GS Trần Thanh Vân đề xuất phát triển viện nghiên cứu trọng điểm về vật lý

Hà NộiGS Trần Thanh Vân kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ phát triển Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành (IFIRSE) thành viện nghiên cứu trọng điểm, xuất sắc về vật lý.

Thông tin được GS Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Quốc tế Khoa học, Giáo dục liên ngành (ICISE) đề cập trong buổi làm việc cùng Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chiều 13/7.

Tại đây, GS Trần Thanh Vân bày tỏ mong muốn Việt Nam ngày càng phát triển, có vị thế xứng đáng trên bản đồ khoa học thế giới. Ông cho rằng Việt Nam có rất nhiều tiềm năng, song “cần tạo dựng một môi trường và cơ chế phù hợp để các nhà khoa học phát huy hết năng lực sáng tạo”.

Ông kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét cơ chế hỗ trợ ổn định, trung và dài hạn cho Trung tâm ICISE, thông qua Quỹ Nafosted. Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để tổ chức các hội nghị quốc tế, thu hút chuyên gia nước ngoài và hỗ trợ các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh, sinh viên Việt Nam.

Một đề xuất khác là việc bảo trợ hai sự kiện khoa học quốc tế do ICISE tổ chức, gồm Hội nghị Khoa học và công nghệ vì phát triển bền vững và Diễn đàn Đối thoại Quy Nhơn về Khí hậu và Chuyển đổi. Theo GS Vân, mục tiêu tổ chức hai diễn đàn nhằm thu hút các nhà lãnh đạo, nhà khoa học và tổ chức quốc tế đến Việt Nam, cùng trao đổi những vấn đề ở tầm chiến lược như AI, lượng tử, năng lượng hạt nhân và biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, ông đề nghị Bộ quan tâm, đưa khoa học công nghệ đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Những trung tâm khám phá khoa học cần được đặt ở các thành phố lớn, để học sinh có thể dễ dàng đến trải nghiệm. “Niềm đam mê nghiên cứu cần được khơi dậy trong các em ngay từ khi còn nhỏ”, ông nói.

Đánh giá cao những đóng góp của GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân bày tỏ quan điểm của Bộ trong việc đồng hành, hỗ trợ các nhà khoa học, những người về Việt Nam cống hiến cho đất nước. “Đó là trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ”, ông khẳng định.

Với các đề xuất của GS Trần Thanh Vân, Bộ trưởng cho biết sẽ trao đổi với Sở Khoa học và Công nghệ cùng Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, TP HCM để nghiên cứu phát triển các trung tâm khám phá khoa học tương tự cơ sở GS Vân phát triển tại Quy Nhơn. Ông cho rằng, “tương lai của khoa học và công nghệ Việt Nam phụ thuộc vào thế hệ trẻ”, do đó cần truyền đam mê cho các em từ nhỏ.

Bộ trưởng cũng nhận lời tham gia Hội nghị Khoa học và Công nghệ vì phát triển bền vững do ICISE tổ chức. Với diễn đàn Đối thoại Quy Nhơn về Khí hậu và Chuyển đổi, ông sẽ báo cáo Chính phủ do nội dung này vượt thẩm quyền của Bộ.

Về đề xuất hỗ trợ ICISE, Bộ trưởng cho biết, các đơn vị trong Bộ sẽ phối hợp, hướng dẫn trung tâm xây dựng đề án tổng thể, làm cơ sở xem xét bố trí nguồn lực ổn định trong ba hoặc năm năm tới.

Đối với đề xuất phát triển IFIRSE thành một viện nghiên cứu xuất sắc về vật lý, Bộ trưởng cho rằng cần thực hiện từng bước, bắt đầu từ một chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc về vật lý. Nhóm nghiên cứu này có thể là cơ sở hình thành một viện hoặc một trung tâm về vật lý quốc gia. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hỗ trợ kinh phí, nếu đề án có sản phẩm, lộ trình rõ ràng trong 5-10 năm tới. Ông cũng lưu ý, với nghiên cứu cơ bản, sản phẩm chính là các bài báo, công trình khoa học quốc tế và danh tiếng khoa học.

GS Trần Thanh Vân là nhà vật lý người Pháp gốc Việt. Ông là bậc thầy trong lĩnh vực lý thuyết vật lý nguyên tử, một trong ba người châu Á được trao Huy chương Tate của Hội Vật lý Mỹ.

Năm 1993, ông sáng lập Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam nhằm hỗ trợ quê hương trong lĩnh vực khoa học và giáo dục. Hai mươi năm sau, Trung tâm Khoa học quốc tế và Giáo dục liên ngành (ICISE) tại Quy Nhơn do ông sáng lập được khánh thành.

Đến nay, trung tâm ICISE đã tổ chức gần 200 sự kiện khoa học quốc tế, thu hút khoảng 12.000 nhà khoa học từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thông qua mạng lưới của GS Trần Thanh Vân, 19 nhà khoa học đoạt giải Nobel đã đến giao lưu, chia sẻ với giới khoa học trong nước.

Trọng Đạt

• Đề xuất hình thành cơ sở dữ liệu nhân tài quốc gia
  

  
  
  

• ‘Tự chủ chip Việt cần xóa khoảng trống về nhân lực và hạ tầng’
  

  
  
  

• Đề xuất hỗ trợ 50% lãi vay để doanh nghiệp đổi mới công nghệ