Bé trai 3 tuổi mắc giang mai

Ngày 12/2, BS.CKII Trần Thị Vân Anh, Phó trưởng khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, Bệnh viện Da liễu Trung ương, chia sẻ về trường hợp đặc biệt này. Bé trai là con đầu lòng, sinh thường đủ tháng, nặng 3 kg và không ghi nhận bất thường sau sinh. Đáng chú ý, trong suốt thai kỳ, mẹ của bé không được sàng lọc giang mai định kỳ. Gia đình cũng không có tiền sử sảy thai hay các bệnh lý đặc biệt khác.

Khoảng 5 tháng trước khi đưa con đi khám, bố mẹ bé phát hiện mắc giang mai qua xét nghiệm khi làm hồ sơ xuất khẩu lao động. Cả hai đã điều trị nhưng chưa theo đúng phác đồ chuẩn. Nhận thức được nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ, gia đình đã chủ động đưa bé đến Bệnh viện Da liễu Trung ương để sàng lọc.

Kết quả xét nghiệm huyết thanh cho thấy bé dương tính với giang mai, hiệu giá kháng thể RPR ở mức cao và xét nghiệm đặc hiệu cũng cho kết quả tương tự. Bé đã được nhập viện để điều trị và theo dõi. Dù mắc bệnh, bé hoàn toàn tỉnh táo, da niêm mạc hồng hào, không sốt, ăn uống tốt và phát triển thể chất phù hợp với lứa tuổi. Các thăm khám lâm sàng chưa ghi nhận tổn thương da, mắt, tai, xương, răng hay thần kinh – những biểu hiện thường gặp của giang mai bẩm sinh.

Bác sĩ Vân Anh cho biết đây là trường hợp giang mai bẩm sinh phát hiện muộn nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, trẻ có nguy cơ xuất hiện các biến chứng muộn nghiêm trọng như điếc thần kinh, viêm giác mạc kẽ gây giảm thị lực, dị dạng xương (xương chày cong, trán dô), tổn thương thần kinh dẫn đến chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tổn thương tim mạch và khớp. Nhiều biến chứng trong số này rất khó hồi phục hoàn toàn.

Penicillin là thuốc duy nhất được chứng minh có hiệu quả và an toàn trong điều trị giang mai bẩm sinh. Bé trai hiện đang được điều trị bằng penicillin đường tĩnh mạch với liều phù hợp. Bé sẽ được theo dõi lâm sàng và xét nghiệm huyết thanh định kỳ sau điều trị vào các mốc 3, 6 và 12 tháng. Hiệu giá kháng thể cần giảm ít nhất 4 lần hoặc chuyển âm tính theo thời gian để đánh giá đáp ứng điều trị.

Bác sĩ Vân Anh khẳng định: “Nếu được điều trị đầy đủ khi chưa có biểu hiện lâm sàng, trẻ có khả năng khỏi hoàn toàn và phát triển bình thường, không để lại di chứng”. Trường hợp này là lời nhắc nhở quan trọng về sự cần thiết của việc sàng lọc và điều trị giang mai kịp thời để bảo vệ sức khỏe của trẻ em.

Giang mai bẩm sinh là tình trạng thai nhi nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum từ mẹ trong thai kỳ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022 toàn cầu ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh, gây hơn 200.000 ca thai lưu, tử vong sơ sinh hoặc trẻ sinh ra với dị tật nặng. Nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con phụ thuộc vào giai đoạn bệnh của mẹ, có thể lên tới 70–100% ở giai đoạn giang mai sớm, khoảng 40% ở giai đoạn tiềm ẩn sớm và khoảng 10% ở giai đoạn muộn.

Tại Việt Nam, số ca giang mai ở người lớn có xu hướng gia tăng, kéo theo sự xuất hiện của nhiều trường hợp giang mai bẩm sinh, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối. Không ít trường hợp được phát hiện muộn do phụ nữ mang thai không được sàng lọc đầy đủ, nhất là ở tuyến y tế cơ sở.

Theo chuyên gia, nếu người mẹ được phát hiện và điều trị đầy đủ bằng benzathin penicillin ít nhất 30 ngày trước sinh, nguy cơ lây truyền sang con có thể giảm xuống dưới 1–2%. Đây là xét nghiệm đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể ngăn chặn những di chứng nặng nề suốt đời cho trẻ.

Bệnh viện Da liễu Trung ương hiện phối hợp đa chuyên khoa giữa da liễu, sản khoa và nhi khoa, đẩy mạnh sàng lọc sớm và tham gia chương trình quốc gia “Loại trừ lây truyền giang mai từ mẹ sang con” giai đoạn 2018–2030, hướng tới mục tiêu sàng lọc ít nhất 95% phụ nữ mang thai.

Các bác sĩ khuyến cáo phụ nữ mang thai nên xét nghiệm giang mai ít nhất một lần trong 3 tháng đầu, lặp lại ở tuần 28–36 và khi sinh, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao. Khi có kết quả dương tính, cần điều trị ngay bằng penicillin theo đúng phác đồ; cả hai vợ chồng nên được sàng lọc và điều trị nếu cần thiết. Không nên chờ đến khi có triệu chứng bởi giang mai có thể âm thầm tiến triển nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng.

Lê Nga