.

Hàng loạt sông ở Nam Trung Bộ cùng vượt đỉnh lũ lịch sử trong các ngày 15-21/1. Sông Kỳ Lộ (Đăk Lăk) vượt kỷ lục 2009; sông Ba vượt 1993, sông Dinh Ninh Hòa (Khánh Hòa) vượt 1986. Đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Phú Lâm có chu kỳ lặp lại ước tính 50 năm (tần suất hiếm).

Cục Khí tượng Thủy văn đánh giá lũ đồng thời phá kỷ lục trên 3-5 lưu vực là cực kỳ hiếm, không thuộc mức lũ tính toán thông thường, và chỉ dự báo chính xác vẫn không đủ để ngăn chặn thiên tai vượt lịch sử.

Sông

Trạm

Năm lũ lịch sử

So sánh đỉnh lũ 2025 với lũ lịch sử (cm)

Ba

Củng Sơn

1993

>LLS 109

Ba

Phú Lâm

1993

>LLS 19

Kôn

Thạnh Hòa

2013

Dinh Ninh Hòa

Ninh Hòa

1986

>LLS 19

Cái Nha Trang

Đồng Trăng

2009

Krông Ana

Giang Sơn

1998

Srêpôk

Bản Đôn

1993

Thống kê trong 30 năm qua, các đợt lũ lớn ở Nam Trung Bộ thường xảy ra trước ngày 15/11, riêng đợt này lại muộn hơn. Điều này cho thấy quy luật lũ truyền thống đang thay đổi, xu hướng thời tiết ngày càng cực đoan, khó lường, Cục Khí tượng Thủy văn nhận định.

Tổ hợp thời tiết cực đoan gây mưa lũ

Nguyên nhân mưa lớn được cơ quan khí tượng đưa ra là do kết quả của tổ hợp nhiều hình thái thời tiết cực đoan. Trên cao, nhiễu động trong đới gió đông ở độ cao 1.500-5.000 m hoạt động mạnh, kết hợp với không khí lạnh cường độ rất mạnh tạo nên vùng hội tụ ẩm từ tầng thấp đến tầng cao.

Hơi nước từ Biển Đông liên tục được vận chuyển vào đất liền Trung Bộ và Tây Nguyên, trong khi địa hình Trường Sơn đóng vai trò chắn gió, kích thích đối lưu phát triển mạnh và duy trì mưa kéo dài. Lượng mưa phổ biến 800-1.700 mm ở nhiều nơi, vượt xa khả năng tiêu thoát tự nhiên.

Ngoài yếu tố thời tiết, đặc điểm địa hình và thủy văn của Trung Bộ cũng làm tăng nguy cơ lũ lớn. Các lưu vực sông ngắn, độ dốc lớn khiến nước mưa tập trung nhanh về hạ lưu, dẫn đến lũ quét, lũ ống và lũ lên nhanh chỉ trong vài giờ. Nước trong đất liền lên cao, trong khi đó Biển Đông lại xuất hiện sóng lớn, sóng biển 3-5 m khiến việc tiêu thoát nước diễn ra chậm.


Bản đồ ngập khu vực hạ du Sông Ba - rốn lũ Hoà Thịnh và Đông Hoà. Dữ liệu độ sâu ngập cung cấp bởi VegaCosmos & VSGA xử lý từ ảnh vệ tinh STRIX (Synspective) độ phân giải 3m chiết tách vùng ngập. Đồ hoạ: Quang Tuệ

Bản đồ ngập khu vực hạ du Sông Ba – “rốn lũ” Hòa Thịnh và Đông Hòa. Dữ liệu độ sâu ngập cung cấp bởi VegaCosmos & VSGA xử lý từ ảnh vệ tinh STRIX (Synspective) độ phân giải 3 m chiết tách vùng ngập. Đồ họa: Quang Tuệ

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến các hình thái mưa cực đoan trở nên mạnh hơn và khó dự báo hơn, gia tăng tần suất lũ lớn trong 10-15 năm gần đây, với nhiều trạm ghi nhận lượng mưa vượt mức lịch sử 1.000-1.700 mm/đợt.

