Vì sao chứng khoán lao dốc, mất hơn 60 điểm?

VN-Index chốt phiên ở 1.668 điểm, thấp nhất 4 tháng bởi lực bán giải chấp diện rộng, cùng tâm lý bi quan của nhà đầu tư trong nước và đợt rút vốn mạnh từ khối ngoại.

VN-Index hôm nay mất hơn 62 điểm, thủng mốc tâm lý 1.700 điểm. Đây là phiên điều chỉnh mạnh nhất kể từ cuối tháng 3 tính theo giá trị tuyệt đối lẫn tương đối, chỉ sau phiên lao dốc kỷ lục 115 điểm. Việc thủng mốc tâm lý quan trọng được dự báo mở ra khả năng chứng khoán lùi sâu để tìm điểm cân bằng trong những phiên tới.

Lý giải nhịp giảm này, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán HSC, cho rằng nguyên nhân chính là áp lực bán giải chấp (force sell) tăng rõ rệt so với đầu tuần.

Những công ty chứng khoán có tỷ trọng khách hàng cá nhân cao đã bán giải chấp suốt đợt điều chỉnh kéo dài một tuần qua. Tuy nhiên, hôm nay, lực bán vẫn tập trung nhiều vào hai khung giờ 10h30-11h và 14h-14h30, thời điểm thường để thực hiện nghiệp vụ xử lý an toàn tài khoản. Quy mô từng lệnh không quá lớn, nhưng cộng với đà giảm giá cổ phiếu tạo ra vòng xoáy tiêu cực.

Lực bán xuất hiện ở cổ phiếu đầu cơ hay đã giảm sâu, và lan rộng qua nhiều mã vốn hóa lớn dù không có thông tin tiêu cực. “Điều này cho thấy khả năng đã xuất hiện tình trạng bán giải chấp chéo, qua đó khuếch đại mức độ điều chỉnh trong phiên”, ông Dũng nhận định.

Bán giải chấp chéo xảy ra khi một số cổ phiếu liên tục giảm sàn đi kèm động thái hạ tỷ lệ cho vay ký quỹ từ công ty chứng khoán. Hiện tượng này dẫn đến nhà đầu tư phải bán thêm tài sản có tính thanh khoản cao để bổ sung tài sản đảm bảo hoặc giảm dư nợ.

Đồng quan điểm, ông Trương Quang Vĩnh, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán ACB tại TP HCM cũng nhắc đến áp lực bán giải chấp và gọi ký quỹ (call margin) như một nguyên nhân khiến chỉ số lao dốc nhanh. Theo ông, phần lớn nhà đầu tư lo lắng dư nợ cho vay ký quỹ lên cao kỷ lục (khoảng 450.000 tỷ đồng) vào cuối quý II có thể kích hoạt làn sóng bán tháo khi thị trường điều chỉnh. Do đó, họ chủ động rút trước để cắt lỗ hoặc bảo toàn thành quả.

Ông Vĩnh cho rằng nên nhìn nhận sâu xa nguyên nhân đợt điều chỉnh này rộng hơn diễn biến của một phiên giao dịch. Thị trường đã âm ỉ giảm từ tuần trước khi dòng tiền lần lượt rời khỏi các nhóm trụ như ngân hàng, chứng khoán, dầu khí, thép và đỉnh điểm của phiên là “họ” Vingroup. Bộ đôi VIC và VHM trước đó làm trụ đỡ cho thị trường giữa sức ép xả hàng ở nhiều nhóm ngành, còn hôm nay trực tiếp đối mặt lực bán ồ ạt nên “thổi bay” 32 điểm, tức phân nửa mức giảm của chỉ số.

Theo ông Vĩnh, diễn biến gần đây cho thấy nhà đầu tư đang giảm tỷ trọng cổ phiếu trên diện rộng, thay vì chỉ cục bộ ở vài nhóm ngành như trước. Những nhóm ngành mang tính phòng thủ (tức ít biến động trong các đợt điều chỉnh) như năng lượng, tiêu dùng… cũng bị bán tháo do nhà đầu tư tái cơ cấu danh mục.

