Giá xăng dầu đe dọa du lịch Đông Nam Á

Julia, du khách 22 tuổi người Romania, buộc phải hủy kế hoạch khám phá Malaysia trong nuối tiếc. Màn hình đặt vé hiển thị con số 3.440 USD cho chặng khứ hồi – mức giá cao gấp nhiều lần bình thường. Dù tìm mọi phương án quá cảnh qua Istanbul hay Amsterdam, chi phí vẫn không hạ nhiệt.

“Tôi không thể chi trả nổi”, Julia nói. Trải nghiệm của cô là minh chứng cho ảnh hưởng mà ngành du lịch đang hứng chịu do xung đột Trung Đông, đẩy giá nhiên liệu bay (Jet A1) chạm mốc 234,3 USD/thùng vào ngày 24/3.

Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Fatih Birol, phát biểu ngày 23/3 tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia ở Canberra, Australia, cuộc khủng hoảng hiện tại nghiêm trọng hơn cả sự kết hợp của các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970 và chiến sự Nga – Ukraine. Nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với một mối đe dọa “rất, rất lớn”.

Kể từ ngày 1/4, hàng loạt “ông lớn” hàng không châu Á đồng loạt kích hoạt chế độ tăng phụ phí nhiên liệu. Cathay Pacific (Hong Kong) thông báo tăng 34% phụ phí trên tất cả tuyến bay, mức cao nhất lên tới 200 USD cho chặng dài. Singapore Airlines và Scoot cũng điều chỉnh tăng giá vé trên toàn mạng bay để bù đắp chi phí đầu vào.

Tại khu vực Đông Nam Á, mức tăng ghi nhận rõ rệt nhất ở các hãng: Cebu Pacific (Philippines) tăng 20-26% cho các hành trình đến tháng 5; Thai Airways dự kiến tăng 10-15%. Vietnam Airlines cảnh báo nếu giá nhiên liệu duy trì mức 200 USD/thùng, hãng “càng bay càng lỗ” do chi phí khai thác có thể tăng gấp đôi.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đã đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé nội địa từ 1/4 đến 30/6. Dự kiến, giá vé tối đa chặng Hà Nội – TP HCM có thể lên tới gần 4 triệu đồng, và chặng Hà Nội – Phú Quốc chạm mức 4,68 triệu đồng.

Khủng hoảng không chỉ dừng lại ở vé máy bay. Áp lực chi phí đang lan tỏa đến mọi ngóc ngách của ngành dịch vụ du lịch.

Tờ Bangkok Post ghi nhận tình trạng gián đoạn dịch vụ taxi tại sân bay Suvarnabhumi, Thái Lan nơi số lượng taxi dòng SUV hoạt động đã giảm hơn một nửa, từ 5.000 xe xuống còn khoảng 2.500 xe.

Panlop Chayinthu, Chủ tịch Hiệp hội Điều phối Taxi Suvarnabhumi, cho biết các tài xế hiện ngại nhận những cuốc xe đường dài vì lo sợ hết nhiên liệu giữa đường mà không có nguồn cung bổ sung.

Giá xăng tăng 35% và dầu diesel tăng hơn 60% tại Campuchia đang khiến các đơn vị lữ hành “đứng ngồi không yên”. Ông Sinan Thourn, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch châu Á – Thái Bình Dương (PATA) chi nhánh Campuchia, cho biết khủng hoảng nhiên liệu đã ảnh hưởng lớn đến chi phí du lịch và việc xây dựng hành trình. Áp lực chi phí đang thể hiện rõ ở các mảng dịch vụ như lưu trú, ăn uống, tour có hướng dẫn và vận tải. Đặc biệt, lĩnh vực vận tải ảnh hưởng nhiều nhất, từ các chuyến bay nội địa, xe buýt liên tỉnh đến dịch vụ xe van, vận chuyển đường bộ phục vụ tour tuyến.

