5 thói quen giúp người 90 tuổi minh mẫn như đôi mươi


Khát vọng về một tuổi già minh mẫn ở ngưỡng 80, 90 hay bách niên giai lão luôn là mục tiêu chung của mỗi người. Thay vì mặc định đó hoàn toàn là do gene, khoa học đã chứng minh lối sống mới là chìa khóa để làm chủ tốc độ lão hóa của cơ thể. Năm qua, giới chuyên gia đã “giải mã” được những thói quen kỳ diệu từ nhóm siêu lão niên (Super-agers), những người dù ngoài 80 tuổi vẫn sở hữu trí tuệ sắc sảo như thanh niên. Dưới đây là 5 bí quyết giúp “lội ngược dòng” thời gian để duy trì một cuộc sống khỏe mạnh và trường thọ.

Lựa chọn thực phẩm đúng cách

Bà Marion Nestle, chuyên gia dinh dưỡng hàng đầu 89 tuổi ở Mỹ, cho rằng bí quyết trường thọ của mình nằm ở “câu thần chú” nổi tiếng của Michael Pollan: “Hãy ăn đồ ăn thực thụ, đừng ăn quá nhiều và ưu tiên thực vật”.

Trong một cuộc trò chuyện với cây bút dinh dưỡng Anahad O’Connor, giáo sư danh dự tại Đại học New York giải thích đồ ăn đúng nghĩa là “những thực phẩm chưa qua chế biến hoặc được chế biến càng ít càng tốt, chứ không phải các loại thực phẩm siêu chế biến”. “Tôi tin rằng chỉ cần tuân thủ điều đó là đủ. Nói vậy không có nghĩa là tôi ăn uống hoàn hảo. Tôi là người ăn tạp, cái gì cũng ăn. Có điều tôi ăn rất ít, một phần vì quá trình trao đổi chất sẽ chậm lại theo tuổi tác và giờ đây cơ thể tôi không còn tiêu tốn quá nhiều năng lượng nữa”, bà nói.

Cụ bà Maria Branyas Morera, người từng giữ kỷ lục sống thọ 117 tuổi, cũng duy trì chế độ ăn Địa Trung Hải điển hình với nhiều cá, dầu ô liu và trái cây. Đặc biệt, trong thập kỷ cuối đời, cụ bà người Mỹ gốc Tây Ban Nha vẫn duy trì thói quen ăn 3 hũ sữa chua nguyên chất mỗi ngày. Chế độ ăn nhẹ bụng, giàu lợi khuẩn được xem là nền tảng giúp hệ tiêu hóa của cụ luôn khỏe mạnh.


Bà Marion Nestle, giáo sư danh dự tại Đại học New York và là một trong những chuyên gia dinh dưỡng hàng đầu Mỹ. Ảnh: Peter J. Menzel

Bà Marion Nestle, giáo sư danh dự tại Đại học New York và là một trong những chuyên gia dinh dưỡng hàng đầu Mỹ. Ảnh: Peter J. Menzel

Kiên trì tập luyện mỗi ngày

Ở tuổi 92, bà Emma Maria Mazzenga ở Italy vẫn là một vận động viên điền kinh ưu tú đang nắm giữ 4 kỷ lục thế giới ở nhóm tuổi của mình. Cụ bà duy trì thói quen chạy bộ 2-3 buổi mỗi tuần và đi bộ vào những ngày nghỉ. Mỗi buổi tập trên sân của cụ thường kéo dài khoảng một giờ. Lời khuyên của cụ Mazzenga dành cho những người cao tuổi muốn tập luyện thể thao là: “Hãy hiểu giới hạn của bản thân, tham khảo ý kiến bác sĩ và quan trọng nhất là phải kiên trì”.

Một trường hợp khác là bà Jeannie Rice, 77 tuổi ở Mỹ. Bà Rice đã phá kỷ lục thế giới của nữ giới ở mọi cự ly trong nhóm tuổi 75-79, thậm chí có những lúc bà còn vượt mặt cả những nam vận động viên chạy nhanh nhất cùng lứa tuổi. Dù chưa chạm ngưỡng 80 để được gọi là “siêu lão niên”, bà có thể chất khiến nhiều người kinh ngạc. Theo các bài kiểm tra thực nghiệm sau khi bà xác lập kỷ lục thế giới tại giải London Marathon năm ngoái, với thành tích 3 giờ 33 phút 27 giây, chỉ số tiêu thụ oxy tối đa (VO2 max), thước đo phản ánh sức bền và khả năng hô hấp, của bà tương đương một phụ nữ mới 25 tuổi.

