Phó thủ tướng: Không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu giảm chi phí vay, đổi mới thẩm định và xử lý vướng mắc, không để doanh nghiệp có dự án tốt thiếu vốn vì thủ tục không cần thiết.

Tại cuộc làm việc với các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp ngày 10/8, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng khả năng tiếp cận tín dụng vẫn là một điểm nghẽn với doanh nghiệp, nhất là lãi suất, tài sản bảo đảm, thủ tục, phương thức thẩm định và những vướng mắc về đất đai, đầu tư xây dựng, thị trường.

Trong khi đó, nhu cầu vốn của nền kinh tế ngày càng lớn để tăng trưởng hai chữ số. Theo ông, vốn phải đến “đúng nơi – thời điểm – đối tượng – mục đích và với chi phí hợp lý”. Tín dụng không chỉ cần tăng về lượng mà phải tạo ra năng lực sản xuất, năng suất và động lực tăng trưởng mới.

“Phải hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn có khả năng phục hồi, không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn”, Phó thủ tướng nói. Ông đề nghị các tổ chức tín dụng ưu tiên tháo gỡ với doanh nghiệp có tình hình tài chính và phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu vốn, gặp khó khăn tạm thời.

Lãnh đạo Chính phủ lưu ý, với các doanh nghiệp gặp khó tạm thời nhưng có thị trường, đơn hàng và khả năng phục hồi, ngân hàng cần phối hợp xây dựng phương án cơ cấu dòng tiền, khoản vay phù hợp và xem xét bổ sung vốn. Đồng thời, các nhà băng cần tăng tư vấn cho doanh nghiệp ngay từ khi xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, minh bạch tài chính và nâng khả năng tiếp cận vốn.

“Ngân hàng không chỉ là nơi cung cấp khoản vay mà phải trở thành đối tác tài chính đồng hành cùng doanh nghiệp”, ông nói.

Theo Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh, mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm nay khoảng 15% và có thể điều chỉnh trên cơ sở kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn hệ thống.

Đến cuối tháng 7, dư nợ toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm ngoái. Trong đó, dư nợ với doanh nghiệp gần 11 triệu tỷ đồng, tương đương 53,3%.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước đánh giá nhu cầu vốn cho tăng trưởng rất lớn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn để thực hiện các dự án, công trình trọng điểm quốc gia. Trong khi đó, nguồn huy động của các nhà băng chủ yếu là ngắn hạn và tăng chậm hơn tín dụng. Điều này gây sức ép lên mặt bằng lãi suất, cũng như bài toán cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Từ tháng 8, cơ quan này yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Hiện, bốn ngân hàng đăng ký tham gia, với quy mô dự kiến khoảng 210.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng hiện tại.

Dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết nhiều doanh nghiệp sản xuất, nhỏ và vừa, nông, lâm, thủy sản vẫn khó vay hoặc phải chịu chi phí cao.

Theo ông, doanh nghiệp không chỉ cần lãi suất thấp mà còn cần nguồn vốn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh.

Một điểm nghẽn khác được doanh nghiệp phản ánh là tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Theo ông Lưu Công Thành, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn hay hàng hóa còn hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp.

“Doanh nghiệp không đề nghị hạ chuẩn tín dụng nhưng mong muốn được đánh giá đầy đủ hơn, dựa trên cả dòng tiền, đơn hàng, năng lực quản trị và công nghệ”, ông Thành cho biết.

Để tăng cung ứng vốn, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng các nhà băng cần thay đổi cách tiếp cận, không sử dụng một sản phẩm tín dụng, phương thức thẩm định cho tất cả doanh nghiệp. Bởi, đặc điểm của doanh nghiệp sản xuất, thương mại, xuất khẩu, xây dựng, công nghệ hay nông nghiệp rất khác nhau.

Theo ông, các tổ chức tín dụng cần thiết kế sản phẩm theo ngành, chuỗi giá trị, dòng tiền và mức độ rủi ro. Dữ liệu thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán và lịch sử tín dụng cần được khai thác nhiều hơn trong thẩm định.

Tài sản bảo đảm vẫn cần thiết để kiểm soát rủi ro, nhưng theo Phó thủ tướng, không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được vay hay không.

“Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào”, ông nói.

Bên cạnh đó, Phó thủ tướng cũng yêu cầu các ngân hàng tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, chuyển đổi số để tạo dư địa giảm lãi suất. Song thay vì chỉ nhìn lãi suất công bố, cơ quan quản lý và ngân hàng phải quan tâm tới tổng chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả, gồm cả phí và các khoản liên quan.

Phó thủ tướng yêu cầu xử lý dứt điểm các điểm nghẽn ngoài ngân hàng. Theo đó, ông lưu ý vấn đề thuộc ngành ngân hàng thì Ngân hàng Nhà nước và tổ chức tín dụng xử lý. Còn vướng mắc thuộc bộ ngành, địa phương thì cơ quan tương ứng phải chủ động tháo gỡ. Với vấn đề xuất phát từ năng lực nội tại, doanh nghiệp phải khắc phục.

“Không để doanh nghiệp phải đi nhiều nơi, hỏi nhiều cơ quan nhưng không có ai chịu trách nhiệm”, ông nói, yêu cầu các kiến nghị phải được xác định rõ người, việc, thời hạn, trách nhiệm, kết quả và xử lý đến cùng.

Song song với khơi thông tín dụng, Phó thủ tướng cho rằng hệ thống ngân hàng “không thể và cũng không nên là nguồn vốn duy nhất của nền kinh tế”. Vì vậy, ông giao Bộ Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, các quỹ đầu tư và nguồn vốn quốc tế. Các tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp lớn có nhu cầu đầu tư dài hạn cũng phải chủ động đa dạng nguồn huy động, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phương Dung