Dolly Parton: Còn mãi lời yêu

Dolly Parton viết “I Will Always Love You” để chia tay người thầy, hơn nửa thế kỷ sau, ca khúc là lời tiễn biệt của triệu khán giả dành cho bà.

Năm 1973, Dolly Parton viết Jolene và I Will Always Love You, hai ca khúc sẽ đi cùng bà suốt cuộc đời. Khác với hình dung của nhiều người, I Will Always Love You không phải một bản tình ca lãng mạn, mà là lời chia tay Dolly gửi tới Porter Wagoner – người thầy dìu dắt bà suốt bảy năm trên The Porter Wagoner Show, chương trình ca nhạc đồng quê nổi tiếng một thời của Mỹ, nơi Dolly là giọng nữ chính. Bài hát có thông điệp: Dù không còn sát cánh làm việc cùng nhau, tình cảm bà dành cho người thầy sẽ không bao giờ phai nhạt.

Porter Wagoner rơi nước mắt khi nghe bài hát, và đành để Dolly rời chương trình, theo đuổi con đường solo. Ca khúc lên vị trí quán quân bảng xếp hạng đồng quê sau khi phát hành năm 1974. Nhưng phải gần hai thập niên sau, I Will Always Love You mới thực sự trở thành di sản của làng âm nhạc Mỹ khi được Whitney Houston đưa vào phim The Bodyguard năm 1992. Phiên bản của Houston nổi tiếng toàn cầu, giành giải Bản thu âm của năm và Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc tại Grammy 1993.

* Audio ca khúc “I Will Always Love You”

Trước đó, Elvis Presley từng ngỏ ý thu âm ca khúc, nhưng quản lý của ông đòi giữ 50% giá trị bản quyền. Dolly từ chối. Bà từng kể lại đã khóc cả đêm sau quyết định ấy, nhưng chưa từng hối hận. Bà đùa rằng tiền bản quyền từ phiên bản của Whitney Houston đủ mua cả dinh thự Graceland của Elvis.

Ngày 25/8, cháu trai của bà – Bryan Seaver – và người đại diện thay mặt gia đình thông báo Dolly Parton qua đời tại Trung tâm điều trị ung thư Vanderbilt, Nashville. Bài hát nghệ sĩ viết năm nào giờ trở thành lời chia tay của hàng triệu người dành cho bà.

Theo di nguyện, Dolly được an táng trên một “chiếc giường bông êm ái tuyệt đẹp”, cạnh mộ chồng – doanh nhân Carl Dean, người bạn đời gắn bó với bà hơn 60 năm – tại nghĩa trang Woodlawn Memorial Park and Mausoleum, Nashville. Tang lễ diễn ra với quy mô nhỏ, dành riêng cho gia đình và những người thân yêu.

Theo Billboard, khoảng 10 năm trước khi mất, bà đã âm thầm chọn sẵn ca khúc cho tang lễ của chính mình. Trong phỏng vấn với Entertainment Weekly năm 2014, bà từng nói muốn If We Never Meet Again – bản nhạc đồng quê ngày xưa cha bà yêu thích – vang lên lần cuối ở lễ tiễn biệt bà.

Dolly còn để lại một món quà cho tương lai xa hơn. Năm 2015 – thời điểm khu nghỉ dưỡng DreamMore thuộc công viên giải trí Dollywood khai trương, bà thu âm ca khúc mới mang tên My Place in History, cất đĩa CD cùng máy nghe vào một chiếc hộp gỗ khóa kín và đặt tại resort. Chiếc hộp ấy chỉ được mở đúng một lần – vào năm 2046, khi bà tròn 100 tuổi. Trong hồi ký Songteller: My Life in Lyrics (2020), Dolly nói đùa rằng mong sống đủ lâu để tự nghe bản nhạc mừng tuổi mình.

Dolly Rebecca Parton chào đời năm 1946, là con thứ tư trong gia đình nghèo có 12 người con. Cả nhà sống trong căn nhà gỗ một phòng ở thị trấn Pittman Center, bang Tennessee, mẹ bà làm nội trợ, cha là nông dân trồng thuốc lá kiêm công nhân xây dựng. Tuổi thơ giữa vùng núi hẻo lánh trở thành chất liệu bất tận cho âm nhạc của bà sau này: Tiếng dế râm ran buổi trưa hè trong My Tennessee Mountain Home (1973), hay chiếc áo mẹ may từ những mảnh vải vụn đủ màu sắc trong Coat of Many Colors (1971) – bài hát về tình yêu gia đình bất chấp lời chế giễu của bạn bè.

Theo Guardian, Dolly sáng tác bài hát đầu tiên trước khi biết đọc, hát trong nhà thờ và xuất hiện trên các đài truyền hình địa phương. Bà phát hành đĩa đơn đầu tay khi còn là thiếu niên nhưng chưa thành công. Sau khi tốt nghiệp cấp ba năm 1964, Dolly bắt xe buýt đến Nashville theo đuổi âm nhạc. Ngay ngày đầu tiên đặt chân tới thành phố, bà gặp chồng tương lai – Carl Dean – tại một tiệm giặt ủi, yêu ông từ cái nhìn đầu tiên.

Suốt sự nghiệp, Dolly Parton để lại hơn 3.000 bài hát và 25 đĩa đơn quán quân bảng xếp hạng đồng quê Billboard. Năm 21 tuổi, bà viết Dumb Blonde (1967) nhằm trách những người chỉ đánh giá phụ nữ qua vẻ ngoài. Bà tiếp tục với Just Because I’m a Woman (1968), When Possession Gets Too Strong (1970) và Down from Dover (1970) – câu chuyện về một thiếu nữ bị người tình và gia đình ruồng bỏ sau khi mang thai, em bé qua đời ngay khi sinh ra. Porter Wagoner từng cảnh báo Dolly không nên phát hành ca khúc nhưng bà mặc kệ. Sau đó, bài hát bị nhiều đài phát thanh nhạc đồng quê cấm sóng.

* Dolly Parton, Kenny Rogers song ca “Islands in the Stream” (1983)

Cuối thập niên 1970, Dolly làm mới sự nghiệp bằng cách chuyển sang nhạc pop, disco và diễn xuất. Bà ghi dấu với đĩa đơn country pop Here You Come Again (1977, hạng ba Billboard Hot 100) và Islands in the Stream (1983) song ca cùng Kenny Rogers. Dù thử nhiều điều mới, bà không quay lưng với thể loại làm nên tên tuổi. Năm 1987, Dolly ra mắt album Rainbow khép lại giai đoạn thử nghiệm, để năm 1989 trở về thế mạnh với đĩa nhạc White Limozeen.

Những năm cuối đời, bà vẫn góp giọng trong các dự án của thế hệ nghệ sĩ trẻ như Beyoncé, Sabrina Carpenter, con gái đỡ đầu của bà – Miley Cyrus. Bên cạnh các hoạt động nghệ thuật, bà duy trì Imagination Library, chương trình từ thiện bà sáng lập năm 1995, quyên góp hàng trăm triệu cuốn sách cho trẻ em.

TIME từng nhận định: “Người hâm mộ toàn thế giới xem bà như Thánh Dolly – người bà đỡ đầu của nước Mỹ, biến nỗi buồn trong cuộc sống thường ngày thành âm nhạc, gói gọn những sự thật phũ phàng trong vỏ bọc xinh đẹp”.

Phương Thảo (theo Guardian, TIME, Billboard)