Mỹ sáng chế loại nhựa ‘hẹn giờ’ tự hủy


Nhóm nghiên cứu từ Đại học Rutgers (bang New Jersey) – một trong những trường công lâu đời và danh tiếng nhất nước Mỹ – công bố chế tạo thành công nhựa tự hủy với tốc độ được lập trình. Nghiên cứu này được Yuwei Gu, Phó giáo sư tại Khoa Sinh hóa, cùng cộng sự công bố trên tạp chí khoa học Nature cuối tuần trước.

Gu nói họ học hỏi cấu trúc từ tự nhiên, hướng tới mục tiêu cuối cùng là nhựa phải biến mất sau khi hết vòng đời sử dụng.

Cơ chế “hẹn giờ” được thiết lập dựa trên vị trí tích hợp hóa chất hỗ trợ phá vỡ liên kết nhựa. Một mặt, họ tái cấu trúc nhựa giúp phơi bày nhóm liên kết yếu. Mặt khác, hóa chất phụ trợ được “cài” gần mối liên kết này, chờ tác nhân kích hoạt xoay nó khớp đúng vị trí để phá vỡ, tạo ra phản ứng phân hủy nhựa.


Mẫu nhựa poly (dicyclopentadiene), một vật liệu ứng dụng trong linh kiện xe hơi, được tái cấu trúc để tự phân hủy trong vòng vài ngày ở điều kiện phòng. Bên trái là mẫu ban đầu, bên phải là cùng mẫu sau 18 giờ ngoài trời. Ảnh: Gu Lab

Mẫu nhựa poly (dicyclopentadiene), một vật liệu ứng dụng trong linh kiện xe hơi, được tái cấu trúc để tự phân hủy trong vòng vài ngày ở điều kiện phòng. Ảnh: Gu Lab

“Chúng tôi phát hiện việc thay đổi vị trí hóa chất tác động đáng kể tới tốc độ phân hủy”, Gu nói. Tức là, bằng việc kiểm soát vị trí cài hóa chất, nhóm nhà hóa học có thể tạo ra một loại nhựa có tốc độ phân hủy khác nhau, theo ngày, tháng, hoặc nhiều năm. Vị trí cài hóa chất càng gần liên kết yếu, sản phẩm càng nhanh phân hủy.

Khả năng tinh chỉnh này cho phép sản phẩm nhựa có tuổi thọ phù hợp với mục đích sử dụng. Ví dụ, túi nilon chỉ cần tồn tại một ngày trước khi phân hủy, trong khi các linh kiện ôtô phải có độ bền trong nhiều năm. Nhóm nghiên cứu chứng minh có thể tích hợp sẵn khả năng phân hủy cho vật liệu bằng phụ gia, hoặc chủ động kích hoạt tính năng này qua tia cực tím và ion kim loại để tăng khả năng kiểm soát.

Quá trình tái cấu trúc nhựa, Gu giải thích giống như gấp một tờ giấy, việc rạch giấy sẽ dễ và nhanh hơn. Việc “gấp trước” cấu trúc khi chế tạo nhựa khiến vật liệu này phân hủy nhanh hơn hàng nghìn lần nếu được kích hoạt. Nhưng ở điều kiện bình thường, nó vẫn bền và hữu ích, bởi giữ nguyên thành phần hóa học.

Các xét nghiệm ban đầu trong phòng thí nghiệm cho thấy chất lỏng tạo ra từ quá trình phân hủy không độc hại. Nhóm nhà khoa học nói cần nghiên cứu thêm để đảm bảo chúng không ảnh hưởng tới hệ sinh thái, giúp vật liệu an toàn trong suốt vòng đời.


Nhà hóa học Yuwei Gu (trái) và nghiên cứu sinh Shaozheng Yin (phải) sử dụng máy đo kích thước polymer và cách chúng phân hủy. Ảnh: Gu Lab

Nhà hóa học Yuwei Gu (trái) và nghiên cứu sinh Shaozheng Yin (phải) sử dụng máy đo kích thước polymer và cách chúng phân hủy. Ảnh: Gu Lab

Gu nảy ra sáng kiến trên khi đi bộ qua Công viên Bear Mountain (New York), chứng kiến chai nhựa vương vãi trên đường và mặt hồ ở mức độ “kinh hoàng”. Cùng hình thành từ các chuỗi polymer, nhưng nhựa tồn tại hàng thế kỷ, còn protein, DNA trong tự nhiên không gặp tình trạng tích tụ rác thải.

Polymer là một chuỗi liên kết dài cấu thành từ nhiều thành tố cơ bản lặp lại, giống như hạt cườm trên một sợi dây. Trong tự nhiên, thành tố cơ bản trong polymer của DNA và RNA là hợp chất hữu cơ nucleotide, ở protein là các axit amin. Trong quá trình phân hủy, bên cạnh sự hỗ trợ từ vi khuẩn, bản thân các chuỗi polymer tự nhiên tích hợp sẵn các nhóm hỗ trợ nhỏ, bẻ vỡ liên kết hóa học vào thời điểm thích hợp.

Nghiên cứu của Gu và cộng sự bổ sung loại nhựa thân thiện môi trường, và mở ra bộ công cụ để thiết kế vật liệu gốc polymer thông minh, đáp ứng nhu cầu phân hủy trong nhiều lĩnh vực.

Đến nay, vật liệu mới này mới được tạo ra và thử nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm. Nhiều thử nghiệm cần được nhóm nghiên cứu tiến hành hơn nữa, nhằm đảm bảo tính an toàn trong sử dụng, trước khi đưa vật liệu mới ra thị trường.