Cần thay đổi phương thức dự báo, cảnh báo

GS.TS Trần Thục, Chủ tịch Hội Khí tượng Thủy văn Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết ngày càng cực đoan, cần thay đổi phương thức dự báo, cảnh báo. Với đợt mưa lũ này, dự báo được diện mưa, nhưng việc xác định tổng lượng mưa tại một số điểm cục bộ vẫn sai số, một số điểm mưa cao hơn dự báo. Đây cũng là hạn chế chung cho các khu vực nhiệt đới gió mùa có địa hình chia cắt mạnh, rất khó để dự báo mưa lớn cục bộ trong phạm vi hẹp.

Cùng với đó, các cảnh báo sạt lở đất vẫn chủ yếu ở mức “nguy cơ cao tại các xã, phường” mà chưa thể định vị đến từng điểm sạt lở cụ thể (sườn đồi, tuyến đường nhỏ). Mạng lưới trạm quan trắc tự động ở vùng thượng nguồn, vùng núi sâu (nơi khởi phát lũ quét) tại Nam Trung Bộ vẫn còn khá thưa, dẫn đến thiếu số liệu thực đo tức thời để cảnh báo lũ lên nhanh.

GS Thục đưa ra ba nhóm giải pháp. Về công nghệ và hạ tầng, cần tăng cường mật độ lưới quan trắc bằng cách đặt bổ sung các trạm đo mưa tự động và trạm thủy văn chuyên dùng tại các vùng thượng lưu, vùng “lõm” sóng di động ở Nam Trung Bộ; đẩy mạnh hệ thống radar thời tiết tại các đô thị và vùng núi để quét mây, mưa chi tiết, phục vụ cảnh báo cực ngắn.


Em nhỏ bật khóc khi được cứu hộ qua vùng ngập trên đường 23 Tháng 10, phường Tây Nha Trang, ngày 20/11. Ảnh: Bùi Toàn

Em nhỏ bật khóc khi được cứu hộ qua vùng ngập trên đường 23 tháng 10, phường Tây Nha Trang, ngày 20/11. Ảnh: Bùi Toàn

Cơ quan dự báo cần xây dựng các mô hình AI học máy dựa trên dữ liệu lũ lụt lịch sử của địa phương để cảnh báo ngập lụt đô thị (như Nha Trang, Phan Rang) và sạt lở đất theo thời gian thực; hoàn thiện bản đồ phân vùng rủi ro thiên tai tỷ lệ lớn (1:2000 hoặc 1:5000) cho các khu vực dân cư trọng điểm.

Với công tác dự báo, GS Thục cho rằng cần chuyển đổi sang “dự báo dựa trên tác động”. Đơn cử, thay vì chỉ thông báo mưa 200 mm, bản tin cần mô tả cụ thể hệ quả nếu mưa như vậy sẽ gây ngập đường A sâu bao nhiêu, nguy cơ sạt lở tại đèo B, nước dâng tràn đê C. Điều này giúp chính quyền và người dân dễ hình dung mức độ nguy hiểm.

Bên cạnh đó, chuyên gia nhấn mạnh cần siết chặt quy trình vận hành liên hồ chứa tại các lưu vực sông ở Nam Trung Bộ (sông ngắn và dốc). Việc xả lũ cần được tính toán tối ưu hóa với dữ liệu dự báo mưa để tránh “lũ chồng lũ” cho hạ du. Thông tin cảnh báo cũng cần được truyền tải trực tiếp đến người dân thông qua đa nền tảng, ngay cả khi mất điện hoặc nghẽn mạng cục bộ.

Gia Chính

Quỹ Hy vọng – báo VnExpress mở chiến dịch “Cùng đồng bào vượt lũ” nhằm hỗ trợ người dân vượt lên nghịch cảnh thiên tai, tái thiết các trường học bị thiệt hại. Quý độc giả ủng hộ tại đây.

var itvChangePosBox=setInterval(function(){var el_tlq=document.querySelector(“.fck_detail .box-tinlienquanv2”);if(el_tlq){var el_next=el_tlq.nextElementSibling;if(el_next&&el_next.classList&&el_next.classList.contains(“has_hope_dongbao”)){el_tlq.insertAdjacentHTML(“beforebegin”,el_next.outerHTML);el_next.remove();}clearInterval(itvChangePosBox);}},50);setTimeout(function(){clearInterval(itvChangePosBox);},5000);

Ngày xuất bản:

24 THÁNG 11, 2025

Tin cập nhật 24H

Ván cược AI Việt Nam ‘hậu Jensen Huang’

Nguyên Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Chủ tịch & TGĐ Knapper Global Advisory

17 THÁNG 11, 2026

Đề xuất bỏ tốc độ tối thiểu một số đoạn đường trên cao tốc

Bộ Xây dựng đề xuất không quy định tốc độ tối thiểu tại trạm thu phí, làn chuyển tiếp nhập, tách cao tốc, khi ùn tắc, cứu hộ.

