‘Không diệt không sinh đừng sợ hãi’ – hiểu về sinh tử

* Bài cảm nhận cho chuyên mục ”Cuốn sách tôi yêu”

Tôi vừa trải qua biến cố lớn trong cuộc đời mình. Tôi mất ba và má trong vòng một năm. 38 năm cuộc đời tôi màu hồng, đột nhiên nó chuyển màu trắng bệch. Tôi không thể chấp nhận sự thật này. Mỗi ngày trôi qua, tôi gần như đều có một lần rơi nước mắt. Thường là lúc trên xe chạy về nhà sau giờ tan làm. Giữa dòng xe đông đúc, tôi bịt kín khẩu trang, mắt không rời con đường phía trước, nhưng tâm trí thì miên man trong quá khứ. Những hình ảnh của ba và má, những lỗi lầm của tôi, tình thương, sự trống vắng làm mắt tôi cay xè.

Tôi đã chuẩn bị cho giây phút này từ rất lâu. Từ khi tôi lên 5, lên 10, tôi đã bắt đầu suy nghĩ về sống và chết. Tôi tự hỏi tại sao tôi sinh ra, trước khi tôi sinh ra thì tôi ở đâu, sau này khi tôi chết đi thì tôi ở đâu. Tôi hoảng sợ trong những câu hỏi không lời đáp. Tôi rất sợ một ngày không có ba mẹ bên cạnh.

Tôi tìm đọc rất nhiều sách liên quan đến sự sống và cái chết, khoa học có, tâm linh có, tôn giáo có. Ý nghĩ mà tôi tâm đắc nhất đó là lời của một vị thầy mà tôi không nhớ tên, đại ý là ”nếu bạn đau buồn, không chấp nhận cái chết của người thân mình, đó là vì bạn không chấp nhận cái chết của chính bạn”. Đúng vậy, ai rồi cũng phải chết, chúng ta đều biết sự thật hiển nhiên và chắc chắn của cái chết. Nhưng chúng ta thường cư xử với nhau như chúng ta sẽ sống mãi, sống 300 năm hay 1.000 năm, nên chúng ta giận hờn, để bụng, làm đau lòng nhau.

Ba năm trước, mẹ của bạn thân tôi mất. Bạn suy sụp và cũng gần như khóc mỗi ngày, những lúc không có ai ở bên cạnh. Tôi nghe bạn kể mà bối rối không biết khuyên bảo thế nào, tôi nói những câu sáo rỗng: ”Nếu bạn đau buồn, không chấp nhận cái chết của người thân mình, đó là vì bạn không chấp nhận cái chết của chính bạn”. Đó thật sự là một câu sáo rỗng với tôi thời điểm đó, vì tôi vẫn còn ba má bên cạnh. Tôi chưa trải qua những gì mà bạn tôi phải trải qua.

Vì vậy, hôm nay tôi muốn giới thiệu đến những bạn nào đang ở trong hoàn cảnh giống như tôi, đang đau buồn vì sức khỏe, sự ra đi của người thương quyển sách Không diệt không sinh đừng sợ hãi của sư ông Thích Nhất Hạnh.

”Không có gì sinh ra, cũng không có gì mất đi”. Sinh là từ không mà trở thành có. Mất là từ có mà trở thành không. Không có gì từ không mà trở thành có. Không có gì từ có mà trở thành không. Nếu là một con người của khoa học thực nghiệm, bạn vẫn sẽ hiểu điều này đúng trong định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng.

Quyển sách ban đầu có thể hơi khó hiểu với những từ ngữ Phật học: vô thường, vô ngã, niết bàn, duyên sinh… Tuy nhiên, sư ông dẫn dụ qua các hiện tượng đời sống rất cụ thể. Như đám mây, thành mưa, thành sông, thành hơi nước, lại thành đám mây… Như mùa xuân hoa nở, mùa đông cành khô, rồi lại mùa xuân hoa nở. Vậy thì hoa đó từ đâu ra? Đóa hoa của mùa xuân này có phải là đóa hoa của mùa xuân năm trước hay không?

Chương cuối của cuốn sách rất cần cho tất cả chúng ta. Đó là chương Sống cạnh người hấp hối. Có lẽ ai trong chúng ta cũng đều tìm hiểu và muốn rành rẽ nghệ thuật sống, nhưng mấy ai quan tâm đến ”nghệ thuật chết”. Dù biết cái chết là sự thật hiển nhiên, nhưng chúng ta thường chọn cách né tránh.

Tôi khóc nấc khi bác sĩ báo tin ba không thể qua khỏi. Bác sĩ ái ngại cho tình trạng của tôi và nói vài câu như: ”Em bình tĩnh đi, em cần hỗ trợ gì không”. Tôi không cần gì, tôi chỉ cần ba tôi. Tôi khóc to. Đột nhiên có một chị lao công đi ngang, chị nhắc tôi: ”Em đừng khóc, em khóc là người thân nằm trong đó đau lắm, em niệm Phật cho ba đi”. Khi đưa ba về nhà, tôi lại khóc, chị hàng xóm lại qua nhắc tôi: ”Em đừng khóc, em niệm Phật cho ba đi”. Tôi trấn tĩnh lại, và ngồi bình an nắm tay ba, mắt nhắm lại, tôi có một trải nghiệm an lành giây phút đó. Tôi chợt cảm thấy một luồng sáng trước mặt, khi mở mắt ra thì ba tôi đã đi.

”Nếu chúng ta biết thực tập và thấm nhuần thực tại vô sinh bất diệt, nếu ta hiểu được rằng đến – đi, tới – lui chỉ là những ý niệm, và nếu ta hiện diện một cách vững chãi, bình an, thì ta có thể độ được người sắp chết. Ta có thể giúp họ bớt hẳn sợ hãi và đau khổ. Ta có thể giúp họ chết một cách bình an. Ta có thể giúp chính ta hiểu rằng không có sự chết, nghĩa là không có sợ hãi. Chỉ có sự tiếp tục mà thôi”.

Tôi chợt nhận ra, khi tìm hiểu nghệ thuật chết, bạn sẽ nắm được nghệ thuật sống.

Hỏi: Địa chỉ của hạnh phúc ở đâu?

Đáp: Đây là địa chỉ: ”Bây giờ và ở đây”. Có đủ thứ bạn muốn biết, kể cả mã bưu điện.

(Trích chương 6 – Không diệt không sinh đừng sợ hãi)

Hương Huỳnh