Ông Đoàn Minh Xương: ‘Thất bại là bài học quý giá cho U20 Việt Nam’

TP HCMTheo chuyên gia Đoàn Minh Xương, thất bại của Việt Nam ở vòng loại U20 châu Á 2027 là điều khó tránh vì không tập hợp được lực lượng mạnh nhất, quá trình chuẩn bị ngắn và thay đổi HLV.

– Là một người làm công tác đào tạo trẻ, ông có cái nhìn thế nào về thất bại của Việt Nam ở vòng loại U20 châu Á 2027?

– Trong con mắt người hâm mộ ở Việt Nam, bóng đá là phải chiến thắng. Còn với người làm nghề như chúng tôi, ở mỗi cấp độ, thời điểm sẽ có những đòi hỏi và đánh giá khác nhau. Vì vậy, tôi muốn nhìn thất bại theo một góc độ khác. Với bóng đá trẻ, những trận thua chính là bài học để “người lớn” nhìn lại công tác đào tạo, sự chuẩn bị và định hướng tương lai cho bóng đá nước nhà. Tức là, có những thất bại không hề vô nghĩa.

Đánh giá cụ thể về giải đấu vừa qua, nơi Việt Nam toàn thua cả ba trận và đứng cuối bảng C, tôi cho rằng có nhiều nguyên nhân khác nhau. Về khách quan, chúng ta ở vào bảng đấu nặng với Iran và Triều Tiên là hai nền bóng đá lớn. Triều Tiên có thể ít thông tin nhưng họ luôn nổi tiếng về nền tảng thể lực, tốc độ và khả năng tranh chấp. Họ hiện tại sở hữu một bộ khung đã có kinh nghiệm thi đấu ở sân chơi quốc tế, nhiều cầu thủ trong số đó từng là thành viên đội tuyển U17 CHDCND Triều Tiên tham dự FIFA U17 World Cup 2025.

Về nguyên nhân chủ quan, chúng ta có thời gian chuẩn bị quá ngắn. Ở đợt tập trung đầu tiên, đội có khoảng 15 ngày tập luyện. Đợt thứ hai chỉ có 7 ngày. Với quãng thời gian như thế, rất khó để các HLV xây dựng lối chơi.

Thêm một nguyên nhân quan trọng nữa, đó là đội không tập hợp được lực lượng mạnh nhất do các CLB đang trong quá trình chuẩn bị V-League và không chịu nhả quân. Đơn cử như SLNA – đội vô địch U19 Quốc gia – có 6 cầu thủ được triệu tập. Nhưng Nguyễn Bảo Ngọc, Hoàng Minh Hợi, Nguyễn Tấn Minh không được lên tuyển. Trần Quốc Hòa có mặt thì gặp chấn thương. Tiền đạo Nguyễn Lê Phát của Ninh Bình cũng phải trở về CLB thi đấu ở V-League.

Với những nguyên nhân trên, rất khó để đòi hỏi một đội tuyển U20 hoàn hảo, có thể gặt hái được thành tích ở vòng loại.

– Vậy còn việc HLV Cristiano Roland không được dẫn dắt đội U20, dù từng giúp đội U17 vô địch Đông Nam Á và giành vé dự World Cup ở cấp độ U17, thay vào đó là HLV Nhật Bản Yutaka Ikeuchi?

– Theo tôi, LĐBĐ Việt Nam đang định hướng chiến lược phát triển lứa cầu thủ U20 này hướng đến World Cup 2034. Do đó, việc giao cho HLV Ikeuchi huấn luyện là nhằm đáp ứng theo mô hình của bóng đá Nhật Bản. Nhưng việc chuyển giao này xem ra vội vàng. Dưới tay Roland, các cầu thủ chơi một kiểu chiến thuật. Sang đến HLV Ikeuchi, đó lại là một triết lý khác. Nói nôm na là cái mới chưa học được thì cái cũ đã mất.

HLV Ikeuchi vốn không có được lực lượng mạnh nhất, lại còn không xây dựng được một lối đá rõ ràng. Đội bóng của ông ấy không phải kiểu phòng ngự phản công cũng không chơi kiểm soát bóng…

Chẳng hạn như trận thua ngược Iran 1-3. Lúc cuối trận, ông ấy tung trung vệ Đinh Quang Kiệt cao kều vào đá tiền đạo. Nói chung “loạn đao pháp”, một người chơi một kiểu, không có sự kết dính. Cũng như trận đấu với Triều Tiên. Lẽ ra đội tuyển phải phòng ngự phản công, chứ không thể căng lên đá với đối thủ giàu sức mạnh, để rồi hết sức trong hiệp hai và bị đối thủ phản đòn. Cả trận thua Iran cũng thế. Các cầu thủ của chúng ta dồn lên gây sức ép nhưng sang hiệp hai hết sức. Sau trận, tôi thấy HLV Ikeuchi phát biểu rằng “Việt Nam có một hiệp đấu tốt”. Nhưng bóng đá có hai hiệp, phải tính toán chiến thuật, con người phù hợp với mọi đối thủ để có thành tích tốt nhất.

