Lý do khách không được lên máy bay từ bên phải

Nhiều du khách có thể chưa từng chú ý việc mọi người đều phải lên máy bay bên trái. Hầu hết chuyến bay thương mại đều sử dụng cửa bên trái máy bay để đón, trả khách. Lý do xuất phát từ truyền thống ngành hàng hải kết hợp với hiệu quả vận hành thực tế trong ngành hàng không.

Michael Oakley, tổng biên tập của tạp chí The Aviation Historian, chuyên về lịch sử hàng không, giải thích nhiều thuật ngữ hàng không xuất phát từ lĩnh vực hàng hải như “rudder” – bánh lái; “cockpit” – buồng lái; “cabin” – khoang; “bulkhead” – vách ngăn; “knots” – hải lý.

Khi ngành hàng không ra đời vào đầu thế kỷ 20, nhiều khái niệm và cách làm từ hàng hải được “mượn” sang, bao gồm cả việc lên máy bay từ bên trái. Các máy bay đầu tiên, đặc biệt là loại thủy phi cơ, vẫn dùng cầu cảng và lối lên như tàu thuyền nên thói quen này được giữ nguyên.

Trong lịch sử hàng hải, bên phải của tàu được gọi là “starboard” (từ “steerboard” nghĩa là bên lái). Lý do là bánh lái hoặc mái chèo thường đặt ở bên phải để dễ điều khiển bằng tay phải – tay thuận của hầu hết mọi người. Nếu neo tàu vào bờ bằng bên phải, bánh lái dễ bị va chạm, hư hỏng. Vì vậy, tàu thuyền luôn neo và đón trả hàng hóa, hành khách từ bên trái – “port side” – để tránh rủi ro đó.

Đến nay, việc thống nhất lên máy bay từ bên trái mang lại nhiều lợi ích thực tế trong hàng không hiện đại. Trước hết, việc này giúp tách biệt giữa hành khách và nhân viên mặt đất. Bên phải máy bay thường dành cho các công việc hậu cần như tiếp nhiên liệu, xếp hành lý, nạp đồ ăn uống, dọn rác.

Hành khách nếu đi bên phải dễ va chạm, gây nguy hiểm và làm chậm tiến độ. Khi hành khách chỉ di chuyển ở bên trái, mọi thứ an toàn, nhanh chóng hơn.

Thứ hai, việc này giúp phi công quan sát dễ dàng hơn. Phi công chính luôn ngồi ở ghế trái trong buồng lái. Khi máy bay tiếp cận cổng sân bay với bên trái hướng về phía nhà ga, phi công có tầm nhìn tốt hơn để đỗ máy bay chính xác, đặc biệt ở những sân bay không có hướng dẫn mặt đất chi tiết.

Thứ ba, việc dùng chung một bên cho toàn thế giới giúp tiêu chuẩn hóa mọi thứ. Các sân bay trên khắp hành tinh thiết kế cổng ra vào, cầu hành khách (jet bridge), thiết bị hỗ trợ và quy trình đều theo bên trái. Nhờ vậy, máy bay có thể bay đến bất kỳ đâu, tránh tình trạng hỗn loạn khi thay đổi quốc gia hay hãng bay.

Hoài Anh (Theo Daily Mail)