Lễ Ramưwan của người Chăm trùng Tết âm lịch sau 33 năm


Tiến sĩ Phú Văn Hẳn, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, cho biết lịch Sakawi của người Chăm Bàni và âm lịch Việt Nam chỉ gặp nhau cùng thời điểm cách đây 33 năm, vào năm 1993.

“Sự trùng hợp này bắt nguồn từ quy luật vận hành của Hồi lịch – hệ lịch du nhập vào cộng đồng Chăm cùng với đạo Islam từ khoảng thế kỷ 10”, ông Hẳn nói.

Đối với người Chăm Bàni (cách tự gọi của cộng đồng theo Islam đã địa phương hóa ở Ninh Thuận – Bình Thuận cũ), quá trình tiếp nhận Hồi giáo diễn ra từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 15. Trong khi đó, cộng đồng Chăm Islam tiếp nhận đạo Hồi muộn hơn, từ thế kỷ 15 đến 18, khi tổ tiên họ di cư qua các vùng đất nay thuộc Malaysia, Indonesia và Thái Lan.


Người chăm tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Người chăm tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Theo quy định của Hồi lịch, mỗi năm có 12 tháng, mỗi tháng trung bình 29,5 ngày, tổng cộng khoảng 354 ngày – ngắn hơn năm dương lịch. Nếu không điều chỉnh, sau mỗi năm lịch sẽ lệch khoảng 0,367 ngày so với chu kỳ mặt trăng; sau 33 năm, độ lệch có thể lên tới hơn 12 ngày.

Theo Tiến sĩ Hẳn độ sai khác rất lớn giữa Hồi lịch với mặt trăng là một thực tế đã được phản ánh vào một câu phương ngôn lưu truyền trong giới lịch pháp người Chăm: “Pami Chăm apui khuah; pami Bani sup lin tapin” (ý nói vào đêm rằm lịch Sakavi Chăm thì trời sáng tỏ vì tương đối khớp với ngày rằm của mặt trăng, còn đêm rằm của Bani của Hồi lịch trời tối mịt mù vì chưa thấy trăng tròn).

Để điều chỉnh, trong chu kỳ 33 năm, các nhà lịch pháp Hồi giáo bổ sung 12 ngày nhuận nhằm đưa tổng số ngày trung bình mỗi năm tiệm cận với chu kỳ 12 vòng quay của mặt trăng. Tuy vậy, Hồi lịch không điều chỉnh để năm dài bằng năm dương lịch, nên các tháng Hồi giáo luôn dịch chuyển so với mùa trong năm. Mốc khởi đầu của Hồi lịch được tính từ năm 622, thời điểm Nhà tiên tri Muhammad cùng tín đồ rời Mecca đến Medina.

Khác với âm dương lịch vốn sử dụng cả tháng nhuận và ngày nhuận để cân bằng chu kỳ mặt trăng và mặt trời. Hồi lịch về cơ bản là âm lịch thuần túy, chỉ điều chỉnh theo mặt trăng.

Với người Chăm Bàni, Ramưwan không chỉ là tháng chay niệm mà còn là dịp tưởng nhớ tổ tiên, mang không khí như Tết. Lễ hội gồm ba phần chính: tảo mộ, cúng gia tiên và chay niệm.


Lễ cúng trước mộ của một gia tộc ở nghĩa trang người Chăm hồi tháng 2/2025. Ảnh: Phước An

Lễ cúng trước mộ của một gia tộc ở nghĩa trang người Chăm hồi tháng 2/2025. Ảnh: Phước An

Sau lễ tảo mộ, các gia đình trở về nhà làm lễ cúng tổ tiên, cùng cầu nguyện, khấn xin ông bà phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi. Hoàn tất nghi lễ, họ mời bà con, bạn bè đến chung vui, ăn uống, trò chuyện trong không khí rộn ràng, vì thế còn được gọi là Tết Ramưwan.

Ba ngày đầu mang sắc thái sum họp, sau đó các làng Chăm Bàni bước vào tháng lễ trang nghiêm. Người dân giữ tâm thanh tịnh, hạn chế sát sinh, không tổ chức ca hát nhảy múa. Nam, nữ mặc trang phục trắng truyền thống, hằng ngày đến thánh đường dự lễ.


Lễ vật của người chăm dùng để tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Lễ vật của người chăm dùng để tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Trong suốt tháng Ramưwan, các chức sắc tập trung tại thánh đường, không trở về sinh hoạt cùng gia đình như thường lệ. Ban ngày họ nhịn ăn, chỉ dùng bữa vào ban đêm và thực hiện năm lần cầu nguyện mỗi ngày, đọc kinh Koran và cầu thánh Allah. Lễ kéo dài trọn một tháng trước khi khép lại.

Bên cạnh phần lễ, phần hội cũng diễn ra sôi nổi với các hoạt động giải trí, văn hóa, thể thao giữa thanh niên các làng. Các vị chức sắc tôn giáo như Cả Sư, Char, Mum, Tiếp tập hợp tín đồ để tuyên truyền tinh thần hòa hợp, vận động đoàn kết.

