Mâu thuẫn khi nuôi thú cưng

Chị Hương, 32 tuổi, sống tại phường Long Trường, TP HCM, nuôi Si, một chú chó phốc sóc, từ 5 năm trước. Si được tiêm vaccine đầy đủ, tắm rửa thường xuyên, khám sức khỏe và tỉa lông định kỳ 6 tháng một lần. Chị cũng tập cho chó đi vệ sinh đúng chỗ, không đào bới và phá đồ trong nhà.

Rắc rối bắt đầu từ giữa năm 2024, khi chị sinh con gái đầu lòng. Thấy Si thường chạy nhảy, đùa giỡn gần em bé, cả mẹ chồng và mẹ đẻ chị đều khuyên nên cho chó đi nơi khác. Hai bà lo cháu còn nhỏ, nếu chơi cùng chó có thể bị lây giun, nấm da, dị ứng lông, hoặc bị cắn, cào khi vô tình chạm vào đuôi, chân, bụng con vật.

Chị Hương không đồng ý, khiến gia đình nhiều lần căng thẳng. Theo chị, Si đã gắn bó với gia đình nhiều năm, được chăm sóc kỹ và chơi thân với con gái. Có lúc, chó nằm cạnh canh con ngủ, thấy bé đi vệ sinh thì sủa báo chị thay bỉm.

“Tôi muốn con có bạn, biết yêu thương động vật. Sau này đi học, con còn biết tả con chó của mình như thế nào”, chị Hương nói.

Còn vợ chồng chị Bích Thùy, xã Xuân Lộc, Đồng Nai vừa muốn giữ mèo, vừa muốn con được phòng bệnh dại tốt nhất. Chị kể con gái đầu lòng hiện 4 tuổi, là kết quả sau 10 năm điều trị hiếm muộn. Nhưng con mèo cũng do gia đình nhận nuôi, cứu trợ khi đi lạc, chứa nhiều tình cảm, mong mèo bầu bạn với con. Tuy nhiên, mèo thường thả rông, từng đi lạc, chị Thùy lo mèo có thể lây bệnh cho con.

Để tránh bệnh, chị tiêm phòng dại đầy đủ cho mèo, không cho con vật ra khỏi nhà, dạy nó không cào, cắn bé và luôn giám sát khi con chơi cùng. Đầu tháng 5, chị cho con tiêm ngừa dại ngay sau khi bị mèo cào, song luôn lo lắng con bị lây bệnh.

“Xóm của tôi từng có ca tử vong do dại, nên nhiều người trong xóm đuổi chó, mèo ra khỏi nhà, hoặc bán chúng đi, nhưng tôi không nỡ, mà giữ lại cũng luôn lo lắng”, chị Thùy nói.

Trong khi đó, Thanh An, 26 tuổi, Hà Nội, đau đầu khi bạn gái tuyên bố chỉ kết hôn khi anh không còn nuôi chó mèo nữa. Bạn gái cho rằng lông và chất thải động vật có hại cho sức khỏe trẻ em và phụ nữ mang thai, đồng thời việc chúng thường hoạt động về đêm ảnh hưởng nặng tới sức khỏe. Vì vậy, dù An đã nhiều lần cầu hôn, bạn gái chưa đồng ý.

“Cô ấy nói nếu tôi không giải tán đàn thú cưng của mình, thì sẽ không kết hôn và chia tay”, anh kể, nói thêm đang nuôi 4 con mèo và một con chó.

Mâu thuẫn như gia đình chị Hương, chị Thùy hay Thanh An không hiếm trong các nhà có trẻ nhỏ và thú cưng. Một số nghiên cứu cho thấy quyết định nuôi chó mèo trong gia đình thường không chỉ xoay quanh sở thích, mà còn liên quan đến cảm giác an toàn của trẻ, nguy cơ dị ứng, chi phí, trách nhiệm chăm sóc và vị trí cảm xúc của thú cưng trong nhà. Với người nuôi lâu năm, chó mèo có thể được xem như thành viên gia đình; trong khi với ông bà hoặc người chăm sóc trẻ, ưu tiên trước mắt thường là hạn chế tối đa rủi ro cho em bé.

Theo BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chó mèo là vật nuôi gần gũi trong nhiều gia đình. Việc nuôi thú cưng có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện tâm trạng, tăng vận động, hạn chế cảm giác cô đơn và hỗ trợ kỹ năng xã hội.

