Iran đang thiếu xăng

Các nhà máy lọc dầu bị thiệt hại do chiến sự và xăng cũng khó nhập khẩu do lệnh phong toả của Mỹ khiến Iran hiện thiếu xăng nghiêm trọng.

Hệ lụy kinh tế từ chiến sự và lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ đang khiến cuộc sống của người dân Iran càng thêm khó khăn. Trước đó, họ vốn đã phải vật lộn với tình trạng nội tệ mất giá, nguy cơ thất nghiệp cao và giá hàng hóa leo thang.

Ngày 7/9, chính phủ Iran tăng gấp đôi giá xăng với nhóm tiêu thụ nhiều hơn 110 lít xăng mỗi tháng, lên tương đương 0,04 USD một lít. Điều này đồng nghĩa sau khi sử dụng hết định mức xăng giá rẻ, người dân có thể phải trả 2 USD để đổ đầy bình xe con và 5 USD đối với ôtô tải. Đây là khoản chi đáng kể với người Iran – phần lớn chỉ kiếm được hơn 100 USD mỗi tháng.

Một số trạm xăng đã cạn nhiên liệu khi các tài xế đổ xô đi mua trước thời điểm giá mới có hiệu lực. Nhiều người mắc kẹt ở trạm khi không thể mua được nhiên liệu. Tài xế taxi và xe tải đã lên tiếng phản đối khi điều kiện sống ngày càng đi xuống.

Iran buộc phải giảm mạnh trợ cấp xăng dầu trong bối cảnh chi phí hỗ trợ người dân tăng. Chính phủ cũng đang chạy đua sửa chữa các nhà máy lọc dầu bị thiệt hại do chiến sự. Cùng lúc đó, họ khó nhập khẩu xăng vì lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ.

Một tài xế tại Aryanshahr – phía đông bắc Iran ngày 9/9 cho biết ông cùng gia đình bị mắc kẹt tại một trạm xăng. “Họ nói hết xăng và phải đợi đến ngày mai”, người này nói trong một video do Công đoàn các Tài xế Xe Ôtô của Iran đăng tải.

Ngày 10/9, 120 tài xế taxi tại tỉnh Kerman ở miền đông Iran đã biểu tình phản đối giảm hạn ngạch nhiên liệu được trợ giá. Họ cho biết mỗi tháng thiếu hơn 30% nhiên liệu. “Chúng tôi chờ khách hết 20 ngày, rồi 10 ngày còn lại phải vật lộn vì thiếu nhiên liệu”, một tài xế nói với công đoàn.

Những người làm việc cho Snapp – dịch vụ giao hàng và gọi xe của Iran tuần này cũng đình công tại một số thành phố. Snapp từng là biểu tượng cho triển vọng kinh doanh tại nước này

Snapp ra mắt năm 2014, trong giai đoạn kinh tế Iran bắt đầu mở cửa, và hiện là một trong những doanh nghiệp tư nhân sử dụng nhiều lao động nhất cả nước với 3 triệu tài xế.

Tại Arak, một trung tâm công nghiệp ở miền tây Iran, hàng chục tài xế đã tập trung trước trụ sở chính quyền thành phố vào ngày 7/9 và cho biết họ không còn đủ khả năng trang trải cuộc sống. Một người giơ tấm bảng có dòng chữ: “Mức cước này không đủ để bánh xe cuộc sống tiếp tục quay”.

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu cũng gây ra bất mãn trong nhóm tài xế xe tải. Cuối tháng 8, các tài xế xe tải tại cửa khẩu Mehran đã đình công một ngày để phản đối tình trạng thiếu nhiên liệu, theo tổ chức phi lợi nhuận HRANA của Mỹ.

Ngày 8/9, các tài xế xe tải tại cảng Bandar Abbas cạnh eo biển Hormuz cảnh báo rằng họ có thể nối gót. “Các tài xế và gia đình phải tự bỏ tiền túi ra. Vấn đề là chúng tôi không thể chịu được sức ép này thêm nữa”, các tài xế tại cảng cho biết trong một tuyên bố về việc tăng giá nhiên liệu.

Các hãng vận tải cho hay họ gặp phải những vấn đề mà kể cả trong thời gian giao tranh ác liệt đầu chiến sự cũng chưa từng xảy ra. Tài xế xe tải khi đó “vẫn bận rộn chở hàng trong chiến sự, giữa những cuộc tấn công bằng tên lửa, và không để dòng chảy hàng hóa gián đoạn dù chỉ một giờ”, Jalal Mousavi – Phó chủ tịch Hiệp hội Tài xế Xe tải Iran cho biết trên hãng thông tấn Iran Labor News Agency.

Lạm phát Iran được dự báo còn tăng mạnh khi giá đồng rial giảm sâu vài tuần gần đây. Tháng trước, lạm phát giá thực phẩm lên tới 128%. Sang đầu tháng này, hơn 2,3 triệu rial Iran mới đổi được 1 USD, mức thấp kỷ lục từ trước đến nay.

Một cư dân Tehran ngoài 70 tuổi cho biết ông bị sốc khi mua các sản phẩm từ nhựa. Một cuộn 30 túi đựng rác hiện có giá tương đương 4,26 USD. Nguyên nhân là đầu chiến sự, Israel đã tấn công dữ dội các nhà máy hóa dầu của Iran.

Dù vẫn còn những người dư dả ở trung tâm Tehran, phần lớn người dân đã trở nên rất khó khăn. Việc này thậm chí trở thành đề tài của các vở kịch, triển lãm tranh và phim. “Chuyện gì cũng xoay quanh nghèo đói”, ông nói.

Hà Thu (theo WSJ, Reuters)