Bà Rice duy trì thói quen chạy bộ khoảng 80 km mỗi tuần và tăng lên 110 – 120 km khi chuẩn bị cho một giải marathon, chỉ nghỉ duy nhất một ngày trong tuần. Ngoài ra, bà còn tập tạ nhẹ ba lần một tuần để tăng cường sức mạnh cho phần thân trên.

Ông Bas Van Hooren, giáo sư ngành Khoa học Dinh dưỡng và Vận động tại Đại học Maastricht (Hà Lan), nhận định: “Bà là minh chứng sống động cho thấy sự kiên trì tập luyện, cộng hưởng cùng ưu thế di truyền, hoàn toàn có thể giúp con người ‘lội ngược dòng’ trước quy luật lão hóa tự nhiên”. Vị giáo sư này cho biết thêm bà Rice vốn là một môi giới bất động sản đã nghỉ hưu và chỉ bén duyên với đường chạy từ năm 35 tuổi. Câu chuyện của người phụ nữ này chính là lời khẳng định “không bao giờ là quá muộn để bắt đầu hành trình rèn luyện sức khỏe”.

Bác sĩ tim mạch Eric Topol, người sáng lập Viện Nghiên cứu Scripps tại San Diego, khẳng định tập luyện là biện pháp can thiệp duy nhất ở con người có khả năng làm chậm “chiếc đồng hồ sinh học” của toàn bộ cơ thể, từ đó tác động trực tiếp đến tốc độ lão hóa của chúng ta.

Là tác giả của cuốn sách “Siêu lão niên: Cách tiếp cận khoa học để trường thọ”, ông khuyến khích mọi người thực hiện các bài tập aerobic như đi bộ, đạp xe, bơi lội hay tập với máy đi bộ toàn thân ít nhất 30 phút mỗi ngày. Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh các bài tập kháng lực và sức mạnh của lực nắm bàn tay có mối liên hệ mật thiết và kỳ diệu đối với việc duy trì sức khỏe bền bỉ khi về già.


Ở tuổi 92, cụ bà Emma Maria Mazzenga, một vận động viên chạy nước rút, dường như không có đối thủ cạnh tranh. Ảnh: Claudia Gori/The Washington Post

Ở tuổi 92, cụ bà Emma Maria Mazzenga, một vận động viên chạy nước rút, dường như không có đối thủ cạnh tranh. Ảnh: Claudia Gori/The Washington Post

Kết nối xã hội và tận hưởng niềm vui

Các nghiên cứu cho thấy tương tác xã hội đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần và hạnh phúc của con người. Một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn gần đây phát hiện ra rằng việc kết hợp giữa tập luyện, chế độ ăn lành mạnh, giao lưu xã hội và các trò chơi trí tuệ có thể cải thiện năng lực nhận thức ở người cao tuổi có nguy cơ bị suy giảm trí nhớ hoặc sa sút trí tuệ.

Chúng ta cần duy trì các kết nối xã hội bởi cảm giác cô đơn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ, trong khi những mối quan hệ gắn kết bền chặt lại chính là chìa khóa để giữ cho trí tuệ luôn minh mẫn.

Cụ bà Morera là một ví dụ. Cụ luôn tranh thủ trò chuyện cùng những người sống chung trong khu dưỡng lão và hiếu khách mỗi khi có người tới thăm. Còn bà Rice lại có một đời sống xã hội phong phú khi thích khiêu vũ. Bà chia sẻ: “Nhiều người chạy bộ quá nghiêm túc đến nỗi chẳng màng đến việc giao lưu. Nhưng tôi thì khác, tôi thích vui vẻ và thường là người cuối cùng rời tiệc”.

