Ba thập kỷ chuyển dịch dòng vốn Nhật tại Việt Nam


Ba thập kỷ chuyển dịch dòng vốn Nhật tại Việt Nam

Sau ba thập kỷ hiện diện, dòng vốn Nhật tại Việt Nam đang chuyển từ tài trợ vốn ODA và gia công sang công nghệ cao, tiến tới đồng kiến tạo chuỗi giá trị.

Tháng trước, Aeon mở trung tâm thương mại tại phía tây TP Hải Phòng, cũng là trung tâm thứ 10 của tập đoàn tại Việt Nam. Ông Tezuka Daisuke, Tổng giám đốc Aeon Việt Nam, cho biết đây là thị trường quan trọng nhất của tập đoàn ngoài Nhật Bản, trong bối cảnh lĩnh vực bán lẻ hiện đại còn nhiều dư địa tăng trưởng.

“Khoảng 60% vốn tại ASEAN sẽ được tập đoàn phân bổ để tập trung cho thị trường Việt Nam”, ông Tezuka nói.

Lập pháp nhân tại Việt Nam từ năm 2008, tập đoàn bán lẻ Nhật Bản mất 6 năm để mở trung tâm thương mại đầu tiên, nhưng đang trên đà mở rộng chưa từng có. Chỉ riêng năm nay, họ mở mới 4 trung tâm thương mại, trong khi cả thập niên trước đó chỉ phát triển được 8 cơ sở.

Cùng ngành bán lẻ, sau 6-7 năm vào Việt Nam, Uniqlo và Muji cũng liên tục mở rộng quy mô, nâng số cửa hàng tính đến tháng 11 lên lần lượt 34 và 21.

TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho biết vốn từ Nhật Bản ba thập kỷ trước chủ yếu là hỗ trợ ODA, giúp Việt Nam tái thiết trong hạ tầng giao thông, bệnh viện, trường học… Giờ dòng vốn này chuyển dần sang đầu tư với chất lượng vốn nâng cao, hướng tới các mảng sản xuất, bán lẻ, chế biến chế tạo, công nghệ mới. Trong đó, Việt Nam được định vị là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn Nhật.


Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, tại Tokyo, ngày 9/11. Ảnh: TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, tại Tokyo, ngày 9/11. Ảnh: TTXVN

Từ nước nhận vốn ODA đến cứ điểm sản xuất chiến lược

Đặt nền móng sản xuất từ năm 1999, Tập đoàn bột giấy và bao bì Oji coi Việt Nam là cứ điểm sản xuất chiến lược. Doanh nghiệp hiện vận hành 5 công ty con với 10 nhà máy tại Việt Nam. Tháng trước, họ khởi công nhà máy bao bì 110 triệu USD tại khu công nghệ cao Long Thành (Đồng Nai), công suất 8 tỷ hộp một năm.

Ông Kestutis Sliuzas, CEO của Oji Liquid Pak (công ty thành viên của Tập đoàn Oji), cho biết Việt Nam tổng hòa nhiều yếu tố hấp dẫn, gồm tốc độ tăng trưởng thị trường và vị trí địa lý. Họ định hướng nhà máy mới sẽ phục vụ cho thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đón đầu tham vọng xuất khẩu của các nhà sản xuất và chế biến đồ uống trong nước.

Dòng vốn từ Nhật Bản được nâng cấp song hành với triển vọng hợp tác hai nước. Ngày 9/11, nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Nhật Bản, hai nước thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, hướng tới mô hình đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, tự chủ chiến lược và tự cường.

Ông Sana Ur Rehman, chuyên viên phân tích cấp cao tại EBC Financial Group, nhận định quan hệ Việt – Nhật sẽ bước sang một giai đoạn mới. Trong đó, mô hình đầu tư và sản xuất truyền thống sẽ mở rộng sang công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển thị trường và đồng kiến tạo chuỗi giá trị.

Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang dịch chuyển theo hướng này. Hoạt động khoảng hai thập kỷ tại Việt Nam, Tập đoàn điện tử Meiko đã xây dựng 6 nhà máy, với tổng đầu tư 1,5 tỷ USD. Doanh nghiệp dự kiến xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Hòa Lạc (Hà Nội) vào năm tới, sau 2 trung tâm tương tự tại Nhật Bản.

Trung tâm R&D nói trên sẽ tập trung nghiên cứu, phát triển, thiết kế, phân tích và kiểm định các công nghệ trọng điểm như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (Al), tự động hóa, kết hợp đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao. Họ muốn đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, phát triển và sản xuất chiến lược của toàn tập đoàn vào năm 2030.

Doanh nghiệp Việt tăng đầu tư công nghệ, thương mại vào Nhật Bản

Không chỉ doanh nghiệp Nhật mở rộng hoạt động tại Việt Nam, các tập đoàn trong nước cũng đang tìm cách thâm nhập sâu hơn vào thị trường Nhật Bản. FPT và CMC lần lượt lập pháp nhân tại thị trường này vào các năm 2005 và 2017.

Nhớ lại giai đoạn đầu “Nhật tiến”, Chủ tịch HĐQT CMC Nguyễn Trung Chính cho biết Nhật Bản là thị trường “không dễ tiếp cận, khách hàng yêu cầu cao về chất lượng, tiến độ, tính ổn định và đặc biệt là sự tin cậy trong hợp tác”. Ngược lại, yêu cầu cao từ thị trường này tạo sức ép, buộc doanh nghiệp Việt nâng cấp năng lực, thay vì chỉ cạnh tranh bằng vốn nhân công giá rẻ.

