AI Trung Quốc đe dọa mô hình kinh doanh của Thung lũng Silicon


AI Trung Quốc đe dọa mô hình kinh doanh của Thung lũng Silicon

Mô hình kinh doanh thu phí cao của các hãng công nghệ Mỹ đang đứng trước nguy cơ bị đảo lộn bởi các dòng AI nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc.

Bước ra thị trường quốc tế, nhà sáng lập Yang Zhilin chọn tên công ty AI của mình là Moonshot, gợi tham vọng “Tiến tới Mặt Trăng”. Thời gian sẽ trả lời liệu Moonshot để lại dấu ấn trong lịch sử AI đến đâu, nhưng bước đột phá của công ty Trung Quốc này đã đặt ra những câu hỏi nghiêm túc tại Thung lũng Silicon.

Tháng trước, Moonshot ra mắt mô hình AI mới nhất là Kimi K3, tuyên bố có thể xử lý 2.800 tỷ tham số, cạnh tranh trực tiếp với Claude 5 – mô hình mạnh nhất của Anthropic (Mỹ). Sự kiện khiến chỉ số Nasdaq đi xuống và gây ra một làn sóng bình luận kinh ngạc lẫn lo lắng ở Phố Wall.

Nền tảng đánh giá các hệ thống AI Arena xếp Kimi K3 đứng đầu về khả năng phát triển website và ứng dụng. Trong khi đó, Artificial Analysis xếp mô hình này đứng thứ tư về trí tuệ tổng thể, chỉ sau Fable 5 và hai phiên bản GPT của OpenAI.

Theo Anastasios Angelopoulos, Đồng sáng lập kiêm CEO Arena, Kimi K3 đánh dấu thời điểm các mô hình mã nguồn mở Trung Quốc vượt qua các mô hình mã nguồn đóng của Mỹ. “Đây có thể là màn ra mắt AI lớn nhất trong năm”, ông bình luận.

Kimi K3 được tung ra chỉ một tháng sau khi Zhipu – startup khác có trụ sở tại Bắc Kinh, giới thiệu mô hình AI mới. Sự kiện cũng từng khiến người Mỹ nhận thức rõ hơn về thách thức từ Trung Quốc. “Điều này đáng lo ngại”, nhà đầu tư công nghệ David Sacks, cố vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nói.

Theo giới phân tích, cách tiếp cận mã nguồn mở đang đe dọa mô hình kinh doanh của Thung lũng Silicon. Bởi các nhà phát triển như OpenAI, Anthropic và Google đều sử dụng các mô hình nguồn đóng.

Tại Trung Quốc, không chỉ các startup, mô hình AI của các gã công nghệ khổng lồ cũng dùng nguồn mở, như Qwen của Alibaba. Điểm chung của họ là ban đầu cung cấp dịch vụ miễn phí hoặc giá thấp, sau đó thu tiền với hoạt động khai thác thương mại quy mô lớn và các dịch vụ bổ sung.

Nguồn mở thường được xem là miễn phí, nhưng điều khoản của Kimi K3 yêu cầu bất kỳ bên nào cung cấp mô hình dưới dạng dịch vụ thương mại và kiếm hơn 20 triệu USD mỗi năm phải chia sẻ doanh thu với Moonshot.

Nguồn tin của Reuters cho biết Moonshot yêu cầu tỷ lệ lên tới 30%. Alibaba cũng có ý định yêu cầu khách hàng lớn dùng phiên bản tiếp theo của Qwen chia sẻ một phần doanh thu.

Theo Le Monde, không đơn thuần đặc tính kỹ thuật, hướng đi mã nguồn mở là thông điệp ngoại giao được Bắc Kinh thúc đẩy, nhằm tạo thế đối lập với mô hình thu phí đắt đỏ và hạn chế của Mỹ.

Đến nay, các mô hình AI Trung Quốc nhanh chóng được thế giới và thậm chí nhiều người dùng Mỹ đón nhận bởi giá dịch vụ rẻ hơn nhiều so với các nhà cung cấp đến từ Thung lũng Silicon.

Paddy Srinivasan, CEO DigitalOcean Holdings, chuyên cung cấp Kimi K3 và những mô hình AI Trung Quốc khác, cho biết chi phí sử dụng Kimi K3 chỉ bằng khoảng một phần ba mô hình Fable 5 của Anthropic (Mỹ).

Tình hình này buộc một số công ty Mỹ phải tham gia cuộc đua. Thinking Machines Lab – startup AI tại San Francisco do cựu Giám đốc Công nghệ OpenAI Mira Murati thành lập năm ngoái, đã tung ra mô hình nguồn mở đầu tiên vào tháng trước.


Logo Kimi K3 trên một chiếc smartphone. Ảnh: Bảo Lâm

Logo Kimi K3 trên một chiếc smartphone. Ảnh: Bảo Lâm

Ngoài mô hình nguồn mở giá rẻ, các nỗ lực tự chủ về chip, nhân lực chất lượng cao và chính sách khuyến khích mạnh mẽ cũng gia tăng chỗ dựa cho AI Trung Quốc. Theo giới chuyên gia, quan điểm AI nước này tụt hậu so với Mỹ do không được tiếp cận các bộ xử lý tốt nhất của Nvidia, đang bị nghi ngờ.

