‘Gỡ nút thắt hạ tầng, đất đai để mở rộng không gian đô thị TP HCM’

TP HCM có thêm dư địa phát triển sau sáp nhập, nhưng cơ chế đất đai, giải phóng mặt bằng và yêu cầu đầu tư hạ tầng đồng bộ vẫn là thách thức lớn, theo chuyên gia.

Tại hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP HCM”, ngày 16/10, PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định thành phố đứng trước “thời cơ ngàn năm có một”, song cần năng lực quản trị tương xứng để chuyển lợi thế thành kết quả phát triển thực tế.

Theo ông, sau sáp nhập, TP HCM có thêm dư địa phát triển công nghiệp, logistics và đô thị, cũng như mở rộng kết nối với các đầu mối cảng biển, sân bay và mạng lưới giao thông liên vùng. Tuy nhiên, để phát huy lợi thế này, thành phố cần tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, hạ tầng kỹ thuật và thể chế đất đai.

Bên cạnh việc đầu tư công trình, cơ chế đất đai và giải phóng mặt bằng là vấn đề cần được xem xét khi mở rộng không gian đô thị. Ông Thiên cho rằng TP HCM đang chuyển từ mô hình đô thị tập trung vào một lõi chính sang cấu trúc đa cực, đòi hỏi thay đổi cách quản lý và tổ chức không gian. Với các dự án hạ tầng và mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), khó khăn nằm ở quy hoạch, giải phóng mặt bằng, cơ chế xác định giá trị đất và phân chia lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

“Chuyển một khu vực lụp xụp phía sau những con đường thành đô thị hiện đại không đơn giản là vẽ bản đồ cho đẹp, mà là thay đổi toàn bộ cấu trúc lợi ích”, ông nói.

Cùng quan điểm, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường TP HCM nhìn nhận, phát triển đô thị không chỉ là mở đường, mà phải đồng bộ hạ tầng điện, cấp thoát nước, khu dân cư và logistics nhằm tránh điểm nghẽn kéo dài.

Riêng với tình trạng ngập nước của TP HCM hiện nay, ông Thuận kiến nghị cần sớm rà soát các điểm ngập, địa hình và hướng thoát nước để xác định giải pháp phù hợp cho từng khu vực. Dữ liệu về vị trí ngập cần được số hóa, phục vụ đánh giá và thiết kế hệ thống thoát nước thay vì chỉ xử lý từng điểm riêng lẻ.

KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng cho rằng các dự án nhà ở không nên chỉ tối đa hóa diện tích xây dựng mà cần tính đến mặt nước, cây xanh và khả năng điều tiết nước của toàn khu vực. Không gian ngầm cũng có thể được xem xét phục vụ thoát, trữ nước, thay vì chỉ dành cho công trình thương mại hoặc lối đi bộ.

Ở góc độ quản lý, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM cho biết thành phố ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, chống ngập và nhà ở xã hội. Để đạt mục tiêu 255 km đường sắt đô thị đến năm 2030, thành phố đang nghiên cứu cơ chế hợp tác công tư (PPP), thanh toán bằng quỹ đất và rút ngắn quy trình chuẩn bị đầu tư cho các dự án cấp bách.

Phương Uyên