Tỉnh Khánh Hoà (Ninh Thuận cũ) có đông người Chăm sinh sống nhất trong cả nước với hơn 74.000 người. Người Chăm sống tập trung tại 22 làng (palei) trên địa hơn 10 xã, phường trong tỉnh. Họ theo hai tôn giáo chính là: Bà La Môn và Hồi giáo Bàni. Một số ít theo Hồi giáo Islam. Trong đó, người Chăm theo đạo Bàni có hơn 27.000 người.

Tuấn Anh

Ngày xuất bản:

18 THÁNG 02, 2026

Tin cập nhật 24H

Tổng thống Azerbaijan đến Hà Nội, bắt đầu thăm Việt Nam

Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân đến Hà Nội tối nay, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam.

20 THÁNG 11, 2026

Bộ Nội vụ muốn giữ cách hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết linh hoạt

Trước đề xuất luật hóa nguyên tắc hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết để áp dụng hàng năm, Bộ Nội vụ cho rằng cách này khó phù hợp với doanh nghiệp làm việc theo ca, kíp, sản xuất liên tục.

20 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng: Giảm áp lực để việc học mang lại cả niềm vui và tri thức

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh cần chung tay khắc phục bệnh thành tích, giảm áp lực để việc học thực sự mang lại niềm vui, tri thức và giá trị tốt đẹp.

20 THÁNG 11, 2026

Đà Nẵng hủy quy hoạch khu biệt thự 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà

Đà Nẵng hủy hai quyết định quy hoạch khu biệt thự rộng hơn 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà, từng được ông Văn Hữu Chiến ký phê duyệt vào năm 2011 và 2014.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam có thể gặp Indonesia ở vòng loại hai World Cup 2030

Việt Nam nằm ở nhóm hai, còn Indonesia ở nhóm ba trước lễ bốc thăm chia bảng vòng loại hai World Cup 2030 – khu vực châu Á.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam trong nhóm thấp nhất U17 World Cup 2026

Với chiều cao trung bình 1,7505 m, Việt Nam đứng thứ 45 trong 48 đội tuyển dự U17 World Cup 2026, và thấp nhất bảng G.

20 THÁNG 11, 2026

Cầu thủ bị cấm 8 năm vì ném đá vào trọng tài

LĐBĐ Ecuador cấm John Michel Perlaza Salas tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá trong 8 năm, vì ném đá gây thương tích cho trọng tài biên Lenin Giovanni Ojeda Núñez.

20 THÁNG 11, 2026

Thầy dạy cờ vua trên YouTube nổi tiếng hơn cả Carlsen

Từng bị bạn bè bắt nạt vì đam mê cờ vua, Levy Rozman đang có hơn 8,6 triệu người đăng ký YouTube, nổi tiếng hơn nhiều kỳ thủ hàng đầu thế giới và được chơi cờ với những ngôi sao bóng đá như Harry Kane.

20 THÁNG 11, 2026

Công an Hà Nội thua ngược CLB mạnh nhất Malaysia

Hà NộiCông an Hà Nội sớm mở tỷ số, nhưng thua ngược Johor Darul Tazim 1-3 ở lượt hai bảng B Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027.

20 THÁNG 11, 2026

Mỹ truy tố người phá hủy vận tải cơ 60 triệu USD

O’Corrain bị cáo buộc thực hiện cuộc tấn công được lên kế hoạch kỹ lưỡng nhằm vào chiếc C-130H Mỹ tại Ireland, khiến vận tải cơ này bị phá hủy.

20 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Nhóm người sống biệt lập ở Amazon ra khỏi rừng xin thức ăn

Khoảng 20 người Awá sống biệt lập trong rừng Amazon ở Brazil tới gần một trạm kiểm soát của chính quyền, xin khoai rồi mang về rừng.

20 THÁNG 11, 2026

Mắc kẹt vì lệnh dừng bay toàn nước Mỹ, người phụ nữ mua ôtô lái về nhà

Bỏ 48.000 USD mua một chiếc SUV mới, Harding giải quyết được vấn đề đi lại giữa lệnh cấm bay, đồng thời có xe mới để du lịch khắp nước Mỹ.

20 THÁNG 11, 2026

Ngôi đền hơn 400 năm trước cửa động Phong Nha

Quảng TrịNằm trước cửa động Phong Nha, ngôi đền cổ thờ thần động được xây dựng từ thế kỷ XVI, lưu giữ nhiều sắc phong của các vua triều Nguyễn.

20 THÁNG 11, 2026

Đồi cỏ Đà Lạt lấp lánh như phủ tuyết hồng

Sau mùa mưa, cỏ non trên các triền đồi Đà Lạt trổ bông li ti màu hồng tím, kết thành những thảm phớt hồng trải dài giữa rừng thông.

20 THÁNG 11, 2026

Đường bích họa ở trung tâm Đà Lạt gây tranh luận

Đoạn đường bích họa rộng 550 m2 ở trung tâm Đà Lạt gây chú ý với diện mạo mới rực rỡ, song vấp phải ý kiến trái chiều về màu sắc và sự hài hòa với cảnh quan đô thị.

20 THÁNG 11, 2026