Thách thức phục hồi kinh tế Venezuela

Tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây tuyên bố các đại gia dầu khí Mỹ sẽ rót hàng tỷ USD để hồi sinh ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela và mở ra kỷ nguyên thịnh vượng mới cho quốc gia Mỹ Latinh này.

Trong khi, ở một khu chợ ở thủ đô Caracas, công nhân điện lực Ana Calderón chỉ ước có đủ tiền mua nguyên liệu nấu nồi súp. Cô cho biết giá cần tây đã tăng gấp đôi sau một tuần và một kg thịt đang bán 10 USD, gấp 25 lần mức lương tối thiểu hàng tháng tại nước này. “Thức ăn đắt kinh khủng”, cô nói.

Siêu lạm phát lên tới 65.000% trong thập kỷ qua dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa cũng như sự sụp đổ của đồng nội tệ bolivar. Người dân phải sử dụng USD hoặc ba lô tiền bolivar để mua sắm nhu yếu phẩm.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính lạm phát ở Venezuela hiện vào khoảng 682%, khiến giá thực phẩm vượt quá khả năng chi trả của nhiều người. Theo Chương trình Lương thực Thế giới, có 40% dân số nước này đối mặt mất an ninh lương thực. “Tàn phá kinh tế của lạm phát chỉ có thể so sánh với những nước đã trải qua chiến tranh”, Luisa Palacios, học giả tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia (Mỹ), nhận định,

Nhiều lao động khu vực công chỉ kiếm được khoảng 160 USD mỗi tháng, trong khi lương trung bình của công nhân khu vực tư nhân năm ngoái là khoảng 237 USD. Hồi tháng 4/2025, Caracas ban bố “tình trạng khẩn cấp kinh tế”.

Theo AP, bất kỳ hy vọng nào về khả năng can thiệp của Mỹ để cải thiện nền kinh tế Venezuela đều đi kèm với những thực tế lạm phát nghiệt ngã mà người dân nơi đây đang đối diện. “Họ đang chứng kiến rất nhiều sự hỗn loạn”, bà Palacios, nói.

Hôm 9/1, Nhà Trắng tổ chức cuộc họp với các lãnh đạo công ty dầu mỏ Mỹ để thảo luận về Venezuela. Ông Trump bày tỏ mong muốn các hãng rót 100 tỷ USD để mở rộng hoạt động tại Venezuela.

Albert Williams, nhà kinh tế học tại Đại học Nova Southeastern, cho biết việc đưa ngành năng lượng nước này trở lại thời kỳ hoàng kim sẽ tác động lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy sự ra đời của các nhà hàng, cửa hàng và doanh nghiệp khác.

Nhưng ông thừa nhận không rõ liệu viễn cảnh đó có xảy ra hay không và sẽ mất bao lâu. Nói với The New York Times, Tổng thống Trump thừa nhận việc hồi sinh ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela “sẽ mất một thời gian”.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói Mỹ sẽ thu mua dầu đang bị trừng phạt của Caracas và bán trên thị trường thế giới vì “lợi ích người dân Venezuela”. “Điều chúng ta cần làm với doanh thu bán dầu là ổn định nền kinh tế ở đó”, ông nói.

Chuyên gia Luisa Palacios chỉ ra dầu mỏ chiếm hơn 90% kim ngạch xuất khẩu Venezuela và một phần đáng kể nguồn thu ngân sách chính phủ. Nhưng còn quá sớm để có thể biết được sẽ mất bao lâu để phục hồi ngành này. “Chúng ta mới chỉ ở hiệp một của cuộc chơi rất dài”, bà bình luận.

Thậm chí, phục hồi ngành công nghiệp dầu mỏ cũng không đủ để vực dậy toàn bộ nền kinh tế Venezuela, theo các chuyên gia. Usha Haley, nhà kinh tế của Đại học bang Wichita dự báo trong ngắn hạn, hầu hết người dân Venezuela không cảm thấy bất kỳ sự cải thiện kinh tế nào.

“Một thương vụ bán dầu sẽ không giải quyết được tình trạng lạm phát tràn lan và sự sụp đổ tiền tệ của đất nước. Việc làm, giá cả và tỷ giá hối đoái có lẽ sẽ không thay đổi nhanh chóng”, bà Haley nhận định.

Theo bà Luisa Palacios, “cần phải thiết lập những nguyên tắc cơ bản để một nền kinh tế hoạt động hiệu quả”. Roxanna Vigil, chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho rằng phải tái cấu trúc khoản nợ khổng lồ của Venezuela. Mỹ cũng cần dỡ bỏ các lệnh trừng phạt với Venezuela. Trong khi, chính quyền nước này nên mở cửa cho các doanh nghiệp nước ngoài.

Ngoài ra, cấp thiết phải viện trợ nhân đạo cho những người đang sống trong cảnh nghèo đói, cũng như đầu tư vào những lĩnh vực kinh tế không nhất thiết mang lại lợi nhuận tài chính, theo Alejandro Velasco, giáo sư Đại học New York.

Washington đã áp lệnh các trừng phạt Venezuela từ năm 2006. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump chặn toàn bộ xuất khẩu dầu thô từ hãng dầu khí quốc doanh PDVSA sang Mỹ, châm ngòi cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay.

Nguồn tin của CNN cho biết các lệnh trừng phạt dầu mỏ của Mỹ sẽ được giữ nguyên. Nhà Trắng không bình luận về việc tái cơ cấu nợ hay các loại viện trợ kinh tế khác cho Venezuela, chỉ cho biết “cả người dân Mỹ và Venezuela sẽ được hưởng lợi từ sự hợp tác kinh tế mạnh mẽ hơn”.

Phiên An (theo AP, CNN)