“Nhà đầu tư đang mất hết kiên nhẫn, không còn mặn mà với chứng khoán”, ông Vĩnh nói.

Không chỉ ảnh hưởng đến điểm số, tâm lý này tác động trực tiếp đến thanh khoản. Sàn TP HCM đóng cửa với khớp lệnh khoảng 23.000 tỷ đồng, nhích nhẹ so với phiên trước dù lực bán dâng cao. Theo chuyên gia HSC, bên mua khá dè dặt trong việc “bắt dao rơi”, một phần vì mặt bằng lãi suất neo ở mức cao.

Ngoài áp lực bán giải chấp và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trong nước, hai chuyên gia cũng nhắc đến xu hướng rút vốn của khối ngoại, đặc biệt là các quỹ đầu tư hoạt động thường trực tại Việt Nam. Khối ngoại đã bán gần 5.000 tỷ đồng trong phiên, cao nhất một tháng rưỡi. Hàng loạt cổ phiếu đầu ngành như SSI, ACB, EIB, TPB, VIB… bị nhà đầu tư ngoại rút vốn.

VN-Index trải qua nhịp giảm sâu 4 phiên liên tiếp, mất tổng cộng 7,6%. So với đỉnh lịch sử 1.927 điểm được thiết lập cách đây hai tháng, chỉ số đã điều chỉnh đến 13,5%.

Dự báo diễn biến ngắn hạn, các nhóm phân tích đều nghiêng về kịch bản quán tính giảm tiếp diễn. Trong báo cáo tối 22/7, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán An Bình (ABS) nhận định lực bán chưa có dấu hiệu dừng lại nên chỉ số có thể xuống 1.606 điểm trong những phiên tới.

Tương tự, Công ty Chứng khoán Tiên Phong (TPS) cho rằng vùng giá hỗ trợ hiện tại là 1.580-1.600 điểm, tương ứng khu vực tạo đáy hồi tháng 3. Điều này đồng nghĩa chỉ số đại diện cho sàn TP HCM có thể mất thêm 4-5% trước khi quay đầu tăng trở lại.

Không dự báo điểm số cụ thể, nhưng ông Trương Quang Vĩnh nhận định áp lực xả hàng do lệnh gọi ký quỹ vẫn tiếp diễn đến hết tuần này.

Theo ông, có hai tín hiệu quan trọng cần theo dõi trong giai đoạn này. Đầu tiên, các phiên tới có xuất hiện khối lượng bán lớn, nhưng biên độ giảm được thu hẹp hay không. Thứ hai, độ rộng thị trường có cân bằng, tức số liệu mã tăng và giảm đồng đều không?. Điều này để tránh tình trạng chỉ số hồi phục nhờ dòng tiền tập trung cục bộ ở một số cổ phiếu có mức độ chi phối cao.

“Xảy ra đồng thời hai điều này chứng tỏ lực bán đã cạn, mở ra khả năng tạo đáy”, ông nói.

Bổ sung thêm, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng cho rằng thanh khoản cũng là thông tin cần chú ý, bởi nó phản ánh mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro của dòng tiền. Khi thanh khoản cải thiện, lực cầu có khả năng hấp thụ áp lực xả hàng tốt hơn, qua đó tạo nền tảng cho thị trường ổn định và phục hồi.

Yếu tố cuối cùng, theo ông Dũng, là triển vọng lợi nhuận. Về dài hạn, giá cổ phiếu vẫn phản ánh năng lực tạo ra lợi nhuận và dòng tiền của những doanh nghiệp tăng trưởng ổn định, ít biến động theo chu kỳ, không đối mặt các rủi ro pháp lý.

“VN-Index giảm mạnh nhưng quan điểm của chúng tôi không thay đổi: thị trường đang điều chỉnh bởi yếu tố tâm lý và kỹ thuật hơn là sự suy yếu của nền tảng vĩ mô hay triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp”, ông Dũng chia sẻ.

Phương Đông