Dùng AI phục chế vở cải lương ‘Đời cô Lựu’

“Đời cô Lựu” – vở cải lương kinh điển từng ghi dấu ấn nghệ sĩ Lệ Thủy, Minh Vương – sẽ được phục chế, nâng cao chất lượng bằng AI.

Trong buổi hội thảo Chuyển đổi số di sản: Hồi sinh phim cải lương bằng công nghệ tại TP HCM chiều 23/7, bà Cẩm Linh – đại diện dự án – nói về việc phục chế các tác phẩm kinh điển. Bà cho biết êkíp đang thực hiện vở Đời cô Lựu – từng được đoàn cải lương 284 công diễn thập niên 1980.

Thời điểm đó, do hạn chế về thiết bị, cùng việc băng từ xuống cấp theo thời gian, bản số hóa sau này mắc nhiều lỗi, hình ảnh thiếu sắc nét. Êkíp sẽ sử dụng AI để tô màu, nâng độ phân giải cho video. Bà Cẩm Linh đánh giá so với các vở ghi hình trắng đen khác, Đời cô Lựu vốn được quay ở dạng màu nên thuận tiện hơn trong quy trình xử lý.

Vở diễn ra đời vào thập niên 1930, kể về cô Lựu – vợ của Hai Thành, một tá điền của Hội đồng Thăng. Ông Hội đồng lập mưu đưa Hai Thành vào tù và cướp vợ – lúc này đang mang thai. Sau khi đứa con ra đời, Hội đồng Thăng giấu vào cô nhi viện và nói dối là đã chết. Về sau, cô Lựu sinh Kim Anh – con chung với Hội đồng Thăng.

 

 

Bạch Tuyết, Việt Anh trong ‘Đời cô Lựu’

Con của cô Lựu và Hai Thành đặt tên là Minh Luân, được một vợ chồng xin làm con nuôi. Sau 20 năm ở tù tại Côn Đảo, Hai Thành vượt ngục. Ngỡ vợ đã phụ bạc mình, Hai Thành viết thư trao cho Minh Luân tới gặp Lựu, buộc cô phải đưa 10.000 đồng để anh lo cho con học hành, lập nghiệp. Bi kịch tiếp tục diễn ra khi Lựu không có đủ tiền, con gái Kim Anh phải lén bán tư trang lo cho mẹ và anh.

Ban đầu, vở có sự tham gia của các nghệ sĩ Phùng Há (vai cô Lựu), Út Trà Ôn (vai Hai Thành), Hoàng Giang (vai Hội đồng Thăng), Thanh Nga (vai Kim Anh). Thập niên 1980, đoàn cải lương 284 diễn lại vở với các tên tuổi Bạch Tuyết (cô Lựu), Thành Được (Hai Thành), Diệp Lang (Hội đồng Thăng), Ngọc Giàu (Hai Hương), Minh Vương (Võ Minh Luân), Lệ Thủy (Kim Anh).

Đời cô Lựu không phải vở đầu tiên được phục dựng bằng AI. Hồi tháng 4, đơn vị ra mắt bản phục chế đầu tiên của vở Tiếng trống Mê Linh nhân dịp giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4. Theo bà Cẩm Linh, điều khiến êkíp bất ngờ là dự án thu hút đông đảo người trẻ theo dõi. Video Tiếng trống Mê Linh dài 150 phút hiện đạt gần 300 nghìn lượt xem trên YouTube. Nhiều người bày tỏ xúc động khi lần đầu được xem bản màu của tác phẩm kinh điển, gợi ý êkíp thực hiện những vở sân khấu nổi tiếng khác.

“Khán giả còn gửi về những video họ đang giữ, để chúng tôi có thêm tư liệu đa dạng, chất lượng hơn. Đó là niềm hạnh phúc lớn, nguồn động viên để đơn vị tiếp tục nghiên cứu”, bà nói. Sau Đời cô Lựu, êkíp làm tiếp một số tác phẩm của đoàn kịch Kim Cương như Lá sầu riêng, Tania, Bông hồng cài áo. Đơn vị khảo sát, thăm dò nhu cầu của khán giả, sau đó sẽ chọn những vở diễn được quan tâm và lần lượt giới thiệu.

 

 

Đại diện công ty phục chế nói về việc dùng AI nâng cấp chất lượng vở “Tiếng trống Mê Linh”

Việc phục chế các tác phẩm xưa là thử thách lớn với êkíp. Ông Lê Phước Hiếu Trung – Phó giám đốc HTV-TMS, công ty thực hiện – cho biết Tiếng trống Mê Linh mất một tháng rưỡi mới hoàn thành công đoạn tô màu. Đầu tiên, biên tập viên quyết định màu trang phục, kỹ thuật dựng chia vở thành hàng trăm đoạn nhỏ theo từng cảnh quay. Bộ phận kỹ thuật sử dụng AI dựa trên màu đã định để tô hình tham chiếu, sau đó áp dụng cho video đen trắng tương ứng. Cuối cùng, họ ghép các đoạn, xử lý hoàn thiện và tạo thành phẩm.

Êkíp tra cứu tư liệu cũ, gặp các nghệ sĩ liên quan đến vở để tìm hiểu màu sắc, hoa văn, kiểu dáng trang phục, mấn, mão. Ngay cả khi có dữ liệu tham khảo, quá trình xử lý kỹ thuật vẫn gặp trở ngại vì ở nhiều đoạn, nhân vật di chuyển, màu sắc lại thay đổi không như mong muốn. Họ thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng bản gốc, không làm thay đổi câu chuyện hay cách dàn dựng.

Theo ông Hiếu Trung, với những cảnh quay đã hỏng nặng, việc xử lý gặp hạn chế vì AI “không thể biến số 0 thành số 1”. Chẳng hạn, trong vở Tiếng trống Mê Linh, những đại cảnh bị mất toàn bộ chi tiết, công nghệ hiện nay chưa thể phục hồi phần dữ liệu này một cách tự nhiên. “Nếu giao toàn bộ cho AI xử lý, nhân vật của nghệ sĩ Thanh Nga có thể bị thay đổi hoàn toàn khuôn mặt. Điều đó không phù hợp với mục tiêu phục chế di sản”, ông nói.

Mai Nhật