Bahrain muốn ‘dùng mọi biện pháp’ để mở cửa eo biển Hormuz

Bahrain đã trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia sử dụng “mọi biện pháp cần thiết” nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại tại eo biển Hormuz, theo nội dung văn kiện mà Reuters và AFP tiếp cận được vào ngày 23/3.

Cụm từ “mọi biện pháp cần thiết” trong các dự thảo nghị quyết trình lên Hội đồng Bảo an thường được diễn giải về mặt ngoại giao là cho phép sử dụng vũ lực.

Văn kiện này cũng được xây dựng theo khuôn khổ Chương VII Hiến chương Liên Hợp Quốc, về lý thuyết sẽ cho phép Hội đồng Bảo an đưa ra các biện pháp từ trừng phạt đến sử dụng vũ lực nhằm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Các nguồn tin ngoại giao cho biết dự thảo nghị quyết của Bahrain nhận được sự ủng hộ từ các nước vùng Vịnh và Mỹ. Ngôn từ trong văn kiện này sẽ cho phép các quốc gia đơn phương, hoặc thông qua các liên minh hải quân tự nguyện, thực thi các biện pháp đảm bảo tự do hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz, bao gồm cả vùng lãnh hải của các quốc gia tiếp giáp eo biển.

Văn kiện cũng yêu cầu Iran “lập tức chấm dứt mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mọi hành động cản trở quyền quá cảnh hợp pháp hoặc tự do hàng hải” tại khu vực. Bản dự thảo đồng thời nêu khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt chi tiết, nhắm vào những bên thách thức quyền tự do hàng hải ở eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, giới ngoại giao nhận định khả năng Hội đồng Bảo an thông qua văn kiện này là rất thấp vì Nga và Trung Quốc nhiều khả năng sẽ sử dụng quyền phủ quyết. Nghị quyết của Hội đồng Bảo an mang tính ràng buộc, nhưng cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị phủ quyết bởi bất kỳ thành viên thường trực nào gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc.

Pháp cũng đệ trình một dự thảo nghị quyết thay thế với ngôn từ ôn hòa hơn, không đề cập trực tiếp đến Iran và không đặt trong khuôn khổ Chương VII Hiến chương Liên Hợp Quốc. Văn kiện này kêu gọi các bên kiềm chế leo thang, chấm dứt xung đột tại vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và vịnh Oman, đồng thời quay lại con đường ngoại giao.

Dự thảo nghị quyết của Pháp cũng không có ngôn từ về sử dụng vũ lực, mà khuyến khích các quốc gia có lợi ích hàng hải trong khu vực phối hợp triển khai các biện pháp phòng vệ thuần túy như hộ tống tàu thương mại, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng bình luận rằng rằng mọi hành động liên quan đến eo biển Hormuz cần đặt trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc và chỉ có thể tiến hành khi tình hình hạ nhiệt, cũng như cần có sự đồng thuận từ Iran.

Đầu tuần trước, ông Macron tuyên bố Pháp sẽ không tham gia nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz do Mỹ đề xuất, mà chỉ tham gia các sáng kiến hộ tống tàu hàng qua eo biển khi xung đột tạm lắng.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu và đóng vai trò then chốt đối với các nền kinh tế vùng Vịnh. Hoạt động vận tải qua khu vực này gần như tê liệt sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, dẫn đến các đòn tập kích trả đũa của Tehran trên khắp Trung Đông.

Trong một tuần qua, Iran đã cho phép một số tàu hàng, tàu dầu di chuyển qua eo biển Hormuz thông qua ngoại giao song phương với những nước liên quan. Các chính trị gia và chỉ huy quân đội Iran nhiều lần tuyên bố chỉ cho phép những tàu “không thù địch” đi qua eo biển, với điều kiện những nước liên quan phải phối hợp chặt chẽ cùng quân đội Iran và tuân thủ hướng dẫn của họ.

Thanh Danh (Theo Reuters, AFP)