Nhóm nghiên cứu cũng đang xem xét cách thức tích hợp quy trình của họ với nhựa thông thường và các phương pháp sản xuất hiện tại. Đồng thời, dựa trên nghiên cứu với nhựa, họ sản xuất thử nghiệm viên nang giải phóng thuốc theo thời gian lập trình.

Bảo Bảo (theo Rutgers, Interesting Engineering)

Ngày xuất bản:

2 THÁNG 12, 2025

Tin cập nhật 24H

Jensen Huang sẽ trình diện trước các ủy ban Hạ viện Mỹ

Cựu CEO Nvidia đồng ý tham gia các buổi làm việc với một số ủy ban Hạ viện Mỹ, trong đó nội dung trao đổi được ghi lại.

18 THÁNG 11, 2026

PGS Nguyễn Viết Nhung: Việt Nam cần xây dựng thế hệ không thuốc lá

Nguyên giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Nguyễn Viết Nhung cho rằng đề xuất cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho người sinh từ năm 2010 có cơ sở khoa học, cần đánh giá kỹ tác động và khả năng thực thi.

18 THÁNG 11, 2026

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Đô thị đáng sống phải có nơi để người dân rèn luyện sức khỏe

Phó ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cho rằng đô thị đáng sống không chỉ có những tòa nhà hiện đại, mà phải có sân chơi cho trẻ em, nơi đi bộ cho người cao tuổi và không gian vận động gần nhà.

18 THÁNG 11, 2026

Đề xuất cảnh cáo hoặc trừ điểm giấy phép lái xe với lỗi ít nghiêm trọng

Cục CSGT đang nghiên cứu xây dựng nghị định mới theo hướng phân hóa tính chất hành vi và số lần vi phạm, tránh phạt lỗi ít nghiêm trọng, phạm lỗi lần đầu.

18 THÁNG 11, 2026

Hà Nội chốt hạn di dời cư dân tại 12 dự án Mường Thanh

Hà Nội yêu cầu hoàn thành di dời cư dân khỏi các căn hộ phải phá dỡ hoặc hoàn trả công năng công cộng tại 12 dự án liên quan Tập đoàn Mường Thanh trước 31/12/2027.

18 THÁNG 11, 2026

Pochettino khuyên Guardiola nhận lời dẫn dắt tuyển Mỹ

HLV Mauricio Pochettino cho rằng Pep Guardiola nên nhận công việc ở tuyển Mỹ nếu được mời, bởi đội đang đi đúng hướng và sở hữu những cầu thủ phù hợp với triết lý của ông.

18 THÁNG 11, 2026

Vinicius giúp Brazil thắng đậm nhất sau 14 năm

Vinicius lập hat-trick trong 21 phút, khi Brazil hạ chủ nhà Singapore 7-0 ở trận giao hữu tối 17/11.

18 THÁNG 11, 2026

HLV Kim Sang-sik: ‘Bàn thua không chỉ là lỗi của thủ môn Trung Kiên’

Ninh BìnhHLV Kim Sang-sik bảo vệ thủ môn Trần Trung Kiên sau bàn thua quyết định 1-2 trước Kyrgyzstan, đồng thời tiếc nuối khi Việt Nam không thể kết thúc năm 2026 bằng chiến thắng.

18 THÁNG 11, 2026

Việt Nam sẵn sàng cung ứng gạo ổn định, tin cậy cho Philippines

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Chủ tịch Thượng viện Philippines, đề nghị chú trọng hợp tác về thương mại, đầu tư, bảo đảm an ninh lương thực.

18 THÁNG 11, 2026

Quá trình Thâm Quyến từ làng chài tới thành phố công nghệ

Trung QuốcTừ một làng chài, Thâm Quyến lột xác, trở thành thành phố hiện đại với taxi tự lái, drone giao hàng và các tòa nhà chọc trời.

18 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Gần 2,5% vốn LPBank sang tay thỏa thuận trong một phiên

Hơn 74 triệu cổ phiếu LPBank, tương đương 2,5% vốn nhà băng, vừa được sang tay bằng phương thức thỏa thuận tại gần giá sàn.

18 THÁNG 11, 2026

Việt Nam cần hơn 136 tỷ USD đầu tư nguồn, lưới điện đến 2030

Việt Nam cần khoảng 136,3 tỷ USD để phát triển nguồn điện và lưới truyền tải giai đoạn 2026-2030, theo Thứ trưởng Công Thương Trương Thanh Hoài.

18 THÁNG 11, 2026

Mỹ điều tra về Megaspeed từ hai năm trước

Mỹ bắt đầu điều tra về công ty Megaspeed từ hai năm trước và cũng đã phỏng vấn doanh nhân Alice Huang.

18 THÁNG 11, 2026

Bạn đời của CZ lỗ hơn 100 triệu USD khi tiền số lao dốc

Yi He, đồng CEO sàn tiền số Binance và bạn đời của nhà sáng lập CZ, công khai tài khoản giảm hơn 101 triệu USD trong 30 ngày.

18 THÁNG 11, 2026

Novaland xóa gần 4 triệu USD nợ bằng cổ phiếu

Quỹ đầu tư nước ngoài đồng ý chuyển đổi trái phiếu trị giá gần 3,8 triệu USD thành 2,8 triệu cổ phiếu Novaland với giá gấp 3 lần thị trường.

17 THÁNG 11, 2026