Hòn đảo 6 tháng đổi chủ quyền một lần

Dòng sông Bidasoa tạo thành một đường ranh giới tự nhiên ngăn cách Tây Ban Nha và Pháp. Đường biên giới này chia tách thành phố Irun thuộc xứ Basque (Tây Ban Nha) và thành phố Hendaye thuộc quyền quản lý của Pháp. Nằm giữa hai bờ sông, đảo Pheasant (Chim trĩ), dài hơn 200 m, hầu hết bị cấm đặt chân tới suốt cả năm.

Đảo Pheasant không có dân cư sinh sống hay công trình nổi tiếng. Nó đặc biệt vì là vùng đồng chủ quyền nhỏ nhất thế giới. Từ giữa thế kỷ 19, quyền quản lý đảo được chia theo công thức: tháng 2 đến tháng 7 của Tây Ban Nha; tháng 8 đến tháng 1 của Pháp.

Trên đảo chỉ có vài cây bạch dương mọc lên giữa cỏ dại. Dấu vết duy nhất của con người là một đài tưởng niệm bằng đá, nhắc nhở về quy chế chia sẻ chủ quyền. Một mặt khối đá hướng về Tây Ban Nha được khắc chữ bằng tiếng Tây Ban Nha, mặt còn lại hướng về Pháp được khắc chữ bằng tiếng Pháp.

Vào giữa thế kỷ 17, cuộc chiến tranh kéo dài 30 năm ở châu Âu kết thúc. Đây là cuộc xung đột giữa gia tộc Habsburg và nước Pháp, có sự tham gia của một số nước khác như Đan Mạch, Thụy Điển. Tây Ban Nha đứng về phía nhà Habsburg nên đối đầu với Pháp. Sau khi cuộc chiến kết thúc bằng việc ký kết Hòa ước Westphalia vào năm 1648, hoàng gia Tây Ban Nha và Pháp vẫn không ngừng các hoạt động thù địch.

Đến năm 1659, cả hai quốc gia đều chịu tổn thất lớn về nhân lực và tài chính. Để chấm dứt chiến tranh, hai bên tiến hành đàm phán. Do lo ngại về an ninh, không bên nào đồng ý bước vào lãnh thổ của đối phương. Họ chọn đảo Pheasant – dải đất nằm giữa hai nước – làm địa điểm trung lập.

Tại đây, Hiệp ước Pyrenees được ký kết để chấm dứt chiến tranh. Theo văn kiện này, các vùng Roussillon, một phần của Flanders và vùng Pyrenees được bàn giao cho Pháp. Hòa ước Pyrenees sau đó được phê chuẩn bằng cuộc hôn nhân giữa Vua Louis 14 của Pháp và Công chúa Maria Theresa.

Đảo Pheasant được chọn làm nơi để đón công chúa về Pháp. Trước đó, vào năm 1615, hôn ước giữa Vua Louis 13 của Pháp và Công chúa Anne của Áo cũng được sắp đặt tại đây. Tương tự, lễ cưới của Isabella xứ Bourbon và Vua Philip 4 cũng diễn ra trên hòn đảo này. Do đó, đảo Pheasant còn có tên “đảo công chúa”.

Đến thế kỷ 19, Hiệp ước Bayonne được ký kết nhằm chấm dứt các cuộc tranh chấp liên tục của ngư dân Tây Ban Nha và Pháp liên quan đến hòn đảo. Hiệp ước này chính thức phân chia chủ quyền đối với đảo Pheasant và điều luật này vẫn có giá trị cho đến ngày nay. Theo đó, trong nửa đầu năm, Bộ Chỉ huy Hải quân San Sebastian (Tây Ban Nha) chịu trách nhiệm quản lý. Đến ngày 1/8, quyền này được chuyển giao cho Bộ Chỉ huy Hải quân Bayonne (Pháp).

Thực tế, chính quyền hai thành phố Irun và Hendaye trực tiếp quản lý hòn đảo. Công việc tại đây không có nhiều điểm đáng chú ý, hầu hết là ngăn người lạ xâm nhập, cắm trại trái phép và dọn cỏ. Vì không thể đặt chân đến đảo, du khách chỉ có thể nhìn ngắm từ hai bên bờ.

Vào năm 1843, nhà văn Victor Hugo đã đến thăm đảo Pheasant và bày tỏ sự thất vọng trước tên gọi của nó. Trên đảo hoàn toàn không có một con chim trĩ nào.

“Nhiều nhất cũng chỉ có một con bò và ba con vịt”, nhà văn viết.

Hoài Anh (Theo Far Out Magazine, Fascinating Spain)