Cú hích lịch sử từ vaccine mRNA ngừa tái phát ung thư


Cú hích lịch sử từ vaccine mRNA ngừa tái phát ung thư

MỹThử nghiệm giai đoạn 3 ghi nhận vaccine mRNA của Moderna và Merck giúp giảm mạnh nguy cơ tái phát ung thư hắc tố, mở đường đưa phương pháp điều trị đột phá này đến người bệnh ngay năm tới.

Hai tập đoàn dược phẩm Moderna và Merck (Mỹ) vừa công bố kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 đối với vaccine ung thư mRNA cá nhân hóa mang tên intismeran. Đây là bước thử nghiệm then chốt cuối cùng trước khi hai công ty chính thức nộp hồ sơ xin cấp phép lên Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA).

Sự kiện đánh dấu cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên một loại vaccine ung thư phát triển trên nền tảng công nghệ mRNA tiến xa đến chặng đường này. Ngay sau công bố, giá cổ phiếu của Moderna vọt tăng 160%, theo Reuters.

Chủ tịch Moderna, ông Stephen Hoge, cho biết hàng nghìn người bệnh sau phẫu thuật cắt bỏ khối u ác tính có nguy cơ cao tái phát có thể tiếp cận phác đồ điều trị này ngay trong năm tới nếu FDA phê duyệt.

Nghiên cứu thực hiện trên hơn 1.000 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào hắc tố (melanoma – dạng ung thư da nguy hiểm nhất) đã phẫu thuật loại bỏ khối u. Đội ngũ y bác sĩ chia người bệnh để so sánh giữa hai nhánh: dùng kết hợp vaccine intismeran với Keytruda (loại thuốc kháng thể đơn dòng giúp kích hoạt hệ miễn dịch ngăn tế bào ung thư quay trở lại) và nhánh chỉ sử dụng đơn độc Keytruda.

Kết quả sơ bộ chứng minh liệu pháp kết hợp đem lại hiệu quả vượt trội so với phác đồ đơn lẻ truyền thống, đồng thời chỉ gây ra các phản ứng phụ nhẹ như sốt hoặc mệt mỏi.

Bác sĩ Janice Mehnert, Trưởng nhóm nghiên cứu kiêm chuyên gia ung thư tại Trung tâm Ung thư Perlmutter thuộc Đại học New York (Mỹ), khẳng định người tham gia thử nghiệm chỉ cảm thấy uể oải trong vài ngày và có thể cần nghỉ ngơi 1-2 ngày, hoàn toàn không gặp biến chứng đe dọa tính mạng.


Y tá đang rút vaccine vào ống tiêm tại một trạm tiêm chủng. Ảnh: AP

Y tá đang rút vaccine vào ống tiêm tại một trạm tiêm chủng. Ảnh: AP

Khác với các phương pháp điều trị truyền thống vốn áp dụng chung một công thức cho mọi bệnh nhân, vaccine ung thư mRNA hoạt động theo cơ chế cá nhân hóa, nhắm chính xác vào từng đột biến tế bào của riêng từng người.

Giáo sư Catherine Wu từ Viện Ung thư Dana-Farber thuộc Đại học Harvard (Mỹ), người từng chứng minh tính khả thi của vaccine mRNA vào năm 2017, giải thích giới khoa học không sản xuất một loại thuốc hàng loạt mà thiết kế riêng biệt cho từng cá nhân.

Quy trình bắt đầu bằng việc thu thập mẫu khối u qua sinh thiết hoặc phẫu thuật, sau đó giải trình tự bộ gene của khối u rồi đối chiếu với mô lành của chính bệnh nhân để tìm ra các đột biến đặc trưng. Các thuật toán trí tuệ nhân tạo (học máy) tiếp tục dự đoán những tân kháng nguyên (tức các phân tử protein dị biệt sinh ra từ tế bào đột biến) chịu trách nhiệm kích thích khối u phát triển.

Để chỉ dẫn hệ miễn dịch tìm diệt các mục tiêu này, các chuyên gia dựa trên hệ thống kháng nguyên bạch cầu người (HLA) – những dấu ấn phân tử mang tính độc bản trên bề mặt tế bào của từng cá thể, hoạt động như hệ thống tín hiệu báo động.

Từ dữ liệu đó, nhóm nghiên cứu tổng hợp chuỗi phân tử mRNA chứa mã chỉ dẫn di truyền, đóng gói trong các hạt chất béo kích thước siêu nhỏ (nano lipid) rồi tiêm vào cơ thể người bệnh giống như một mũi vaccine cúm. Bác sĩ Mehnert ví phân tử mRNA này như một tấm bản đồ lộ trình chi tiết giúp tế bào miễn dịch nhận diện và triệt phá các tế bào ác tính còn sót lại.

