El Nino khả năng quay lại từ tháng 6

Hiện tượng ENSO – dao động khí hậu tự nhiên ở Thái Bình Dương, được dự báo chuyển nhanh sang trạng thái El Nino từ khoảng tháng 6/2026, kéo dài đến hết năm và có thể sang đầu năm 2027, ông Hoàng Phúc Lâm, Phó giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, cho biết ngày 15/5.

“Hiện khoảng 20-25% khả năng El Nino đạt cường độ mạnh đến rất mạnh”, ông Lâm nói. Dưới tác động của El Nino, số ngày nắng nóng năm nay có khả năng nhiều hơn năm 2025, trong khi số lượng bão trên Biển Đông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm.

Cụ thể, nhiệt độ trung bình trên toàn quốc từ tháng 6 đến 12/2026 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1,5 độ C. Trong đó, giai đoạn tháng 6-8, nắng nóng tiếp tục gia tăng tại Bắc Bộ, khu vực Thanh Hóa đến Huế và duyên hải Nam Trung Bộ. Số ngày nắng nóng có khả năng nhiều hơn trung bình nhiều năm và cao hơn cùng kỳ năm 2025.

Tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng chủ yếu kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8, sau đó giảm dần từ tháng 9 và kết thúc khoảng tháng 10. Trong đó cao điểm nắng nóng ở Bắc Bộ rơi vào tháng 6, Trung Bộ muộn hơn vào tháng 7-8. Riêng Tây Nguyên và Nam Bộ, nắng nóng có thể suy giảm từ nửa cuối tháng 5 do gió mùa tây nam hoạt động mạnh hơn.

Thực tế từ đầu năm đến nay, nhiều đợt nắng nóng đã xuất hiện sớm và kéo dài. Trong tháng 4, Trung Bộ ghi nhận đợt nắng nóng diện rộng từ ngày 3 đến 16/4 với nhiệt độ phổ biến 37-40 độ C, có nơi cao hơn. Tây Bắc Bộ xảy ra liên tiếp hai đợt nắng nóng diện rộng ngày 5-13/4 và 15-16/4. Nam Bộ duy trì nắng nóng trên diện rộng từ cuối tháng 3 đến nay.

Theo ông Lâm, thiên tai chủ đạo trong năm nay sẽ là nắng nóng, khô hạn và thiếu mưa. Mưa miền Trung trong tháng 9-11 được dự báo không lớn, khiến nguồn nước và lũ trên các sông có khả năng thấp hơn đáng kể so với năm 2025. Cụ thể số đợt mưa lớn diện rộng trên toàn quốc được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm, còn khoảng 22-24 đợt. Mưa lớn diện rộng ở Bắc Bộ có khả năng bắt đầu từ tháng 5, sau đó dịch dần xuống phía nam và kết thúc vào tháng 11 tại Trung Bộ.

Về lượng mưa, Bắc Bộ tháng 9-10 có xu hướng thiếu hụt 5-20% so với trung bình nhiều năm. Trung Bộ và Nam Bộ cũng xuất hiện nhiều giai đoạn thiếu hụt mưa vào cuối năm. Lượng nước về các hồ thủy điện lớn trên lưu vực sông Đà như Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu có thể hụt 10-30% so với trung bình nhiều năm.

Tháng 5-8, dòng chảy trên các sông ven biển Trung Bộ và Tây Nguyên được dự báo thiếu hụt 10-35% so với trung bình nhiều năm. Nguy cơ thiếu nước, hạn hán cục bộ có thể xảy ra tại các khu vực ngoài phạm vi cấp nước của công trình thủy lợi, đặc biệt ở các tỉnh thành từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa cùng các tỉnh Gia Lai, Đăk Lăk và Lâm Đồng.

Theo dự báo thủy văn, cuối năm 2026 dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong về Đồng bằng sông Cửu Long có khả năng thiếu hụt, khiến xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027 đến sớm hơn năm trước.

“Mưa ít, lũ nhỏ nên nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn cuối năm 2026, đầu 2027 là rất cao”, ông Lâm nhận định.

Nguy cơ xuất hiện các cơn bão rất mạnh

Ông Lâm cho biết các năm El Nino thường có ít bão hơn trung bình nhiều năm (trung bình 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới), song lại tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện bão mạnh hoặc rất mạnh. Bão thường hình thành từ Tây Bắc Thái Bình Dương rồi di chuyển qua Philippines vào Biển Đông. Khu vực này sản sinh nhiều cơn bão có cường độ rất mạnh nên khi đi vào Biển Đông, bão vẫn có thể duy trì cường độ lớn.

“Ngoài ra, do số lượng bão ít nên thường có những quãng thời gian rất dài biển lặng, ít nhiễu động. Sau giai đoạn đó, khi bão hình thành trở lại thì có thể phát triển rất mạnh hoặc di chuyển phức tạp hơn”, ông Lâm nói.

Cụ thể, từ tháng 6 đến 8, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông dự báo tương đương trung bình nhiều năm, khoảng 5,2 cơn, trong đó gần 2 cơn ảnh hưởng trực tiếp đất liền Việt Nam. Từ tháng 9 đến 12, hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm.

Dù số lượng bão giảm, cơ quan khí tượng lưu ý nguy cơ xuất hiện các hiện tượng cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ quét và sạt lở đất vẫn ở mức cao. Trong mùa lũ 2026, đỉnh lũ trên các sông nhỏ và vùng thượng lưu Bắc Bộ có thể đạt báo động 2 đến báo động 3. Các sông từ Quảng Trị đến Đăk Lăk cũng có nguy cơ xuất hiện lũ lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.

Gia Chính