Moonshot và Zhipu đều chưa tiết lộ loại bộ xử lý dùng để huấn luyện mô hình. Nhưng phần lớn chuyên gia đánh giá các kỹ sư Trung Quốc đã biến điểm yếu thành lợi thế. Trong điều kiện không có năng lực điện toán khổng lồ như các tập đoàn Mỹ, họ tối ưu từng phép tính bằng kiến trúc “mixture of experts” (hỗn hợp chuyên gia), chỉ huy động những năng lực chuyên biệt cần thiết cho từng truy vấn.

Giáo sư Ruslan Salakhutdinov, cựu Giám đốc AI của Apple, cho rằng việc startup Trung Quốc có thể đạt đến trình độ như những mô hình AI tiên tiến nhất của Mỹ là điều “đáng kinh ngạc”.

Theo ông, những hạn chế tiếp cận các bộ xử lý tốt nhất thúc đẩy các nhà khoa học nước này nỗ lực hơn để tìm giải pháp. “Họ buộc phải đổi mới, nâng cao hiệu quả vì năng lực tính toán bị hạn chế. Điều đó thúc đẩy các phòng thí nghiệm Trung Quốc phải sáng tạo”, Salakhutdinov nói.

Ví như “học sinh gương mẫu”, DeepSeek đang cố gắng chỉ dựa vào chip của Huawei. Kể từ khi ra mắt vào tháng 1/2025, AI của DeepSeek đã phổ biến rộng rãi, thường xuyên được Bắc Kinh nhắc đến như một hình mẫu.

Tháng trước, Huawei cũng giới thiệu hệ thống điện toán AI mới mang tên Atlas 950 SuperPoD. Theo AP, diễn biến cho thấy Trung Quốc ngày càng tích lũy được năng lực phần cứng nội địa cần thiết, bất chấp các hạn chế của Mỹ.

Sự trỗi dậy của Moonshot và Zhipu cũng được thúc đẩy mạnh bởi chính sách và thị trường cạnh tranh khốc liệt của Trung Quốc. Startup AI mới liên tục xuất hiện tại Thâm Quyến và Bắc Kinh, tạo nên sức sống cho hệ sinh thái công nghệ.

Kế hoạch 5 năm của Trung Quốc đặt mục tiêu “vươn lên vị trí dẫn đầu trong phát triển khoa học và công nghệ” và “đạt được những đột phá mang tính quyết định trong các công nghệ then chốt”, bao gồm AI.

Ngoài các startup, nhiều ông lớn công nghệ Trung Quốc cũng đang đầu tư mạnh cho trí tuệ nhân tạo, có thể kể đến như Doubao của ByteDance, Hunyuan của Tencent hay Qwen của Alibaba. Tất cả những AI này đều đã vận hành đầy đủ và được thử nghiệm trên một thị trường khổng lồ, đòi hỏi cao.

AI Trung Quốc còn có đội ngũ kỹ sư chất lượng. Sinh năm 1992 ở đông nam Trung Quốc, nhà sáng lập Moonshot Yang Zhilin tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa, trường khoa học danh giá nhất Trung Quốc. Tại đây, ông học khoa học máy tính dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Tang Jie, nhà sáng lập Zhipu.

Sau đó, Yang Zhilin lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon ở Pittsburgh, Pennsylvania (Mỹ), có thời gian ngắn làm việc tại Meta và Google Brain. “Cậu ấy thực sự xuất chúng”, cựu Giám đốc AI Apple Ruslan Salakhutdinov, nhận xét.

Salakhutdinov từng hướng dẫn luận án tiến sĩ của Yang tại Carnegie Mellon. Theo ông, Apple từng muốn tuyển, nhưng Yang nhất quyết trở về Trung Quốc. “Cậu ấy nói với tôi rằng sẽ hối tiếc suốt đời nếu không thử tự khởi nghiệp”, ông kể lại.

Phiên An (theo Reuters, AP, Le Monde)

Ngày xuất bản:

9 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Các siêu trung tâm dữ liệu Mỹ tăng phát thải gấp ba lần sau 8 năm

Hơn 400 siêu trung tâm dữ liệu tại Mỹ phát thải khoảng 25,7 triệu tấn CO2 một năm, cao gấp ba lần năm 2018, theo Đại học Harvard.

19 THÁNG 11, 2026

APEC 2026: Kỳ vọng gác lại bất đồng thương mại

Dù các thành viên còn nhiều bất đồng, quan chức APEC và giới phân tích hy vọng họ gác lại khác biệt để thống nhất các mục tiêu chung.

19 THÁNG 11, 2026

15 người cùng trúng giải Jackpot trong một đợt quay số Vietlott

Jackpot 2 – giải thưởng có xác suất trúng một trên 4,8 triệu – cùng lúc ghi nhận 15 người trúng trong kỳ quay số tối 17/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đề xuất thí điểm trung tâm công nghiệp – năng lượng quốc gia

Chuyên gia đề xuất chọn một trung tâm công nghiệp – năng lượng để thí điểm, xác định doanh nghiệp dẫn dắt và giao quyền tương xứng cho người đứng đầu.

19 THÁNG 11, 2026

Gần 2,5% vốn LPBank sang tay thỏa thuận trong một phiên

Hơn 74 triệu cổ phiếu LPBank, tương đương 2,5% vốn nhà băng, vừa được sang tay bằng phương thức thỏa thuận tại gần giá sàn.

18 THÁNG 11, 2026