Chủng virus tay chân miệng độc lực cao lan rộng phía Nam

Ngày 27/3, PGS.TS.BSCK2 Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Pasteur TP HCM, cho biết nguy cơ dịch gia tăng đã được dự báo từ cuối năm ngoái khi tỷ lệ mẫu bệnh phẩm nhiễm EV71 tăng cao. Viện đã liên tục tổ chức các đoàn giám sát, làm việc trực tiếp và họp trực tuyến với Sở Y tế cũng như Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh phía Nam để điều tra, xử lý ổ dịch. Gần nhất, ngày 24/3, đơn vị họp khẩn với các bệnh viện tuyến cuối nhằm thống nhất phương án kiểm soát dịch.

Nhằm ứng phó khẩn cấp, ngày 26/3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) tổ chức tập huấn trực tuyến phòng chống dịch cho toàn bộ giáo viên và người trông trẻ trên địa bàn. Ngành y tế đang tăng cường giám sát tại các cơ sở mầm non, yêu cầu lấy mẫu xét nghiệm với tất cả ca bệnh từ độ 2B – mức cảnh báo có nguy cơ chuyển nặng, bắt đầu xuất hiện biến chứng thần kinh và cần nhập viện.

Cùng thời điểm, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) phát công văn khẩn yêu cầu các tỉnh thành siết chặt biện pháp kiểm soát, đồng thời chỉ đạo cơ sở y tế lấy mẫu xét nghiệm toàn bộ bệnh nhi từ độ 2B trở lên.

Trong ba tháng đầu năm 2026, ngành y tế cả nước phát hiện hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ năm ngoái, khiến 4 trẻ tử vong. Khu vực phía Nam trở thành “điểm nóng” khi ghi nhận hơn 18.000 ca, chiếm gần 72% tổng số ca bệnh toàn quốc. Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 10 tuổi (chiếm 99,3%), đặc biệt nhóm 1-5 tuổi đang đi nhà trẻ, mẫu giáo. Tại TP HCM, số lượng bệnh nhi tăng gần gấp đôi chỉ trong một tuần với 837 ca, trong đó 3 trẻ đã không qua khỏi kể từ đầu năm. Các bệnh viện TP HCM cũng đang điều trị cho nhiều ca nặng chuyển đến từ tuyến y tế địa phương.

Kết quả giám sát dịch tễ cho thấy chủng Enterovirus A71 (EV71) hiện chiếm ưu thế tuyệt đối trong các ổ dịch tại trường học và cộng đồng. Virus này có tốc độ lây lan cực nhanh, khiến trẻ sốt cao và dễ chuyển biến xấu. Trẻ nhiễm EV71 đối mặt với nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm như tổn thương thần kinh, suy tim, phù phổi, sốc và thậm chí tử vong nếu phụ huynh không phát hiện, đưa đi cấp cứu kịp thời.

Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch từ bóng nước hoặc qua các vật dụng bị nhiễm mầm bệnh. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.

Đáng lưu ý, nhiều trường hợp mang virus nhưng không có triệu chứng, trở thành nguồn lây âm thầm trong cộng đồng. Phần lớn ca bệnh ở thể nhẹ, song vẫn có khoảng 18% nguy cơ chuyển nặng. Trong số này, khoảng 5% có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Ngành y tế khuyến cáo phụ huynh và các cơ sở giáo dục mầm non cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch; vệ sinh hàng ngày sàn nhà, bề mặt và đồ chơi bằng dung dịch sát khuẩn; ăn chín uống sôi; sử dụng riêng vật dụng cá nhân; xử lý phân và chất thải đúng cách. Trường học cần duy trì nguyên tắc “3 sạch” gồm ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch. Vaccine phòng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng vừa được cấp phép lưu hành ngày 17/3, là vaccine đầu tiên phòng bệnh này tại Việt Nam.

Khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh như sốt, nổi bóng nước ở tay, chân, miệng, cần cho nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để khám. Trẻ bệnh cần được cách ly, hạn chế tiếp xúc, không ôm hôn. Phụ huynh cần theo dõi sát, đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện dấu hiệu nặng như sốt cao khó hạ, giật mình, lừ đừ, run chi, bứt rứt, nôn nhiều hoặc đi loạng choạng.

Lê Phương