Sự nghiệp văn chương của vợ cũ tỷ phú Jeff Bezos

MacKenzie Scott – vợ cũ của tỷ phú Jeff Bezos – từng học sáng tác với nhà văn đoạt Nobel, có tiểu thuyết đầu tay thắng giải Sách Mỹ.

Một ngày đầu tháng 8, MacKenzie Scott khiến giới truyền thông bất ngờ khi thông báo phát hành tiểu thuyết hoàn toàn miễn phí trên nền tảng Substack. Tác phẩm mang tên Last Days in Two Nations (Những ngày cuối cùng ở hai quốc gia, hoặc còn có tên là A History in Eighteen Minds, Lịch sử trong 18 bộ óc).

Nội dung sách dài 80.000 từ, lấy bối cảnh tại một thế giới giả tưởng. Trong đó, Scott viết về nước Mỹ thời loạn lạc, bị chia thành hai quốc gia gồm “Still United” States (Những bang “vẫn thống nhất”) và Dakota Membership – vùng lãnh thổ ly khai nằm ở phía tây. Tại hai nơi, các chính trị gia không ngừng tranh giành quyền lực và đắm chìm trong trụy lạc.

Tác phẩm đánh dấu sự trở lại của bà MacKenzie Scott với vai trò tiểu thuyết gia sau 13 năm phát hành Traps – cuốn sách thứ hai của sự nghiệp văn chương của bà. Khoảng thời gian vắng bóng trên văn đàn đủ lâu để một số người có thể quên sự nghiệp viết lách của Scott. Thay vào đó, họ nhớ đến bà như “vợ cũ của Jeff Bezos” và hành trình bà từng cùng Bezos gây dựng đế chế Amazon.

Sau vụ ly hôn đình đám năm 2019, MacKenzie Scott càng nổi tiếng khi bước vào hàng ngũ những người phụ nữ giàu nhất thế giới, nhận khoảng 38 tỷ USD từ cuộc hôn nhân với Bezos. Đồng thời, bà được biết đến như một tỷ phú giàu lòng nhân ái, đã trao đi khoảng 26 tỷ USD cho các tổ chức từ thiện nhiều năm qua, theo Forbes. Cũng theo dữ liệu từ trang này, Scott hiện có 33,1 tỷ USD.

Trước khi bước vào giới siêu giàu, cuộc đời của bà MacKenzie Scott bắt đầu từ những trang văn. Bà sinh năm 1970 trong một gia đình giàu có ở San Francisco, có cha làm cố vấn tài chính, mẹ ở nhà chăm các con. Theo trang Fantastic Fiction, bà đã viết cuốn sách đầu tay có tên The Book Worm (Mọt sách) dài 142 trang vào năm sáu tuổi, nhưng bản thảo thất lạc trong một trận lũ.

Biến cố ập đến năm Scott 17 tuổi khi công ty của cha phá sản, buộc bà phải đi làm thêm và cố gắng tốt nghiệp trường cấp ba sớm hơn một năm. Sau khi vào trường đại học Princeton, bà tiếp tục làm nhiều công việc từ rửa chén, phục vụ nhà hàng, bán quần áo, thu ngân đến nhân viên nhập liệu, gia sư, bảo mẫu để kiếm tiền trang trải học phí.

Thời điểm này, bà theo học ngành viết sáng tạo từ nhà văn Toni Morrison – từng đoạt giải Nobel 1993. Bà được giảng viên đánh giá “một trong những sinh viên xuất sắc”. Về sau, Morrison không chỉ trở thành người hướng dẫn luận văn của Scott mà còn là người thầy mang đến cho bà nhiều bài học về cuộc đời.

Sau khi tốt nghiệp, MacKenzie Scott chuyển đến New York để theo đuổi sự nghiệp văn chương. Năm 1993, bà cưới Jeff Bezos sau sáu tháng hẹn hò. Cả hai gặp nhau lần đầu khi Bezos phỏng vấn vợ tương lai cho một vị trí trong công ty đầu tư mạo hiểm. Khi hai người chuyển đến Seattle để Bezos thực hiện ước mơ mở nhà bán sách lẻ trực tuyến, Scott trở thành một trong những nhân viên đầu tiên của Amazon, làm công việc bán thời gian cho ông.