17 THÁNG 11, 2026

Tài xế lùi xe trên cao tốc bị phạt 35 triệu đồng

Đồng ThápNam tài xế 48 tuổi bị phạt 35 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe do lùi ôtô trên cao tốc TP HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận.

17 THÁNG 11, 2026

Xe container cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

Đồng NaiĐang chạy trên quốc lộ 51, tài xế phát hiện lửa bùng lên liền tấp vào lề rồi rời cabin thoát thân, tuyến đường huyết mạch ùn tắc, chiều 16/11.

17 THÁNG 11, 2026

Bí ẩn viên kim cương 300.000 USD biến mất sau tai nạn F1

Viên kim cương trị giá 300.000 USD gắn trên xe đua Jaguar biến mất sau tai nạn tại Monaco Grand Prix 2004, để lại bí ẩn chưa có lời giải suốt 22 năm.

17 THÁNG 11, 2026

HLV Moriyasu và hành trình không trọn vẹn cùng Nhật Bản

Từng gây tiếng vang với những chiến thắng trước Đức, Tây Ban Nha và Brazil, nhưng Nhật Bản thiếu một bước đột phá để khiến hành trình dưới thời HLV Hajime Moriyasu trọn vẹn hơn.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu trợ lý của HLV Park Hang-seo tái xuất V-League

Đà NẵngHLV Lee Young-jin nhận lời dẫn dắt CLB SHB Đà Nẵng thay HLV Lê Đức Tuấn từ vòng 8 V-League 2026-2027.

17 THÁNG 11, 2026

Klopp: ‘FIFA thời Infantino còn tệ hơn thời Blatter’

HLV Jurgen Klopp cho rằng FIFA cần thay chủ tịch, khi tình hình dưới thời Gianni Infantino còn tệ hơn giai đoạn Sepp Blatter điều hành tổ chức này.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu Phó chủ tịch UEFA: ‘Guardiola giết bóng đá’

AnhCựu Phó chủ tịch Zbigniew Boniek lên án chiến thuật kiểm soát bóng mà HLV Pep Guardiola phát minh.

17 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng đề xuất trọng tâm chiến lược cho hợp tác ASEAN – Trung Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN – Trung Quốc, đề xuất những trọng tâm chiến lược để phát triển quan hệ hai bên.

17 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Tài xế lùi xe trên cao tốc bị phạt 35 triệu đồng

Đồng ThápNam tài xế 48 tuổi bị phạt 35 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe do lùi ôtô trên cao tốc TP HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận.

17 THÁNG 11, 2026

Xe container cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

Đồng NaiĐang chạy trên quốc lộ 51, tài xế phát hiện lửa bùng lên liền tấp vào lề rồi rời cabin thoát thân, tuyến đường huyết mạch ùn tắc, chiều 16/11.

17 THÁNG 11, 2026

Đồng Nai khởi công nhà máy điện rác hơn 2.600 tỷ đồng

Nhà máy điện rác Định Quán được đầu tư hơn 2.600 tỷ đồng, có khả năng xử lý 950 tấn chất thải mỗi ngày, công suất phát điện 18,5 MW.

16 THÁNG 11, 2026

Ôtô lao xuống hồ Trị An, hai vợ chồng thoát nạn

Đồng NaiÔtô 5 chỗ mất kiểm soát lao xuống hồ Trị An trong đêm, hai vợ chồng tự thoát ra ngoài, đến sáng hôm sau xe mới được phát hiện.

16 THÁNG 11, 2026

Đề xuất đầu tư đường sắt TP HCM – Cần Thơ hơn 199.000 tỷ đồng

Tuyến đường sắt TP HCM – Cần Thơ dài 175,2 km đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, với tổng vốn đầu tư khoảng 199.010 tỷ đồng.

15 THÁNG 11, 2026