Rước họa vì ‘phơi nắng chữa bách bệnh’

12h, nhiệt độ ngoài trời 35 độ C, Tấn Khang, 37 tuổi, ở TP HCM, cởi trần mang thảm lên sân thượng nằm phơi nắng với mong muốn chữa khỏi bệnh cột sống.

Anh cho biết gần một tuần nay, ngày nào cũng dành vài tiếng để phơi nắng to vào khung 12h-13h bắt chước xu hướng trên mạng.

“Những ngày đầu, tôi nằm được 30 phút là choáng váng, da bỏng rát. Thấy trên mạng nói phơi nắng càng gắt trị bệnh càng nhanh, tôi ráng chịu thêm”, anh Khang nói.

Sau một tuần, tình trạng đau lưng của Khang chưa giảm trong khi toàn bộ vùng vai và lưng phồng rộp, sạm đen.

Tương tự, Hải Như, 24 tuổi, ở Đà Nẵng, ra bãi biển nằm lúc giữa trưa hy vọng cải thiện giấc ngủ và có làn da nâu. Cứ 15 phút, cô trở mình một lần để da bắt nắng đều. “Do không che chắn, vùng da nhạy cảm của tôi đỏ ửng, châm chích, buộc phải tới phòng khám da liễu”, Như cho biết.

Thời gian qua nhiều hội nhóm “phơi nắng chữa bệnh” trên mạng xã hội hiện thu hút từ vài nghìn đến cả trăm nghìn thành viên. Nhiều bài viết cho rằng ánh nắng khung giờ trưa (11h-13h) chứa năng lượng cao, có khả năng chữa nhiều loại bệnh như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thậm chí bệnh hô hấp.

Anh Nguyễn Vinh, quản trị viên của “Nghiện phơi nắng – sống thuận tự nhiên” cho biết nhóm thành lập từ năm 2021 với mục tiêu chia sẻ kinh nghiệm vận động ngoài trời, tiếp nhận vitamin D điều độ. Nhưng vài tuần qua, lượng người gia nhập nhóm tăng vọt, kéo theo sự bùng phát các bài viết mang màu sắc cực đoan, phản khoa học.

“Nhiều tài khoản khẳng định phơi nắng có thể thay thế các phương pháp trị bệnh nan y. Nhóm có quy tắc cấm nội dung phản khoa học, song lượng bài viết gửi về quá lớn khiến việc kiểm duyệt gặp nhiều kẽ hở. Không ít người đang mang bệnh nặng đã mù quáng làm theo, phơi nắng bất chấp thể trạng”, anh Vinh cho biết.

Theo quản trị viên này, nhóm khuyến cáo các mốc thời gian tiếp xúc ánh nắng chỉ nên dao động từ 10 đến 30 phút. Thời điểm thích hợp là nắng buổi sáng. “Phơi nắng có lợi, nhưng thời lượng tiếp nhận cần dựa trên thể trạng, độ tuổi, tính chất da và tiền sử bệnh lý của từng người. Tôi mong các bác sĩ, chuyên gia y tế chia sẻ rộng rãi hơn về các khuyến cáo khoa học để cộng đồng nhận thức đúng, tránh biến một thói quen tốt thành hành vi gây hại”, anh Vinh nói.

Tiến sĩ, bác sĩ nội trú chuyên khoa da liễu Hoàng Văn Tâm khẳng định phơi nắng có thể chữa bệnh xương khớp là không đúng. Lý giải nguyên nhân nhiều người thấy bớt đau lưng tạm thời, bác sĩ cho biết tác động nhiệt làm giãn mạch máu dưới da, giảm co cơ. Đồng thời, tia cực tím (UV) kích thích cơ thể giải phóng beta-endorphin tạo cảm giác giảm đau tức thời.

“Tuy nhiên, tia cực tím không thể đi xuyên qua cơ, dây chằng để tác động đến khối thoát vị hay đĩa đệm. Cảm giác dễ chịu chỉ là tức thời, không mang giá trị điều trị tổn thương cơ học”, bác sĩ Tâm nói.

Bác sĩ Tâm cho biết phơi nắng sai cách làm tăng tốc độ lão hóa và nguy cơ ung thư da. Khung giờ trưa có cường độ bức xạ cao nhất, dễ dẫn đến bỏng, kiệt sức vì nhiệt và đột quỵ. Người bệnh xương khớp cần thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa, tuyệt đối không tự bỏ phác đồ điều trị.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ số UV từ mức 3 đã bắt đầu gây tổn hại da, từ mức 8 trở lên thuộc nhóm nguy cơ rất cao. Theo chuyên gia, tại Việt Nam, chỉ số UV buổi trưa thường xuyên vượt ngưỡng 10. Do đó, người dân cần hạn chế tối đa để da trần tiếp xúc ánh nắng trực tiếp.

Cơ thể chỉ cần duy trì các hoạt động sinh hoạt ngoài trời bình thường là đủ tổng hợp lượng vitamin D. Người trưởng thành hoặc trẻ em chỉ nên tắm nắng trước 8h sáng, duy trì 15-30 phút. Đối với người mắc vảy nến hoặc viêm da cơ địa, liệu pháp ánh sáng có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh nhưng phải thực hiện dưới sự giám sát chuyên môn, không tự ý phơi nắng ngoài tự nhiên. Người thiếu hụt vi chất cần bổ sung vitamin D theo hướng dẫn y khoa.

Hơn một năm duy trì phơi nắng, Anh Thơ, 29 tuổi, ở Hà Nội coi đây là cách thư giãn thể chất sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia. Khác với trào lưu cực đoan, chị luôn đội mũ rộng vành, uống nhiều nước và giới hạn thời gian tiếp xúc ngoài trời dưới 15 phút.

“Khi da ửng đỏ, tôi lập tức dừng lại. Tiếp xúc ánh sáng điều độ giúp tinh thần thoải mái, nhưng đây không phải phương pháp chữa bệnh. Khi có bệnh, tôi vẫn tuyệt đối tuân theo phác đồ của bác sĩ”, Thơ nói.

Nga Thanh