Nhật Bản rúng động vì cảnh báo động đất 9,9 độ

Nhiều người tại Nhật Bản trải qua phen thót tim khi hệ thống phát cảnh báo về siêu động đất 9,9 độ, mức cao nhất có thể ghi nhận.

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) lúc 12h40 hôm nay phát cảnh báo về trận động đất mạnh tới 9,9 độ gây ảnh hưởng từ Hokkaido đến vùng Tokai, cho biết chấn động có thể đạt mức 7, cao nhất trong thang địa chấn của nước này.

Tin nhắn báo động khẩn cấp được gửi dồn dập đến mạng lưới điện thoại di động. Loa phát thanh đưa ra cảnh báo liên hồi, trong khi các biên tập viên truyền hình khẩn thiết kêu gọi người dân tìm nơi trú ẩn.

Tuy nhiên, mặt đất lại không rung chuyển.

Trước đó hai phút, một trận động đất mạnh 6,9 độ được ghi nhận ngoài khơi bán đảo Kamchatka của Nga. Tại Nhật Bản, độ rung lắc đo được ở mức 1 trên thang cường độ địa chấn. Hình ảnh truyền hình trực tiếp từ miền bắc Nhật Bản cho thấy biển vẫn lặng sóng và các hoạt động diễn ra bình thường, dù biên tập viên thời sự liên tục lặp lại cảnh báo.

JMA thu hồi báo động lúc 12h48, thông báo an toàn sau khi khiến cả đất nước rúng động vì nguy cơ xảy ra trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.

Dù không phải lần đầu hệ thống cảnh báo sớm phát báo động giả, sự cố lần này gây chú ý do mức độ dự báo quá lớn và cách thức hủy bỏ chưa từng có. Hồi chuông báo động thứ hai được kích hoạt để hủy cảnh báo, đánh dấu lần đầu JMA phải phát tín hiệu thu hồi cảnh báo động đất khẩn cấp.

Trận động đất lớn nhất được ghi nhận trong lịch sử xảy ra tại Biobio, Chile, vào năm 1960 với sức mạnh 9,5 độ. JMA cho biết 9,9 là cường độ tối đa mà hệ thống của họ có thể phát ra bên ngoài.

Phát biểu tại họp báo sau sự việc, ông Ayataka Ebita, lãnh đạo Phòng Quan trắc Động đất và Sóng thần thuộc JMA, cho biết hệ thống đã định vị sai tâm chấn ra ngoài khơi quần đảo Kuril và tính toán quá xa cường độ thực tế, từ đó kích hoạt đợt báo động đầu tiên.

JMA cũng bác bỏ khả năng hệ thống bị tấn công mạng. “Chúng tôi đang tích cực điều tra nguyên nhân và sẽ đưa ra lời giải thích ngay khi có kết quả”, ông cho hay.

Trong một cuộc họp báo khác, JMA giải thích nguyên nhân dẫn đến đánh giá sai cường độ là do hệ thống áp dụng công thức tính toán dành cho động đất trong nước đối với trận động đất xảy ra ở rất xa Nhật Bản. JMA cũng sử dụng các vị trí tâm chấn khác nhau để tính toán cường độ và dự đoán mức độ rung lắc, trong khi cả hai phép tính đáng lẽ phải dựa trên cùng một vị trí.

Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết Nhật Bản chưa ghi nhận báo cáo nào về thiệt hại liên quan đến trận động đất tại Kamchatka. Dù vậy, ông khẳng định chính phủ Nhật Bản “coi trọng và nhìn nhận nghiêm túc” về những hoang mang và phiền hà mà người dân gặp phải khi phải đối phó với cảnh báo giả.

Liên quan đến quy định hủy bỏ cảnh báo, ông Ebita cho biết thông báo hủy sẽ được phát đi khi độ rung lắc tối đa ghi nhận được ở mức 2 trở xuống, hoặc khi cơ quan chức năng xác định hiện tượng rung lắc do nguyên nhân khác và không phải động đất.

Ngoài gây hoang mang dư luận, báo động còn làm gián đoạn một số mạng lưới giao thông công cộng. Tuyến tàu cao tốc Tokaido Shinkansen phải dừng 15 phút sau khi hệ thống an toàn tự động kích hoạt, theo Công ty Đường sắt miền Trung Nhật Bản.

Tại Tokyo, cảnh báo cũng khiến không ít người cảm thấy khó hiểu. Nhiều người phải kiểm tra điện thoại xem rung lắc có diễn ra hay không, trước khi tiếp tục công việc bình thường.

Lola Milroy-Tompkins, sinh viên người Anh 20 tuổi tại Đại học Waseda ở Tokyo, cho hay cô ban đầu rất lo lắng khi chuông báo động vang lên trong giờ ăn trưa.

“Tôi chưa bao giờ trải qua trận động đất nào và đã đinh ninh rằng mặt đất sẽ rung chuyển dữ dội, mọi thứ xung quanh sẽ bắt đầu đổ sập. Ai nấy đều lo lắng, bàn tán xôn xao và tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra. Rõ ràng không có rung lắc gì cả, không có trận động đất nào xảy ra”, Milroy-Tompkins nhớ lại.

Các vụ báo động giả tương tự từng xảy ra trong quá khứ. Vào tháng 7/2020, JMA phát cảnh báo tới 15 tỉnh thành, trong đó có cả thủ đô Tokyo, sau khi xác định sai vị trí tâm chấn và tính toán cường độ động đất cao hơn thực tế.

Tháng 8/2013, nhiễu tín hiệu từ một máy đo địa chấn dưới đáy biển đã bị tính gộp nhầm với dữ liệu của một trận động đất nhỏ, kích hoạt hàng loạt cảnh báo giả trên khắp vùng Kinki. Theo JMA, giới chức không ghi nhận bất kỳ rung lắc đáng kể nào trong cả hai sự việc.

Vũ Hoàng (Theo Japan Times, AFP, Reuters)