Như đội tuyển Việt Nam, HLV Kim Sang-sik luôn chuẩn bị một trục dọc như thủ môn Lê Giang – trung vệ Thành Chung – tiền vệ Thành Long – tiền đạo Xuân Son. Sau đó, ông ấy thêm thắt các cầu thủ xung quanh như Xuân Mạnh, Hoàng Đức, Quang Hải, Đình Bắc, Hoàng Hên… vậy là đội đủ mạnh. Còn ở U20, HLV Ikeuchi không có được trục dọc như thế. Nên, tóm lại không thể trách cầu thủ, họ đáng thương hơn.

– Không chỉ thất bại từ vòng loại, Việt Nam còn rớt hạng ở U20 châu Á. Theo ông, hệ lụy gì sẽ xảy ra?

– LĐBĐ Việt Nam có lẽ không nghĩ đến viễn cảnh rớt hạng. Nếu nghĩ đến vấn đề này có lẽ họ đã làm việc với các CLB để đưa đội hình mạnh nhất, không vượt qua vòng loại thì cũng đứng thứ ba bảng để trụ hạng.

Còn khi đã rớt hạng, chúng ta sẽ mất bốn năm để có thể lên hạng trở lại. Tức là, đến năm 2030. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các cầu thủ trẻ của lứa U16, U17 mà HLV Roland xây dựng, dẫn dắt. Việc không được góp mặt ở sân chơi cao nhất sẽ khiến các cầu thủ khó phát triển hoàn hảo.

– Đang có nhiều cầu thủ nhập tịch cũng như Việt kiều thi đấu và đóng góp vào thành tích của đội tuyển Việt Nam thời gian qua. Theo ông, ngoài chính sách nhập tịch, Việt Nam cần chú trọng vào công tác đào tạo trẻ như thế nào?

– Tất nhiên, xu hướng nhập tịch và sử dụng cầu thủ Việt kiều là tốt, nhưng công tác đào tạo trẻ mới là cốt lõi của một nền bóng đá. Vấn đề ở đây là đào tạo trẻ phải có hệ thống xuyên suốt.

Như Nhật Bản, họ có triết lý, lối chơi. Tính hệ thống thể hiện qua quá trình tuyển chọn và đào tạo cầu thủ trẻ. Nó đi theo một cái quy trình thống nhất. Từ đội tuyển Nhật Bản, đến U23, U20, U17… đều chơi một hệ thống bóng ngắn, nhỏ… Họ cứ đi theo cái hệ thống đó và chọn những cầu thủ giỏi nhất ở vị trí đó rồi ráp vào thi đấu. Đó là những điều cơ bản nhất mà mỗi cầu thủ Nhật Bản được trang bị. Khi lên các đội tuyển, cứ theo hệ thống 4-2-3-1 để thi đấu.

Còn ở Việt Nam, bóng đá trẻ mỗi nơi làm một kiểu. HAGL đào tạo kiểu này, Viettel, PVF rồi Hà Nội FC, SLNA… đào tạo kiểu khác. Do đó, khi tập trung cầu thủ cho đội tuyển sẽ phải làm lại.

Chung quy, vấn đề ở đây là gì? Tức là, đào tạo trẻ dĩ nhiên không cần nhìn thành tích trước mắt. Nhưng trong quá trình đào tạo, phải định hướng và tìm ra mô hình cầu thủ. Ví dụ như Đinh Quang Kiệt cao to, đá trung vệ thì phải đào tạo trở thành trung vệ giỏi cho đội tuyển Việt Nam. Chứ không phải thiếu người tự nhiên đưa lên đá trung phong. Hoặc tiền đạo nhỏ con, phải đá lệch cánh chứ không thể đào tạo chơi tiền đạo cắm…

Trong đào tạo trẻ, Liên đoàn, các CLB và HLV rất quan trọng. Họ phải ngồi lại và thống nhất với nhau. Giống như anh vẽ một bức tranh, đầu tiên phải phác họa các chi tiết, rồi mới tính đến chuyện tô vẽ ra sao, gam màu thế nào… để trở thành một tác phẩm hoàn hảo. Bóng đá cũng thế. Nhưng nguyên nhân sâu xa, công tác đào tạo trẻ của bóng đá Việt Nam hiện nay là chưa có hệ thống.

Đức Đồng