Trong thời gian hỗ trợ chồng, bà vẫn trau dồi ngòi bút, từng tham gia buổi học chuyên đề (workshop) của nhà văn Ethan Canin năm 1996. Theo WSJ, Canin nhận xét MacKenzie Scott là người trầm lặng, khiêm tốn. “Cô ấy thực sự là một nhà văn giỏi, nghiêm túc, tập trung vào nhân vật, chăm chỉ, chu đáo. Cô ấy cũng khắt khe với bản thân”, ông cho biết.

Năm 2005, MacKenzie Scott xuất bản tiểu thuyết đầu tay – The Testing of Luther Albright (Cuộc thử thách của Luther Albright), phát triển từ một dự án thời đại học của bà. Nội dung xoay quanh Luther – một kỹ sư xây dựng dần xa cách với mọi người sau một trận động đất. Trò chuyện với Vogue năm 2013, Scott cho biết tác phẩm mất khoảng 10 năm và “rất nhiều nước mắt” để hoàn thành vì quá bận với việc chăm sóc con cái, hỗ trợ Jeff Bezos. Vợ chồng bà có bốn người con, gồm ba con trai ruột và một con gái nuôi người Trung Quốc. Trừ con lớn sinh năm 2000, cả hai giữ kín thông tin của các người con còn lại.

Cuối cùng, mọi nỗ lực của bà được đền đáp. Năm 2006, tiểu thuyết của bà thắng giải Sách Mỹ (American Book Awards, giải thưởng tôn vinh những tác phẩm văn học xuất sắc thường niên của Mỹ). Trước đó, tạp chí Publisher’s Weekly nhận xét tác phẩm đầu tay của MacKenzie Scott “ấn tượng, mạnh mẽ một cách âm thầm”, còn Los Angeles Times chọn đây là “sách của năm”.

Theo Vanity Fair, bà từng có giai đoạn ngừng viết sau khi sinh con thứ ba. Đến năm 2013, tác giả tái xuất văn đàn với Traps. Trên chương trình trò chuyện cùng nhà báo Charlie Rose, bà mô tả tiểu thuyết này là bước ngoặt của sự sáng tạo bởi câu chuyện chỉ diễn ra trong bốn ngày, kể dưới ngôi thứ ba. Nội dung xoay quanh bốn người phụ nữ, trong đó có một ngôi sao đoạt giải Oscar bị paparazzi đeo bám và một bà mẹ tuổi teen vừa sinh đôi.

Trong quá trình nghiên cứu nhân vật, Scott đã làm việc vài ngày tại một trại cứu hộ chó, ghé thăm phim trường. Khi viết tác phẩm này, bà muốn khám phá nghịch lý rằng những chuyện, sai lầm khiến mọi người lo lắng nhất và đã gặp phải lại là thứ đưa con người đến nơi cần tới.

Tiểu thuyết cũng nhận nhiều lời khen từ giới truyền thông. New York Times đánh giá cao cách tác giả viết hàm súc, lột tả được hoàn cảnh của các nhân vật trong những giờ phút hiểm nguy. Trang Booklist cho rằng dù nhà văn giải quyết một số nút thắt quá dễ dàng, bà đã xây dựng câu chuyện hấp dẫn về bốn nữ chính, kiểm soát tốt nhịp truyện.

Khép lại cuộc hôn nhân với Jeff Bezos, MacKenzie Scott sống kín tiếng. Năm 2021, bà đi bước nữa với giáo viên dạy hóa của con – Dan Jewett, nhưng ly hôn sau một năm. Khi còn gắn bó Bezos, bà từng mô tả chồng cũ là “độc giả tuyệt nhất”, sẵn lòng dành thời gian đọc bản thảo của vợ và nhận xét tỉ mỉ.

Cũng trong cuộc phỏng vấn với Vogue, bà từng thừa nhận có chồng tỷ phú là điều may mắn, nhất là đối với người theo nghề viết tiểu thuyết. Dù vậy, MacKenzie Scott cho rằng việc cha mẹ luôn ủng hộ con đường học tập, tin tưởng khả năng sáng tác của bà đã giúp bà thành công.

Trịnh Lâm (theo WSJ, Vogue, Vanity Fair)