Để mở rộng các mối quan hệ, các chuyên gia gợi ý thử lập kế hoạch cụ thể trong lịch trình hoặc chủ động tìm kiếm các cơ hội để kết nối. Chia sẻ với phóng viên mảng sức khỏe não bộ Richard Sima, ông Nicholas Epley, giáo sư khoa học hành vi tại Đại học Chicago, người chuyên nghiên cứu về xu hướng xem nhẹ tác động của việc giao tiếp xã hội, cho biết từ lâu, các nghiên cứu về sức khỏe tinh thần đã khẳng định rằng hạnh phúc được tạo nên từ tần suất của những trải nghiệm tích cực nhỏ bé mỗi ngày hơn là cường độ của chúng. “Một cuộc sống chất lượng chính là việc chúng ta xâu chuỗi được càng nhiều hoạt động vui vẻ nhỏ bé lại với nhau càng tốt, cho đến khi chúng trở thành một thói quen tự nhiên”, ông nói.

Đừng sợ hãi trước những biến cố sức khỏe

Nhiều người coi lão hóa là một quá trình suy giảm không thể đảo ngược. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới trên tạp chí PLOS One chỉ ra rằng ngay cả sau những biến cố về sức khỏe, những người trên 60 tuổi hoàn toàn có thể tìm lại sự dẻo dai và phong độ vốn có.

Các nhà nghiên cứu đã xác định được những yếu tố then chốt giúp chúng ta vực dậy thể trạng gồm một tinh thần lạc quan, những kết nối xã hội bền chặt và các lựa chọn lối sống lành mạnh như không hút thuốc (hoặc bỏ thuốc ngay lập tức), ăn uống khoa học và ngủ đủ giấc. “Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu”, Mabel Ho, tác giả chính của nghiên cứu từ Đại học Toronto, Canada, khẳng định.

Cụ bà Florene Shuber, 91 tuổi, từng bị ngã vài lần khi ở tuổi 82. Thay vì sợ hãi và nằm yên, cụ tìm đến huấn luyện viên tại một phòng gym gần nhà. Hiện tại, cụ thấy mình trẻ trung và khỏe mạnh hơn cả 10 năm trước. Cụ khẳng định: “Bạn hoàn toàn có thể tiến bộ hơn, tôi là minh chứng sống. Nhưng bạn phải thực sự nỗ lực và kiên trì với nó”.

Luôn giữ thái độ sống tích cực

Cụ Si Liberman, 101 tuổi, ở Mỹ, từng nếm trải nhiều biến cố trong cuộc đời. Năm lên 5 tuổi, cụ bị xe tải đâm trọng thương, năm 39 tuổi trải qua một cơn nhồi máu cơ tim, đến năm 89 tuổi phẫu thuật tim và từng là pháo thủ trên máy bay ném bom trong Thế chiến II.

Dù phải đi qua những năm tháng đen tối nhất, cụ Liberman “chưa bao giờ để nỗi buồn bủa vây quá lâu”. “Nếu bị cảm lạnh, tôi tin mình sẽ sớm khỏi. Nếu gặp khó khăn, tôi nghĩ mình chỉ cần kiên nhẫn vượt qua rồi mọi chuyện sẽ tốt đẹp hơn. Thái độ sống tích cực thường bị coi nhẹ nhưng thực tế nó có sức mạnh không thể tin nổi. Tôi luôn lạc quan rằng những ngày tươi đẹp vẫn còn ở phía trước”, cụ nói, cho hay chính tinh thần tích cực đó đã giúp mình sống thọ đến giờ.


Cụ Si Liberman. Ảnh: Si Liberman

Cụ Si Liberman. Ảnh: Si Liberman

Bình Minh (Theo The Washington Post)

Ngày xuất bản:

5 THÁNG 01, 2026

Tin cập nhật 24H

Than nghèo kể khổ để cầm cố 22 xe máy đi thuê

Đà NẵngGiang Thị Quỳnh Anh thuê 22 xe máy tự lái, sau đó nói dối đây là tài sản của gia đình, viện hoàn cảnh khó khăn để mang đi cầm cố lấy tiền trả nợ.

21 THÁNG 11, 2026

Thu thuế 0,2% với đất bỏ hoang từ 1/7/2027

Đất bỏ hoang sẽ bị thu thuế 0,2% và không áp dụng hạn mức với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

21 THÁNG 11, 2026

Cho phép lao động công ích thay tiền phạt từ 5 triệu đồng trở xuống

Cá nhân bị phạt hành chính từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị, có thể thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp tiền phạt.

