Hành trình tìm ra hang động như ‘cung điện thạch nhũ’ ở Quảng Trị

Từng bỏ lỡ cửa hang nhỏ trên vách núi, ba năm sau quay lại, anh Nguyễn Quyết Thắng phát hiện luồng gió mạnh thổi ra, dẫn lối vào một “cung điện thạch nhũ” chưa từng thấy.

Sinh ra và lớn lên tại xã Phong Nha, anh Nguyễn Quyết Thắng (36 tuổi) từ nhỏ theo chân người lớn vào rừng, quen thuộc với từng khu rừng đá vôi của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Với kinh nghiệm nhiều năm làm porter cho các đoàn thám hiểm, anh tích lũy được nhiều kinh nghiệm và khả năng nhận biết địa hình cũng như phát hiện những dấu hiệu đặc trưng của hang động.

Năm 2023, trong một chuyến đi rừng, Thắng leo lên gần đỉnh một ngọn núi, bắt gặp một cửa hang rộng chừng 5 m2. Tuy nhiên, nhận thấy địa hình khu vực này chủ yếu là đồi đất xen lẫn đá – khác biệt với địa hình đá vôi lộ thiên thường thấy ở các hang lớn – anh đã bỏ qua và không vào khảo sát.

Mọi chuyện thay đổi vào ngày 7/2/2026. Khi vô tình đi ngang qua vị trí cũ, anh cảm nhận rõ luồng gió mát lạnh liên tục thổi mạnh từ trong lòng núi. Với linh tính của một người thám hiểm, anh dự đoán đây không phải là một hang nhỏ, mà là một không gian rộng lớn có hệ thống thông khí tự nhiên.

“Hang này trước đây chưa từng được khám phá”, anh nói.

Anh Thắng cho biết ở lối vào là một vách đá dựng đứng, cao hàng chục mét. Không có dây và thiết bị chuyên dụng để khảo sát, anh chỉ chụp ảnh, quay video cửa hang và gửi cho Công ty Jungle Boss, đơn vị chuyên thám hiểm và khai thác du lịch hang động.

Ông Nguyễn Văn Úy, Phó giám đốc Jungle Boss, cho biết khi xem xét ảnh chụp, ông cho rằng có thể là cửa của một hang động từng khảo sát trước đó, nằm trên tuyến giữa hang Voi và hồ Ma Đa. Một tuần sau, đoàn thám hiểm gồm 5 người trong đó Thắng dẫn đường, quay lại khu vực phát hiện hang.

“Cung đường này chúng tôi đi rất nhiều lần nhưng chưa từng để ý vì cửa hang nằm khuất giữa sườn núi”, ông Úy nói.

Khi tiếp cận cửa hang, đoàn khảo sát nhận thấy đây đúng là hang mới. Đứng ở miệng hang, ông Úy hô lớn. Tiếng vọng dội lại từ lòng núi kéo dài bất thường. “Lúc đó chúng tôi dự đoán phía dưới không thể là một hang nhỏ như hình dáng bên ngoài”, ông nói.

Các thành viên đu dây khoảng 20 m xuống lòng hang. Không gian rộng lớn mở ra khiến cả đoàn thám hiểm “sửng sốt” bởi một ”cung điện thạch nhũ” chưa từng thấy. Đoàn ở lại khảo sát hai ngày, một đêm, ghi nhận ban đầu là một hệ thống hang động lớn, báo cáo ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng để tổ chức thêm các đợt nghiên cứu chi tiết.

Đầu tháng 6, chuyến khảo sát quy mô lớn đầu tiên được triển khai với 11 thành viên, kéo dài 6 ngày 5 đêm. Do hang nằm gần trên đỉnh núi, không có nguồn nước, cả đoàn dựng lều bên suối, mỗi sáng đi bộ khoảng nửa giờ để tới cửa hang.

Hằng ngày từ 8h đến 15h, các thành viên mang thức ăn, thiết bị vào hang để đo vẽ, sau đó quay về khu cắm trại trước khi trời tối.

“Khó khăn nhất là quá trình đo vẽ vì hầu hết thiết bị đã cũ, từng công đoạn tốn rất nhiều thời gian”, ông Úy nói.

Kết quả khảo sát cho thấy hang dài gần 3 km, rộng trung bình khoảng 70 m, nhiều đoạn vượt 100 m. Hang có hai cửa, trong đó cửa vào khoảng 5 m2 còn cửa ra hẹp chỉ vừa một người lớn lách qua. Các chuyên gia quyết định đặt tên là hang Thắng (Victory Cave), theo tên người đầu tiên phát hiện vị trí cửa hang.

Các kiến tạo địa chất bên trong hang khiến các chuyên gia nhiều năm khám phá Phong Nha – Kẻ Bàng đều bất ngờ.

“Tôi hiếm thấy nơi nào có hệ thống thạch nhũ lớn như vậy. Để hình thành được những cột đá khổng lồ, nước phải thẩm thấu qua trần đá trong thời gian hàng triệu năm”, ông Úy nói.

Điểm nhấn đặc biệt là 4 hồ canxi nằm sâu trong lòng hang, mỗi hồ rộng hơn 500 m2. Theo đoàn khảo sát, đây là những hồ canxi lớn nhất từng được ghi nhận trong các hang động đã phát hiện tại Phong Nha – Kẻ Bàng. Cách cửa hang khoảng 300 m, ngọc động phân bố dày đặc. Số lượng ngọc động được đánh giá nhiều hơn cả một số hang nổi tiếng như hang Hùng hay hang Over.

Với những giá trị độc đáo, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã chấp thuận chủ trương cho Jungle Boss đưa hang Thắng vào khai thác du lịch thám hiểm, kết hợp với tuyến thung lũng Ma Đa – hang Trạ Ang. Để bảo tồn nguyên trạng, mỗi đoàn khách dự kiến không quá 14 người.

Đối với anh Thắng, việc đặt tên hang theo tên mình là niềm vui và vinh dự. Từ một người porter dẫn đường, anh giờ đây đang được đào tạo chuyên sâu để trở thành trợ lý an toàn cho các chuyến thám hiểm.

“Tôi nghĩ mình đã may mắn nhận ra một dấu hiệu từng bỏ lỡ. Không ngờ cửa hang nhỏ ngày nào lại dẫn đến một thế giới kỳ vĩ như vậy dưới lòng núi”, anh Thắng nói.

Đắc Thành