Hơn 800.000 tỷ đồng phát triển nông thôn, vùng dân tộc

Quốc hội thông qua chương trình phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn và vùng dân tộc, với nguồn lực 808.558 tỷ đồng đến năm 2030, ưu tiên các địa bàn khó khăn.

Chiều 24/8, Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035. Chương trình được thực hiện trên cả nước, ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo.

Chương trình được hình thành từ việc hợp nhất 4 chương trình đã được Quốc hội phê duyệt, gồm phát triển văn hóa; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Việc hợp nhất không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên của 4 chương trình trước đó. Những nhiệm vụ đang triển khai không bị gián đoạn. Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiếp tục được ưu tiên trong đầu tư hạ tầng, phát triển sinh kế, giáo dục, y tế, văn hóa và chuyển đổi số.

Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu thu nhập bình quân của người dân nông thôn gấp 2,5-3 lần năm 2020; thu nhập của người dân tộc thiểu số bằng một nửa mức bình quân chung cả nước. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi phấn đấu giảm xuống dưới 10%. Khoảng 65% số xã cả nước đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Trong lĩnh vực văn hóa, chương trình tập trung nâng cao đời sống tinh thần, khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của người dân; bảo tồn di sản, phát triển nhân lực văn hóa, nghệ thuật và công nghiệp văn hóa. Đến năm 2030, 100% di tích quốc gia đặc biệt và ít nhất 80% di tích quốc gia được đặt mục tiêu tu bổ, tôn tạo. Các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp 7% GDP.

Với giáo dục và đào tạo, chương trình hướng tới nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, mở rộng đào tạo nghề, hiện đại hóa trường đại học và các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và người học được bồi dưỡng; tiếng Anh từng bước trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Đến năm 2035, 100% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông phấn đấu đạt chuẩn về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tối thiểu. Khoảng 60 trường cao đẳng tiếp cận trình độ ASEAN-4 và 6 trường tiếp cận trình độ các nước phát triển thuộc nhóm G20. Chương trình cũng đặt mục tiêu ít nhất 12 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 trường hàng đầu châu Á và 2 cơ sở thuộc nhóm 100 trường hàng đầu thế giới trong một số ngành, lĩnh vực.

Trong chăm sóc sức khỏe, chương trình tập trung nâng cao năng lực y tế cơ sở, phòng bệnh, cải thiện dinh dưỡng, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số.

Đến năm 2030, 100% người dân phấn đấu được lập sổ sức khỏe điện tử, quản lý sức khỏe theo vòng đời; tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thấp còi giảm xuống dưới 15%.

Đến năm 2035, tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thấp còi được đặt mục tiêu giảm xuống dưới 13%; tỷ số giới tính khi sinh dưới 107 bé trai trên 100 bé gái. Các nhóm dễ bị tổn thương được tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc xã hội.

Trong tổng nguồn lực 808.558 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030, ngân sách trung ương đóng góp 345.000 tỷ đồng, gồm 244.200 tỷ vốn đầu tư công và 100.800 tỷ kinh phí thường xuyên. Ngân sách địa phương bố trí 395.392 tỷ đồng; ngân sách nhà nước cấp thực hiện tín dụng chính sách 23.000 tỷ đồng; các trường đại học, cao đẳng đối ứng 20.429 tỷ đồng. Nguồn huy động hợp pháp khác là 24.737 tỷ đồng.

Việc phân bổ vốn phải tập trung, tránh dàn trải và ưu tiên cao nhất cho xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Các chương trình, dự án có cùng nhiệm vụ trên một địa bàn được khuyến khích lồng ghép nguồn lực.

Địa phương được chủ động lựa chọn danh mục, xác định thứ tự ưu tiên, phân bổ và điều chỉnh nguồn vốn, nhưng phải hoàn thành các mục tiêu được giao. HĐND, UBND các tỉnh, thành phố có thể phân cấp cho cấp xã quản lý, tổ chức thực hiện, đồng thời tạo điều kiện để người dân và cộng đồng tham gia giám sát.

Sơn Hà