21 THÁNG 11, 2026

Người dân giao nộp gấu ngựa nuôi 26 năm

Nghệ AnÔng Hoàng Văn Phụng ở xã Vạn An bàn giao con gấu ngựa nặng hơn 100 kg cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, sau 26 năm nuôi tại nhà.

21 THÁNG 11, 2026

Hơn 45.000 tỷ đồng phòng chống ma túy và tội phạm đến 2030

Việt Nam sẽ huy động 45.300 tỷ đồng để phòng chống ma túy và tội phạm trong 5 năm, hướng tới mục tiêu ít nhất 50% xã và 20% tỉnh thành không có ma túy vào năm 2030.

21 THÁNG 11, 2026

Từ thầy trò thành đồng đội ở giải chạy danh giá Nhật Bản

Nhật BảnTạm nghỉ dạy, trở lại đại học để theo đuổi giấc mơ chạy Hakone Ekiden, Takao Imai không ngờ có ngày được trao dải băng tiếp sức cho chính học trò cũ.

21 THÁNG 11, 2026

Đề xuất luật việt vị mới của Wenger trước nguy cơ bị bác bỏ

Ngay cả cựu HLV Arsene Wenger cũng không cảm thấy bị thuyết phục sau đợt thử nghiệm luật việt vị mới ở giải đấu của Canada, trong khi các nhà làm luật của bóng đá giờ đây được kỳ vọng sẽ bác bỏ nó.

21 THÁNG 11, 2026

Messi săn chức vô địch MLS Cup thứ hai liên tiếp

Sau khi giành Chiếc Giày Vàng mùa thứ hai liên tiếp, Lionel Messi cùng Inter Miami hướng đến mục tiêu trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch MLS Cup kể từ LA Galaxy năm 2012.

21 THÁNG 11, 2026

Bàn thắng đầu tiên của Việt Nam trong lịch sử World Cup 11 người

QatarPha đánh gót đẹp mắt của Lê Sỹ Bách vào lưới Bỉ ở giải U17 World Cup tối nay giúp Việt Nam có bàn đầu tiên ở sân chơi 11 người cấp độ thế giới.

21 THÁNG 11, 2026

Chuyên cơ ông Trump lập kỷ lục khi trở về từ Trung Quốc

Chuyên cơ đưa ông Trump từ Trung Quốc về Mỹ sau APEC đã thực hiện hành trình liên tục dài nhất trong lịch sử đội bay Không lực Một.

21 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Ngày Nhà giáo đặc biệt của 100 thầy cô ở viện ung thư

Hà NộiThay vì lên lớp nhận những lời chúc 20/10 từ học trò, 100 thầy cô đang điều trị ung thư tại Bệnh viện K đón ngày Nhà giáo bên giường bệnh.

21 THÁNG 11, 2026

Ăn lẩu, uống rượu bia trời lạnh có thể gây đột quỵ?

Trời lạnh, tôi thường xuyên ăn lẩu kèm uống rượu bia, vậy việc này có thể gây nguy cơ đột quỵ không? (Tài, 44 tuổi, Hà Nội)

21 THÁNG 11, 2026

Hà Nội ghi nhận mức chênh lệch giới tính khi sinh cao nhất

Hà Nội đứng đầu cả nước về mức chênh lệch giới tính khi sinh với 120,8 bé trai trên 100 bé gái, vượt xa mức bình quân 110,1 của toàn quốc năm 2025.

21 THÁNG 11, 2026

Nhịn cơm tối để giảm béo – sai lầm khiến cơ thể kiệt quệ

Cắt bỏ tinh bột buổi tối khiến cơ thể thiếu năng lượng, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và mất cân đối dinh dưỡng, bác sĩ khuyến cáo nên kiểm soát khẩu phần, lựa chọn tinh bột phù hợp thay vì kiêng tuyệt đối.

21 THÁNG 11, 2026

Giáo sư ung bướu Anh chỉ ra lý do ung thư ngày càng trẻ hóa

GS Charles Swanton, Giám đốc lâm sàng Viện Francis Crick nhận định phản ứng viêm mạn tính từ môi trường sống kết hợp thói quen ăn uống đang kích hoạt các đột biến gen có sẵn, khiến tỷ lệ ung thư ở người trẻ tăng.

21 THÁNG 11, 2026