Khủng hoảng tuổi xế chiều của thế hệ ‘kỷ băng hà’


Khủng hoảng tuổi xế chiều của thế hệ ‘kỷ băng hà’

Trải qua tuổi trẻ với mức lương thấp, thế hệ “kỷ băng hà” tại Nhật Bản đang lỡ nhịp tăng thu nhập và đối mặt khủng hoảng tài chính khi về già.

Ông Torigoe Atsushi, 50 tuổi, làm việc trong kho hàng của một công ty thời trang tại Tokyo gần hai thập kỷ với mức thu nhập tăng rất ít. Gần đây, lương của ông giảm do công ty cắt tiền thưởng, đổi cơ chế chi trả, duy trì ở mức 3,6 triệu yen (22.600 USD) mỗi năm. Cùng thời điểm, công ty tung quảng cáo tuyển nhân sự mới với mức lương cao hơn.

“Việc người trẻ nhận mức lương cao là tốt, song công ty cũng cần tăng thu nhập cho chúng tôi”, ông Torigoe nói.

Ông Torigoe là một lao động được các nhà nghiên cứu xã hội học gọi là “thế hệ kỷ băng hà” – những người gia nhập thị trường lao động giai đoạn 1993-2004, khi bong bóng kinh tế vỡ và các công ty ngừng tuyển dụng. Nhóm này trải qua nhiều năm làm việc bấp bênh, lương thấp. Nay bước sang tuổi 40-50, họ tiếp tục chịu thiệt thòi. Khi Nhật Bản thoát khỏi giảm phát, giá cả tăng, giới doanh nghiệp tung ra các gói tăng lương lớn thì “thế hệ kỷ băng hà” lại không được hưởng vì đã quá già.


Ảnh minh họa: Pexels

Ảnh minh họa: Pexels

Ông Nagai Toshihisa tốt nghiệp năm 1999, ngay sau khủng hoảng tài chính châu Á (1997) và phải từ bỏ cơ hội làm việc cho một công ty chứng khoán. Ông cho biết việc tìm kiếm việc làm lúc bấy giờ vô vọng. Hàng loạt sinh viên ra trường đành chấp nhận công việc tạm thời.

Thị trường lao động Nhật Bản phân định rõ giữa nhân viên chính thức và thời vụ. Nhóm chính thức được bảo vệ pháp lý và tăng lương theo thâm niên. Nhóm thời vụ làm việc tương tự nhưng thù lao thấp hơn và đối mặt nguy cơ sa thải đầu tiên khi suy thoái.

Chuyên gia Shimoda Yusuke thuộc Viện Nghiên cứu Nhật Bản cho biết tỷ lệ người thuộc thế hệ kỷ băng hà có việc làm chính thức đã đuổi kịp các nhóm tuổi lớn hơn, song thu nhập không tăng tương xứng. Những người từng làm thời vụ dài hạn không thể bắt kịp mức lương dù chuyển sang vị trí chính thức. Ngoài ra, các vị trí cấp cao đã chật kín nhân viên thời kỳ bong bóng, kìm hãm cơ hội thăng tiến của người đi sau.

Nền kinh tế Nhật Bản đang thay đổi, tiền lương bắt đầu tăng khi lạm phát quay trở lại. Tuy nhiên, lợi ích chủ yếu thuộc về người trẻ do các công ty thiếu hụt nhân sự sẵn sàng trả lương cao để thu hút nhân tài.

Chuyên gia kinh tế Kumano Hideo tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life cho biết tiền lương danh nghĩa của lao động có bằng đại học ở độ tuổi 20-30 trong năm 2025 cao hơn 10-16% so với 5 năm trước. Cùng thời điểm, thu nhập của nhóm đầu 50 tuổi giảm 1,3%.

Sự chênh lệch này khiến ông Abe Katsuya (48 tuổi) mang cảm xúc lẫn lộn. Ông tham gia “Mammoth Club” – nhóm hỗ trợ thế hệ kỷ băng hà và ví bản thân như loài voi ma mút lông cừu cố gắng sống sót qua thời kỳ khắc nghiệt.

Hàng loạt yếu tố trên khiến thế hệ kỷ băng hà có tổng thu nhập cả đời thấp, tích lũy ít tiền tiết kiệm, báo hiệu một cuộc khủng hoảng cận kề khi họ bước vào tuổi già.

Hệ thống hưu trí của Nhật Bản gắn mức chi trả với thu nhập trọn đời, đồng nghĩa nhiều thập kỷ nhận lương thấp sẽ dẫn đến mức lương hưu ít ỏi. “Những người trưởng thành trong thời kỳ suy thoái có khả năng mang theo bất lợi đó đến hết đời”, ông Kumano Hideo nói.

Chuyên gia Kondo Ayako từ Đại học Tokyo cho biết nhiều người trong nhóm này đối mặt nguy cơ sống dựa vào trợ cấp xã hội, gây tốn kém ngân sách. Ngoài ra, thế hệ kỷ băng hà còn vướng mắc các vấn đề về nhà ở do tỷ lệ sở hữu nhà thấp.

Bên cạnh lương hưu và tiền tiết kiệm, thế hệ kỷ băng hà vướng mắc các vấn đề về nhà ở do tỷ lệ sở hữu nhà thấp, trong khi thị trường cho thuê gây khó dễ cho người lớn tuổi. Hồi tháng 4, chính phủ Nhật Bản công bố kế hoạch ba năm dành riêng cho nhóm này, bao gồm các biện pháp từ xây dựng tài sản đến hỗ trợ nhà ở. Dù vậy, giới quan sát đánh giá chính phủ cần xây dựng những chiến lược dài hơi và triệt để hơn.

Minh Phương (Theo Economist)

Ngày xuất bản:

22 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Festival Nhân ái vận động 10.000 suất quà Tết cho người nghèo

TP HCMHội Chữ thập đỏ TP HCM lần đầu tổ chức Festival Nhân ái nhằm vận động ít nhất 10.000 suất quà Tết 2027, tổng trị giá khoảng 10 tỷ đồng, để hỗ trợ người nghèo.

19 THÁNG 11, 2026

Tạo tình nhân ảo bằng AI để đối phó gia đình

Thay vì hẹn hò thực tế, nhiều người trẻ chi tiền cho ứng dụng AI tạo ảnh, ghép giọng người yêu ảo nhằm đối phó với áp lực lập gia đình.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng treo lại biển vinh danh cựu CEO Nvidia

MỹNhà hàng Denny’s ở San Jose, California quyết định treo lại biển kỷ niệm nơi khai sinh Nvidia, sau vài ngày gỡ bỏ vì bê bối đời tư của cựu CEO Jensen Huang.

19 THÁNG 11, 2026

Người Nhật sợ được thừa kế bất động sản

Sợ gánh nặng chi phí bảo trì và thuế, nhiều người Nhật Bản từ chối quyền thừa kế bất động sản, thậm chí chấp nhận trả phí để nộp lại đất cho nhà nước.

19 THÁNG 11, 2026

Người phụ nữ Mông thoát nợ tiền tỷ nhờ livestream

Lào CaiTừng ôm nợ gần một tỷ đồng vì 60 ha nông sản ế ẩm, chị Ma Thị Chú học cách livestream bán hàng, vươn lên làm chủ hợp tác xã.

18 THÁNG 11, 2026