Người phụ nữ Mông thoát nợ tiền tỷ nhờ livestream
Người phụ nữ Mông thoát nợ tiền tỷ nhờ livestream
Lào CaiTừng ôm nợ gần một tỷ đồng vì 60 ha nông sản ế ẩm, chị Ma Thị Chú học cách livestream bán hàng, vươn lên làm chủ hợp tác xã.
Ma Thị Chú, 35 tuổi, sinh ra và lớn lên trong gia đình bốn chị em ở xã Mường Khương. Từ nhỏ, chị chứng kiến cảnh mẹ địu em nhỏ lên nương, tối mịt mới về nhưng lâm cảnh thiếu thốn. Gia đình quanh năm ăn mèn mén. Bố mẹ thường xuyên xảy ra mâu thuẫn vì khó khăn kinh tế.
Bước ngoặt đến khi Chú học lớp 7. Mẹ thôi làm nương, chuyển sang kinh doanh thổ cẩm. Kinh tế gia đình khởi sắc. Bố thay đổi thái độ, bớt rượu chè.
Mẹ chị có tiếng nói hơn trong gia đình. Bà cũng đưa những người phụ nữ khác trong bản cùng đi buôn, giúp họ cải thiện thu nhập. “Tôi ngưỡng mộ mẹ và muốn mình cũng sẽ tự chủ cuộc đời như mẹ”, Chú nói.
Chú trong một lần đi thu mua nông sản, năm 2022.
Chị xin mẹ cho một số vốn, mùa hè đi buôn thay vì lên nương tỉa ngô, hái bắp. Năm 17 tuổi, Chú lấy chồng, nhưng vẫn học tiếp lên trung cấp Y. Đi làm bệnh viện được một năm, máu kinh doanh trỗi dậy, chị bỏ việc chuyển sang bán hàng thổ cẩm.
Sau khoảng bốn năm, nhận thấy thị trường dần bão hòa, chị cùng hai người bạn thuê 60 ha đất trồng lê và chuối, kỳ vọng tạo nguồn thu nhập ổn định, cải thiện kinh tế gia đình. Tuy nhiên, khi vườn chuối bước vào mùa thu hoạch, dịch Covid-19 bùng phát khiến hoạt động tiêu thụ và xuất khẩu đình trệ, khiến chị lâm nợ gần một tỷ đồng.
Trong bối cảnh áp lực tài chính bủa vây, chị Chú tìm hướng đi mới trên mạng xã hội. Người phụ nữ tự học cách quay video, đăng ký các khóa đào tạo kinh doanh trực tuyến và thử sức với hình thức phát trực tiếp (livestream).
Thời gian đầu, do chưa nói thạo tiếng phổ thông, Chú lúng túng khi đứng trước ống kính. “Những phiên livestream đầu tiên không có người xem, video đăng lên cũng ít lượt tương tác”, chị kể.
Để không ảnh hưởng đến việc gia đình, chị tranh thủ học lúc 4-5h sáng hoặc sau 21h đêm. Chị cũng xoay xở vay mượn để đến Khánh Hòa, Hà Nội, TP HCM và sang Trung Quốc học hỏi kỹ năng bán hàng qua mạng.
Sự kiên trì bắt đầu mang lại kết quả sau 8 tháng. Những video giới thiệu cảnh sắc núi rừng, văn hóa và nông sản Tây Bắc của chị dần thu hút cộng đồng. Đến năm 2021, có những phiên livestream chị chốt đơn được 2-3 tấn lê.
Không chỉ tiêu thụ sản phẩm của gia đình, chị Chú mở rộng thu mua nông sản cho người dân địa phương. Thay vì đi từng bản gom hàng dài ngày như trước, chị thông báo nhu cầu thu mua qua mạng, người dân chủ động mang nông sản đến tận nhà. Có đợt, chị thu mua hàng chục tấn sa nhân, giúp bà con giải quyết đầu ra ổn định.
Sau vài năm kinh doanh trực tuyến, chị trả dứt điểm khoản nợ, đưa ba người con ra thành phố học tập và hiện đảm nhận vai trò chủ nhiệm hai hợp tác xã tại địa phương.
Khi kinh tế gia đình vững vàng, chị Chú nhận thấy nhiều hộ trong bản vắng bóng thanh niên do họ phải đi làm ăn xa, để lại người già và trẻ nhỏ. Chị quyết định mở các lớp hướng dẫn kỹ năng xây dựng kênh, quay video và livestream bán hàng, kỳ vọng giúp phụ nữ địa phương có sinh kế tại quê nhà.
Ban đầu, chị tổ chức miễn phí, thu hút hàng trăm người từ nhiều tỉnh thành tham gia. Để tạo điều kiện cho những người đang làm việc tại các khu công nghiệp, chị mở lớp vào khung 4h30-6h sáng.
Chị Vàng Thị Mỷ (xã Mường Lầm, tỉnh Sơn La), một học viên của lớp, cho biết kiến thức từ các buổi học đã giúp chị tự tin kinh doanh trên không gian số, từ đó cải thiện kinh tế gia đình.
Ngoài các lớp tự tổ chức, chị Chú thường xuyên được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Lào Cai mời làm diễn giả hướng dẫn kỹ năng bán hàng qua mạng.
Bà Trần Thị Đông, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Cam Đường, thành phố Lào Cai, đánh giá chị Chú là tấm gương nhạy bén trong việc áp dụng kinh tế số tại địa phương. “Chị không chỉ làm kinh tế giỏi mà còn hỗ trợ bài bản cho nhiều hội viên thông qua các khóa tập huấn”, bà Đông cho biết.
Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Chú chia sẻ bản thân từng được truyền cảm hứng từ công việc buôn bán thổ cẩm của mẹ ngày trước. Hạnh phúc lớn nhất của chị hiện nay là giúp đỡ được nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên tự chủ tài chính.
Chị Chú (ngồi) hướng dẫn học viên trong một buổi livestream, năm 2025.
Phạm Nga
Ảnh: Nhân vật cung cấp
18 THÁNG 11, 2026