Giới chuyên môn quốc tế đánh giá rất cao thành tựu này. Bà Karen Knudsen, Giám đốc điều hành Viện Liệu pháp Miễn dịch Ung thư Parker (Mỹ), nhận định kết quả của Moderna mở ra kỷ nguyên mới trong điều trị các khối u đặc và dẫn dắt y học tiến thẳng vào giai đoạn tiếp theo của liệu pháp miễn dịch.

Tiến sĩ Nina Bhardwaj, Giám đốc Liệu pháp Miễn dịch tại Trường Y Icahn thuộc Hệ thống Y tế Mount Sinai (Mỹ), người đặt nền tảng cho công nghệ này, đánh giá đây là phương pháp điều trị mang tính cách mạng, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân vừa trải qua phẫu thuật nhưng mang nguy cơ tái phát cao.

Nhóm nghiên cứu dự kiến sớm công bố toàn bộ dữ liệu chi tiết, kỳ vọng số liệu giai đoạn 3 sẽ tương đồng với thử nghiệm giai đoạn 2 trước đó – nơi vaccine chứng minh khả năng giảm 49% nguy cơ tái phát hoặc tử vong.

Điểm khác biệt mấu chốt nằm ở chỗ thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 sở hữu quy mô mẫu bệnh nhân lớn hơn nhiều, bao quát nhiều nhóm đối tượng chứ không chỉ tập trung vào các trường hợp ở giai đoạn muộn.

Bước kế tiếp sẽ phụ thuộc vào đánh giá chuyên môn từ FDA; ngay khi cơ quan quản lý xác nhận tính thuyết phục của hồ sơ, các hãng dược sẽ mở rộng quy mô sản xuất để cung ứng trên phạm vi toàn cầu.

Cùng với ung thư hắc tố, Merck, Moderna cùng nhiều đơn vị nghiên cứu khác đang mở rộng thử nghiệm liệu pháp kết hợp tương tự trên ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tụy và ung thư bàng quang.

Chuyên gia Catherine Wu và bác sĩ Janice Mehnert cùng chung nhận định nếu tiếp tục phát huy hiệu quả trên các bệnh lý ung thư này, phương pháp sẽ tạo nên bước tiến làm thay đổi cục diện toàn ngành y tế thế giới.

Bình Minh (Theo Reuters, Merck, National Geographic)

Ngày xuất bản:

23 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Bác sĩ Trung Quốc chỉ bí quyết ăn lẩu ‘thả ga’ không lo tăng cân

Thay đổi thứ tự gắp món, ưu tiên đạm ít béo cùng rau xanh trước tinh bột và đổi nước chấm giúp thực khách thưởng thức lẩu mà vẫn kiểm soát tốt vóc dáng.

19 THÁNG 11, 2026

Giám đốc bị bắn ở Đồng Nai nguy kịch

Giám đốc Công ty Lâm nghiệp La Ngà ở Đồng Nai bị bắn vào đầu tại phòng làm việc, hiện hôn mê sâu, tổn thương não nghiêm trọng, tình trạng nguy kịch.

19 THÁNG 11, 2026

Công thức 3-2-1 giúp Jessica Alba siết mỡ, giữ cơ bụng thép ở tuổi 45

MỹQua ba lần sinh nở, diễn viên Jessica Alba duy trì cơ bụng săn chắc, vóc dáng cân đối nhờ kiên trì áp dụng công thức tập luyện 3-2-1 kết hợp nâng tạ, cardio và rèn luyện cơ lõi.

19 THÁNG 11, 2026

Bệnh viện Hong Kong xin lỗi vì cắt nhầm hai buồng trứng của người bệnh

Trung QuốcBệnh viện Đại học Trung Văn Hong Kong CUHK lên tiếng xin lỗi sau sự cố bác sĩ mất tập trung trong mổ nội soi, dẫn đến cắt bỏ hai buồng trứng của nữ bệnh nhân 45 tuổi.

19 THÁNG 11, 2026

Bản án tinh thần giấu sau câu nói ‘việc nhà có gì mà mệt’

Gần hai năm sau sinh, Thủy liên tục nghe “chăm con cũng không xong”, “mẹ béo tốt con lại còi cọc” – đến mức tự thấy mình kém cỏi và rơi vào trầm cảm.

19 THÁNG 11, 2026