Cuộc chơi mới của bất động sản công nghiệp

Báo cáo “Tiêu điểm bất động sản công nghiệp” của Savills Việt Nam mới đây cho thấy nhu cầu thuê đang thay đổi rõ rệt trong năm qua. Nếu trước đây dòng vốn chủ yếu tìm đến các khu công nghiệp có giá cạnh tranh để phục vụ sản xuất thâm dụng lao động, nay lực cầu tập trung vào những ngành có giá trị gia tăng cao như thương mại điện tử, bán dẫn, xe điện và trung tâm dữ liệu. Điều này buộc thị trường chuyển từ tăng trưởng đại trà sang tăng trưởng chọn lọc.

Theo ông John Campbell, Giám đốc Dịch vụ bất động sản Công nghiệp Savills Việt Nam, khu công nghiệp hiện không còn đơn thuần là nơi đặt nhà máy mà trở thành một mắt xích trong chuỗi vận hành của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư tìm kiếm hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ nguồn điện ổn định, kết nối giao thông đến dịch vụ logistics và khả năng mở rộng dài hạn.

Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất ở thương mại điện tử. Quy mô thị trường năm 2025 ước đạt 26-28 tỷ USD. Riêng 9 tháng đầu năm ngoái, bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki ghi nhận tổng giá trị giao dịch 11,62 tỷ USD, tăng hơn 34% so với cùng kỳ. Khi cạnh tranh chuyển sang tốc độ giao hàng và tối ưu chi phí, kho vận trở thành trung tâm vận hành. Doanh nghiệp ưu tiên thuê nhà kho, trung tâm hoàn tất đơn hàng gần khu dân cư và trục giao thông lớn, chấp nhận chi phí cao hơn để rút ngắn thời gian giao nhận.

“Các khu công nghiệp vùng ven TP HCM, Hà Nội và dọc hành lang logistics trọng điểm được hưởng lợi, trong khi khu xa trung tâm, thiếu kết nối dần mất lợi thế”, ông Campbell nhận định.

Bên cạnh logistics, nhóm sản xuất công nghệ cao – gồm bán dẫn, điện tử và xe điện – đang nâng chuẩn thị trường. Giai đoạn 2023-2025, Việt Nam thu hút khoảng 11,6 tỷ USD vốn đầu tư vào bán dẫn và điện tử giá trị cao. Chiến lược quốc gia đặt mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, với mốc năm 2026 khi nhà máy chế tạo chip đầu tiên dự kiến vận hành.

Thị trường xe điện cũng tăng trưởng nhanh, quy mô ước đạt 3,2 tỷ USD trong năm 2025, trong đó xe điện chạy pin chiếm 42% tổng doanh số xe mới nửa đầu năm. Sự phát triển của các ngành này kéo theo nhu cầu lớn về đất công nghiệp chất lượng cao, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và nguồn điện ổn định.

Khác với ngành thâm dụng lao động, sản xuất bán dẫn yêu cầu quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, nguồn điện ổn định và khả năng mở rộng dài hạn. Tiêu chuẩn phòng sạch, xử lý nước và kiểm soát môi trường cao khiến nhiều khu công nghiệp đại trà khó đáp ứng, tạo lợi thế cho các dự án được đầu tư bài bản và xu hướng hình thành cụm công nghiệp chuyên biệt.

Trung tâm dữ liệu cũng là phép thử rõ nét nhất của “cuộc chơi mới”. Đến năm 2025, Việt Nam có 41 trung tâm dữ liệu với tổng công suất khoảng 524,7 MW và dự kiến có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2030. Sự bùng nổ của kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây khiến nhu cầu lưu trữ, xử lý dữ liệu tăng nhanh. Tuy nhiên, đây là phân khúc có tính chọn lọc cao. Nhà đầu tư chỉ tìm đến những khu công nghiệp có nguồn điện ổn định, khả năng dự phòng lớn, hạ tầng viễn thông chất lượng và tiêu chuẩn an toàn vận hành cao.

Điều đó đồng nghĩa, thị trường đang phân hóa mạnh. Một nhóm khu công nghiệp đạt chuẩn cao, nằm gần hành lang logistics và trung tâm kinh tế sẽ hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới. Phần còn lại, nếu không nâng cấp hạ tầng và dịch vụ, có nguy cơ tụt lại trong cuộc cạnh tranh.

Cùng chung nhận định, bà Chương Quốc Đoan, Quản lý cấp cao dịch vụ bất động sản Công nghiệp Cushman & Wakefield Việt Nam, cho rằng thị trường đang bước qua giai đoạn điều chỉnh để quay lại quỹ đạo tăng trưởng sau giai đoạn điều chỉnh bởi thuế quan và bất ổn thương mại toàn cầu.

Các yếu tố nền tảng nguồn cầu của bất động sản công nghiệp đang dần được củng cố. Doanh nghiệp vẫn thận trọng trong ngắn hạn, nhưng nhu cầu đối với đất khu công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn và cơ sở logistics hiện đại tại vị trí thuận lợi đã cải thiện, phản ánh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng linh hoạt và kiểm soát chi phí tốt hơn.

Giai đoạn 2026-2029, khoảng 8.800 ha đất công nghiệp dự kiến gia nhập thị trường, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Nguồn cung tăng nhưng các chuyên gia cho rằng không đồng nghĩa mọi dự án đều dễ dàng thu hút khách thuê. Trong bối cảnh mới, khả năng lấp đầy sẽ phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, kết nối vùng và mức độ đáp ứng các ngành chuyên biệt.

Về triển vọng trung hạn, bà Đoan đánh giá bất động sản công nghiệp Việt Nam đang chuyển từ cuộc đua về diện tích sang chất lượng. Chu kỳ tăng trưởng mới sẽ mang tính chọn lọc rõ rệt, nơi những khu công nghiệp đáp ứng chuẩn kỹ thuật cao và thích ứng nhanh với sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu chiếm ưu thế. Phần còn lại, nếu tiếp tục dựa vào lợi thế giá rẻ hay quỹ đất lớn sẽ khó giữ được vị trí trong cuộc chơi đang ngày càng nâng chuẩn.

Phương Uyên