Từ tỷ phú trẻ nhất Trung Quốc thành ‘đệ nhất phá gia chi tử’

Năm 2022, Tòa án Trung cấp số 1 Thượng Hải phát lệnh truy nã đối với Li Zhaohui. Cùng lúc, Tập đoàn Năng lượng Meijin thông báo thưởng 100.000 tệ (15.000 USD) cho người cung cấp tung tích của ông, kèm 10% giá trị tài sản thu hồi thực tế. Khoản thưởng này xuất phát từ việc Li Zhaohui phải chịu 1/4 trách nhiệm liên đới trong khối nợ 216 triệu tệ của Công ty Thương mại Quốc tế Haiboxinhui Thượng Hải.

Kế nghiệp lúc nguy nan

Tháng 1/2003, ông Li Haicang, Chủ tịch Tập đoàn Thép Haixin, tử vong do bị mưu sát. Con trai ông, Li Zhaohui, khi đó 22 tuổi, bỏ dở chương trình đại học tại Australia để về nước tiếp quản sản nghiệp được định giá 4 tỷ tệ và hơn 9.000 nhân viên của cha.

“Hãy để cháu làm thử vài năm. Nếu không được, cháu rời đi. Công ty của cha gây dựng, cháu không để nó lụi bại”, Li Zhaohui nói với các cổ đông.

Haixin tiền thân là nhà máy rửa than đá và luyện cốc do ông Li Haicang thành lập năm 1987 tại huyện Văn Hỷ, thành phố Vận Thành, tỉnh Sơn Tây. Năm 2002, công ty lọt top 20 doanh nghiệp lớn nhất Trung Quốc và là doanh nghiệp tư nhân lớn nhất tỉnh Sơn Tây.

Sau khi nhậm chức, Li Zhaohui thay thế nhiều lãnh đạo cấp cao để thu gọn quyền điều hành. Trong năm đầu tiên, công ty đạt doanh thu 7 tỷ tệ, nộp ngân sách 1,2 tỷ tệ. Đến năm thứ ba nắm quyền, Li Zhaohui sở hữu khối tài sản 5,5 tỷ tệ.

Chuyển hướng đầu tư tài chính

Khác với định hướng sản xuất truyền thống của cha, Li Zhaohui dồn lực đầu tư tài chính. Năm 2004, ông chủ trẻ chi gần 6 tỷ tệ mua 3,1% cổ phần Ngân hàng Minsheng. Trong giai đoạn 2006-2008, ông tiếp tục mua bán cổ phiếu của Minsheng, Huaguan Technology và Yinhua Fund, thu về hàng tỷ tệ lợi nhuận. Ông mở rộng đầu tư vào Shanxi Securities, ngân hàng Everbright và cảng Rizhao.

Năm 2008, tài sản của ông đạt 12,5 tỷ tệ. Năm 2009, Li đứng thứ 39 trong danh sách 500 người giàu nhất Trung Quốc và trở thành trở thành tỷ phú trẻ nhất quốc gia này do tạp chí Tân Tài Phú bình chọn. Năm 2010, tạp chí Forbes từng xếp Li (lúc đó 28 tuổi) vào danh sách những tỷ phú trẻ nhất thế giới với tài sản ròng 1 tỷ USD.

Thành công tài chính đi kèm lối sống xa hoa. Năm 2010, Li Zhaohui kết hôn với diễn viên Che Xiao tại huyện Văn Hỷ. Đám cưới gây xôn xao dư luận Trung Quốc thời bấy giờ khi quy tụ 200 siêu xe, 500 bàn tiệc với các món xa xỉ như vi cá, bào ngư và phát lì xì thưởng cho hàng chục nghìn công nhân. Chi phí ước tính hơn 50 triệu tệ. Nhưng cuộc hôn nhân chỉ kéo dài hơn một năm.

Phá sản

Từ năm 2012, Tập đoàn Haixin gặp khó khăn do thị trường thép suy thoái và dòng tiền đầu tư chứng khoán đứt gãy. Năm 2014, công ty chậm trả lương cho nhân viên và nợ thuế hơn 100 triệu tệ.

Ngày 18/3/2014, Thép Haixin ngừng sản xuất. Tháng 9/2015, công ty chính thức phá sản. Tập đoàn Jianlong (Bắc Kinh) sau đó mua lại và tái cơ cấu doanh nghiệp.

Tháng 5/2015, Tòa án Trung cấp thành phố Vận Thành công bố Tập đoàn Haixin nợ 954 cá nhân và tổ chức với tổng số tiền 23,409 tỷ tệ. Cuối năm 2015, Li Zhaohui xuất hiện lần cuối tại hội nghị chủ nợ. Tháng 12/2017, cơ quan chức năng cấm ông xuất cảnh do trốn nợ. Đến nay, tung tích của Li vẫn chưa được xác định. Truyền thông Trung Quốc dẫn các nguồn tin đồn đoán cựu tỷ phú đã phẫu thuật thẩm mỹ và trốn ra nước ngoài.

Với khối tài sản 12,5 tỷ tệ bị “bốc hơi” sau hơn 7 năm, Li được truyền thông Trung Quốc đặt cho biệt danh “Sơn Tây tối bại gia tử” (Phá gia chi tử lớn nhất Sơn Tây), thậm chí “Trung Quốc đệ nhất bại gia tử” (Kẻ phá gia số 1 Trung Quốc).

Tại sao Thép Haixin suy sụp nhanh chóng? Giới phân tích chỉ ra hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, công ty bỏ lỡ thời kỳ phát triển vàng. Hệ thống quản lý gia đình trị gây ra hỗn loạn, các phe phái sa đà vào mâu thuẫn nội bộ. Thứ hai, Li Zhaohui quá coi trọng đầu tư tài chính, lướt sóng nhưng phớt lờ sản xuất. Ông dồn toàn bộ tài sản vào đầu tư mà quên dự phòng rủi ro. Khi chuỗi vốn đứt, sản xuất công nghiệp sụp đổ theo.

Một số ý kiến còn cho rằng việc có năng lực hạn chế nhưng vội vã nhậm chức, thể hiện bản thân của Li Zhaohui cũng là mầm mống thất bại.

Minh Phương (Theo iFeng, ChinaDaily, Chinatimes)