Anh bác dự luật an tử cho người mắc bệnh nan y

Hạ viện Anh không thông qua dự luật cho phép trợ tử đối với bệnh nhân giai đoạn cuối, chấm dứt hai năm tranh luận gay gắt trên nghị trường nước này.

Sau 4 giờ thảo luận căng thẳng hôm 14/9, 286 nghị sĩ bỏ phiếu chống, vượt qua 270 phiếu thuận dành cho Dự luật An tử cho người mắc bệnh nan y, theo The Guardian.

Khung pháp lý hiện hành tại Anh và xứ Wales xem hành vi hỗ trợ tự tử là tội phạm hình sự với khung hình phạt lên đến 14 năm tù. Tuy nhiên, Cơ quan Công tố quy định các trường hợp hỗ trợ xuất phát từ động cơ nhân đạo và người hỗ trợ không hưởng lợi kinh tế sẽ giảm thiểu nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm.

Để chấm dứt cảnh bệnh nhân nan y phải chi trả chi phí đắt đỏ sang các quốc gia khác tìm kiếm cái chết nhân đạo, nghị sĩ Kim Leadbeater trình Quốc hội Dự luật An tử cho người mắc bệnh nan y vào ngày 29/11/2024. Đề xuất này vượt qua vòng bỏ phiếu sơ bộ tại Hạ viện với 330 phiếu thuận và 275 phiếu chống, nhận sự ủng hộ từ cựu Thủ tướng Keir Starmer trước khi bước vào các vòng tranh luận chi tiết.

Dự thảo đề xuất người trưởng thành tại Anh và xứ Wales được bác sĩ chẩn đoán sống dưới 6 tháng có thể yêu cầu hỗ trợ y tế để kết thúc sự sống. Quy trình này cần hai bác sĩ độc lập cùng một hội đồng chuyên gia thẩm định và phê chuẩn.

Chính phủ Anh giữ lập trường trung lập trong phiên họp, trao quyền cho các nghị sĩ bỏ phiếu theo lương tâm cá nhân thay vì kỷ luật đảng. Thủ tướng Andy Burnham từ chối bỏ phiếu nhằm tránh gây ảnh hưởng đến cuộc tranh luận. Một số nghị sĩ thay đổi lập trường ngay trước giờ quyết định, đơn cử như bà Janet Daby chuyển sang phe phản đối vì những ám ảnh cá nhân về cái chết.

Phe phản đối khẳng định dự luật thiếu tính khả thi, tiềm ẩn nguy cơ đẩy người yếu thế hoặc người khuyết tật vào tình thế bị ép buộc kết thúc cuộc sống. Bác sĩ phẫu thuật ung thư kiêm nghị sĩ Zubir Ahmed cảnh báo sai số lớn trong việc dự đoán thời gian sống còn lại của người bệnh, một căn cứ y khoa vốn giữ vai trò điều kiện tiên quyết trong văn bản luật. Ông thừa nhận xác suất bác sĩ đoán đúng một bệnh nhân sống dưới 6 tháng hay không ngang ngửa với tỷ lệ đoán sai.

Cùng quan điểm, tiến sĩ Kevin De Sabbata từ Đại học Keele cảnh báo hệ thống y tế khó đảm bảo tính chuẩn xác khi tiên lượng thời gian sống còn lại, cũng như không thể thẩm định tuyệt đối năng lực tâm thần của một người đang chịu áp lực sợ hãi hay trầm cảm. Việc dự thảo thiếu cơ chế bắt buộc chuyên gia tâm lý can thiệp khiến bác sĩ điều trị dễ bỏ sót các yếu tố tâm lý tiêu cực.

Tương tự, các nhà nghiên cứu Abigail Pearson và Dunja Begović nhấn mạnh thời gian chờ đợi giữa các bước quá ngắn, chưa đủ giúp người bệnh thoát khỏi tâm lý mặc cảm bản thân trở thành gánh nặng của gia đình, dẫn đến nguy cơ lạm dụng thủ tục an tử thay vì ưu tiên quyền được chăm sóc giảm nhẹ.

Giới chức tôn giáo và các tổ chức y tế cũng bác bỏ đề xuất. Tổng giám mục Richard Moth, lãnh đạo Công giáo tại Anh và xứ Wales, nhận định dự luật sai trái về mặt nguyên tắc. Người đứng đầu Giáo hội Anh, Tổng giám mục Canterbury Sarah Mullally, cùng Đại học Tâm thần Hoàng gia đồng loạt bày tỏ lo ngại về lỗ hổng bảo vệ những người mắc chứng rối loạn tâm thần.

Ở chiều ngược lại, phe ủng hộ từng kỳ vọng dự luật tạo ra bước chuyển biến xã hội lớn nhất tại Anh kể từ năm 1967, thời điểm nước này hợp pháp hóa một phần quyền phá thai. Việc thông qua luật nhằm ngăn chặn tình trạng công dân Anh mắc bệnh hiểm nghèo phải sang Thụy Sĩ tìm kiếm cái chết êm ái.

Nghị sĩ Lauren Edwards, người trực tiếp trình dự thảo, bày tỏ thất vọng trước kết quả nhưng tin tưởng Quốc hội sẽ thông qua vấn đề này trong tương lai nhằm thay thế các quy định khắc nghiệt hiện hành.

Hiện một số quốc gia như Australia, Bỉ và Tây Ban Nha đã cho phép áp dụng trợ tử theo các khung tiêu chí riêng biệt.

Bình Minh (Theo The Guardian, ABC News, Euro News)