Theo Sinan, các dịch vụ tuk-tuk, taxi, xe trung chuyển và đơn vị tổ chức tour đang phải đối mặt với biên lợi nhuận bị thu hẹp. Một số đơn vị buộc phải điều chỉnh giá cước, áp dụng phụ phí nhiên liệu hoặc định giá lại các tour trong ngày, điều này có thể ảnh hưởng đến nhu cầu, đặc biệt là với các đặt chỗ sát ngày.

Ông cảnh báo chi phí tăng từ lưu trú đến ăn uống sẽ khiến khách thắt chặt chi tiêu, cắt bớt các hoạt động tham quan trong hành trình.

Trước nguy cơ máy bay phải tạm dừng hoạt động do nhiên liệu quá đắt đỏ, các quốc gia đang tìm lối thoát.

Hiệp hội Hàng không Thái Lan (AAT) chuẩn bị đề xuất giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu bay nhằm ổn định giá vé trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh. Biện pháp này nhằm giảm chi phí vận hành cho các hãng bay và giảm bớt gánh nặng cho hành khách.

Để giảm thiểu tác động của khủng hoảng năng lượng, Thái Lan lên chiến dịch thúc đẩy mạnh du lịch nội địa, hội nghị trong nước và du lịch theo đoàn nhằm giảm tiêu thụ năng lượng, khuyến khích du khách khám phá các điểm đến gần thay vì đường xa.

Các hãng taxi nội địa như ComfortDelGro và GrabCab tại Singapor đều đã tăng giá cước nhằm hỗ trợ tài xế vượt qua giai đoạn khó khăn này. Giám đốc công ty du lịch Traveller DMC, đơn vị hoạt động tại cả Singapore và Malaysia, Ryan Low, cho biết nhiều đơn vị làm du lịch vẫn chưa tăng giá và sử dụng quỹ dự phòng để hỗ trợ du khách đến tham quan vẫn có những trải nghiệm chất lượng.

Mô hình du lịch của Malaysia khác với các đối thủ trong khu vực như Thái Lan, Singapore, và điều này có thể trở thành “lá chắn” quan trọng nhất cho quốc gia này. Dữ liệu lượng khách đến do Bộ Du lịch, Nghệ thuật và Văn hóa cung cấp cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của Malaysia vào thị trường khu vực Đông Nam Á, khi lượng khách Singapore chiếm 50% lượt khách quốc tế vào năm 2025. Trung Quốc đứng thứ hai với gần 4,7 triệu lượt, tiếp theo là Indonesia và Thái Lan.

Trong khi đó, các thị trường châu Âu và vùng Vịnh nhỏ hơn nhiều, lượng khách chiếm từ gần 100.000 đến nửa triệu lượt. Sự chênh lệch tệp khách này giúp Malaysia lạc quan phần nào.

Tuy nhiên, giá vé máy bay đắt đỏ là điều không thể tránh khỏi, theo nhận định từ nhà sáng lập nền tảng du lịch Your Inbound Matters tại Malaysia. Các doanh nghiệp trong nước đến nay vẫn chưa bị ảnh hưởng nhiều, một phần nhờ du lịch nội địa vẫn tăng mạnh.

Shukor Yusof, nhà sáng lập công ty tư vấn hàng không Endau Analytics, cảnh báo nếu eo biển Hormuz kéo dài thời gian đóng cửa, không chỉ nguồn cung nhiên liệu máy bay mà giá xăng, hóa dầu, thực phẩm cũng bị gián đoạn, làm suy giảm thêm nhu cầu với các hoạt động chi tiêu không thiết yếu như du lịch.

“Các nút báo động đã được kích hoạt ở khắp nơi”, June Goh, chuyên gia phân tích thị trường dầu mỏ cấp cao tại Sparta Commodities SA, công ty nghiên cứu và dự đoán xu hướng giá cả, nói.

Anh Minh (Theo TTG Asia, SCMP, Bangkok Post)