Dùng AI phục chế vở cải lương kinh điển ‘Tiếng trống Mê Linh’

Tác phẩm từng được đài truyền hình TP HCM thu hình gần 50 năm trước ở dạng đen trắng. Theo êkíp phục chế, do hạn chế về thiết bị ghi hình thời đó, cùng việc băng từ xuống cấp theo thời gian, các bản số hóa sau này mắc nhiều lỗi, kém chất lượng nên khó phát sóng. Đơn vị quyết định dùng AI và một số công cụ để tô màu, nâng độ phân giải, phát sóng dịp giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4.

Với thời lượng vở dài 150 phút, bản màu trải qua quy trình nhiều bước. Ông Lê Phước Hiếu Trung, phó giám đốc HTV-TMS, công ty thực hiện – cho biết đầu tiên, biên tập viên quyết định màu trang phục, kỹ thuật dựng chia vở thành hàng trăm đoạn nhỏ theo từng cảnh quay. Bộ phận kỹ thuật sử dụng AI dựa trên màu đã định để tô hình tham chiếu, sau đó áp dụng cho video đen trắng tương ứng. Cuối cùng, kỹ thuật ghép các đoạn, xử lý hoàn thiện và tạo thành phẩm.

 

 

Trailer so sánh trước và sau khi phục chế “Tiếng trống Mê Linh”

Đơn vị ấp ủ ý tưởng từ nhiều năm trước, đến nay mới khởi động nhờ đủ điều kiện công nghệ. Các biên tập viên tra cứu tư liệu cũ, gặp các nghệ sĩ liên quan để tìm hiểu màu sắc, hoa văn, kiểu dáng trang phục, mấn, mão, sau đó mới quyết định tô màu. Họ thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng bản gốc, không làm thay đổi kịch bản, cách dàn dựng hoặc lạm dụng AI. Vở mở màn cho chuỗi dự án phục chế những tác phẩm kinh điển, tôn vinh giá trị cải lương.

Tiếng trống Mê Linh công diễn lần đầu năm 1977, xoay quanh cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Vở hội tụ nhiều diễn viên tài danh, từng đoạt giải Thanh Tâm như Thanh Nga, Hùng Minh, Bích Sơn, Thanh Sang, Bảo Quốc. Tác phẩm góp phần đưa Thanh Nga (vai Trưng Trắc), Thanh Sang (vai Thi Sách) trở thành tên tuổi hàng đầu của cải lương thời vàng son.

Bản dựng của đạo diễn Ngô Y Linh được xem là chuẩn mực cho các thế hệ nghệ sĩ sau mỗi khi làm lại vở. Năm 2025, vở được bình chọn là một trong 10 tác phẩm sân khấu tiêu biểu của TP HCM, dịp 50 năm thống nhất đất nước. Trích đoạn từng được nhiều thế hệ nghệ sĩ, đoàn làm phim dàn dựng, đưa lên sân khấu, màn ảnh rộng để tri ân cải lương thời vàng son.

 

 

Trích đoạn trong “Tiếng trống Mê Linh” – Thanh Nga, Thanh Sang

Nghệ sĩ Thanh Nga sinh năm 1942, nổi tiếng khi đoạt giải Thanh Tâm Triển Vọng năm 1958 với vai sơn nữ Phà Ca trong tuồng Người vợ không bao giờ cưới (soạn giả Kiên Giang – Quy Sắc). Những năm 1960 là thời kỳ rực rỡ nhất trong sự nghiệp của Thanh Nga khi sóng đôi cùng Thanh Sang, “tạo bão” qua loạt vai diễn. Ngoài tài năng ca diễn, bà còn được ngưỡng mộ như biểu tượng nhan sắc, với nét đẹp thừa hưởng từ mẹ – bầu Thơ.

Ngoài ca cổ, bà nổi tiếng ở mảng điện ảnh, là gương mặt được hâm mộ qua các phim Loan mắt nhung, Xa lộ không đèn, Sau giờ giới nghiêm, Lan và Điệp. Nhiều thập niên qua, đông đảo người mộ điệu vẫn tiếc thương khi danh ca đột ngột qua đời (ngày 26/11/1978), lúc đang ở đỉnh cao sự nghiệp.

Những năm gần đây, nhiều đơn vị ứng dụng AI để phục chế các bản ghi hình tác phẩm sân khấu, điện ảnh kinh điển. Trong buổi hội thảo công tác chuyển đổi số lĩnh vực phát thanh truyền hình, do Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tổ chức tháng 10/2025 tại TP HCM, một số trích đoạn trong Biệt động Sài Gòn được trình chiếu. Các phân cảnh của nhân vật Sáu Tâm (Thương Tín đóng), Ngọc Lan (Thúy An), Ngọc Mai (Hà Xuyên) được chỉnh lại với độ nét cao, khuôn mặt sống động hơn. Theo các chuyên gia, bằng cách nâng cấp nội dung cũ, các đơn vị có thể tăng giá trị tài sản số, kéo dài vòng đời của tác phẩm.

Mai Nhật