Với trẻ em, tiếp xúc với thú cưng còn có thể giúp trẻ phát triển sự đồng cảm, biết quan tâm đến sinh vật khác, tăng hoạt động thể chất và giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Một số nghiên cứu tại Australia, Scotland ghi nhận trẻ sống gần hoặc gắn bó với thú cưng có xu hướng năng động hơn, có nhiều hành vi xã hội tích cực hơn.

Về sức khỏe, chó mèo là động vật có vú máu nóng, có bản năng tự vệ, đào bới, săn mồi. Chúng có thể mang mầm bệnh như nấm da, ghẻ, giun, ve, bệnh do xoắn khuẩn, đặc biệt là bệnh dại. Trẻ nhỏ có đường thở hẹp, dễ nhạy cảm hơn khi tiếp xúc lông thú cưng nếu có cơ địa dị ứng hoặc bệnh hô hấp, đồng thời chưa biết cách chơi an toàn với vật nuôi.

Vì vậy, chuyên gia cho rằng không nên nhìn việc nuôi thú cưng theo hai cực “nên giữ” hay “phải bỏ”. Gia đình cần đánh giá khả năng kiểm soát rủi ro, gồm: vật nuôi có được tiêm phòng đầy đủ không, có được kiểm soát khi ra ngoài không, trẻ có được dạy cách tiếp xúc an toàn không và người lớn có luôn giám sát khi trẻ chơi cùng thú cưng không.

Để trẻ nhỏ trưởng thành an toàn với thú cưng, gia đình cần tiêm vaccine phòng dại đầy đủ cho vật nuôi. Vật nuôi nên được khám sức khỏe định kỳ, tắm rửa, cắt tỉa lông, có nơi ở sạch và có thói quen vệ sinh đúng chỗ. Khi đưa chó ra ngoài, cần rọ mõm, dùng dây dắt và không để vật nuôi tiếp xúc tự do với chó mèo lạ.

Người lớn cũng cần dạy trẻ không trêu chọc, đánh, kéo đuôi, giật tai, ôm siết hoặc chạm vào chó mèo khi chúng đang ăn, ngủ, chăm con, bị thương hoặc có biểu hiện khó chịu. Trẻ nhỏ không nên chơi một mình với vật nuôi, kể cả chó mèo trong nhà đã quen thuộc.

Nếu bị chó, mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, cần rửa ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế để bác sĩ đánh giá, chỉ định tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại nếu cần. Huyết thanh thường dùng cho vết thương lớn, nhiều vết cắn, chảy máu nhiều hoặc ở vị trí gần thần kinh trung ương (đầu, mặt, cổ, đầu chi).

Hiện Việt Nam có hai vaccine phòng dại thế hệ mới của Pháp và Ấn Độ, không gây ảnh hưởng thần kinh. Vaccine tiêm sau khi bị động vật máu nóng cắn, cào và có thể tiêm trước phơi nhiễm cho nhóm nguy cơ cao. Nhóm nên tiêm trước phơi nhiễm gồm: trẻ thường xuyên chơi với chó mèo, người chăm sóc thú cưng, nhân viên phòng thí nghiệm, thú y, hoặc người hay đến vùng sâu xa, nơi khó tiếp cận vaccine và huyết thanh kháng dại. Người đã tiêm ba mũi trước phơi nhiễm, nếu bị cắn cào cần tiêm thêm hai mũi, không tiêm huyết thanh kháng dại dù vết thương nặng.

Sau thời gian bất đồng quan điểm, chị Hương tìm cách giải tỏa căng thẳng là thống nhất nguyên tắc để bà nội và bà ngoại cùng yên tâm. Chị đưa ra cam kết như không cho con chơi cùng với chó khi không có người giám sát, chó không được lên giường, cũi, thảm chơi hoặc khu vực ngủ của bé. Con gái chị được tập thói quen rửa sạch tay sau khi chơi với con vật, không kéo tai, kéo đuôi, chọc mắt, ôm siết hoặc leo lên người chó… Đồng thời, chị cùng ông bà luân phiên cho chó tiêm phòng, khám thú y, tắm và vệ sinh sạch.

Còn Thanh An cho biết đã hiểu phần nào quan điểm của bạn gái sau khi tham vấn bạn bè. “Bạn gái tôi cũng có lý khi cô ấy ưu tiên đến sức khỏe, chi phí chăm nuôi nhất là khi chúng tôi đều muốn có con luôn sau khi kết hôn”, chàng trai trẻ nói và cho biết, đang tìm kiếm không gian sống rộng hơn, có chút vườn để thú cưng sinh hoạt tách bạch với cuộc sống gia đình.

Diệu Thuần