Với chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nhật Bản lần này, ông Chính kỳ vọng hai nước sẽ tiếp tục đưa hợp tác kinh tế đi vào chiều sâu, mở rộng hợp tác nghiên cứu và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao như AI, bán dẫn, và đào tạo nhân lực.

Trong lĩnh vực sản xuất, Công ty cổ phần Nguyên liệu Á Châu (AIG) mở rộng hoạt động tại Nhật Bản, với các dòng nguyên liệu chế biến sâu từ nguồn nông sản Việt, sau khi Marubeni – tập đoàn thương mại của Nhật – trở thành cổ đông chiến lược của họ. Đại diện doanh nghiệp nhận định Nhật Bản là một trong những thị trường có tiềm năng lớn đối với các doanh nghiệp sở hữu năng lực sản xuất bài bản và chuỗi cung ứng minh bạch.

Giới chuyên gia và doanh nghiệp đánh giá kinh tế hai nước có tính bổ trợ cao. Ông Nguyễn Trung Chính phân tích, Nhật Bản mạnh về công nghiệp nền tảng, công nghệ, vốn và quản trị. Trong khi đó, Việt Nam có lợi thế nhân lực trẻ, năng động và khả năng phát triển phần mềm và đang tiến nhanh trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới.

“Kết nối được các thế mạnh này, chúng ta có thể hình thành những mô hình hợp tác mang lại giá trị lớn hơn nhiều so với việc chỉ mua bán dịch vụ hay sản phẩm”, ông Chính nói.


Toàn cảnh Aeon Hải Dương, tháng 10. Ảnh: Aeon

Toàn cảnh Aeon Hải Dương, tháng 10. Ảnh: Aeon

Để tăng cường đầu tư giữa hai nước, giới phân tích nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch, ổn định và có tính dự báo trong môi trường đầu tư, hợp tác, bên cạnh nội lực của doanh nghiệp. Chẳng hạn, doanh nghiệp muốn đầu tư dài hạn cần biết rõ các quy định, điều kiện tiếp cận thị trường, chính sách thuế, pháp lý và những yêu cầu phải đáp ứng.

Bên cạnh đó, một cơ chế thuế phù hợp và đơn giản hóa thủ tục liên quan thị thực sẽ thúc đẩy việc luân chuyển nhân sự, phát triển sản phẩm công nghệ mới.

Chuyên gia Sana Ur Rehman cho rằng hợp tác Việt – Nhật trong giai đoạn tiếp theo có thể tạo ra mô hình khác với thu hút vốn FDI truyền thống, và kết hợp thế mạnh bổ trợ của hai nước.

“Dấu ấn của doanh nghiệp Nhật sẽ không chỉ hiện diện ở số nhà máy, trung tâm thương mại hay tổng vốn đầu tư, mà ở số doanh nghiệp Việt trở thành nhà cung ứng trong chuỗi và lượng giá trị gia tăng giữ lại trong nền kinh tế”, ông nhìn nhận.

Thủy Trương – Viễn Thông

Ngày xuất bản:

11 THÁNG 11, 2026

Tin cập nhật 24H

Hơn 162.000 tỷ đồng xây ba tuyến cao tốc

Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư ba tuyến cao tốc dài hơn 430 km, tổng vốn gần 162.400 tỷ đồng, kết nối các khu vực Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên.

22 THÁNG 11, 2026

Xóa nợ lệ phí môn bài cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế

Từ 21/11, hơn 2,5 triệu người nộp thuế được xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp phát sinh để hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.

22 THÁNG 11, 2026

Người đàn ông tử vong khi cứu phụ nữ đuối nước ở biển Nha Trang

Khánh HòaNgười đàn ông bơi ra cứu phụ nữ gặp nạn giữa sóng lớn ở biển Nha Trang, nhưng bị đuối sức, tử vong; một nhân viên cứu hộ cũng phải nhập viện.

22 THÁNG 11, 2026

Đồng bào dân tộc ít người nhất Việt Nam diễu hành trên phố

Lai ChâuNgười Mảng, La Hủ, Si La… những dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam, cùng xuống đường nhảy múa trong ngày hội văn hóa tại xã Bum Tở.

22 THÁNG 11, 2026

Alcaraz toàn thắng vòng bảng ATP Finals 2026

ItalyCarlos Alcaraz thắng Flavio Cobolli 6-4, 6-1 trong 65 phút ngày 20/11, nối dài mạch thắng lên 12 trận và hẹn Ben Shelton ở bán kết ATP Finals.

22 THÁNG 11, 2026

‘Nghệ thuật’ thắng 1-0 của Arsenal

AnhArsenal thắng cả 16 trận Ngoại hạng Anh gần nhất khi ghi bàn trước nhờ cách Mikel Arteta điều chỉnh thế trận để giữ lợi thế.

22 THÁNG 11, 2026

Quang Liêm trở lại top 15 thế giới

HungaryLê Quang Liêm đánh bại Ian Nepomniachtchi ở ván tiêu chuẩn nhanh cuối cùng tại giải cờ vua toàn năng thế giới 2026, trở lại top 15 thế giới và nuôi hy vọng dự chuỗi giải năm sau.

22 THÁNG 11, 2026

Haaland bị khước từ bàn tranh cãi trong trận hòa của Man City

AnhTiền đạo Erling Haaland không được công nhận bàn do lỗi đá bóng trong tay thủ môn, khi Man City hòa Fulham 1-1 ở vòng 11 Ngoại hạng Anh.

22 THÁNG 11, 2026

Đại hội Thể thao toàn quốc 2026 khai mạc bên sông Sài Gòn

TP HCMĐại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X chính thức bắt đầu bằng lễ khai mạc giàu màu sắc hiện đại kết hợp những câu chuyện về vùng đất, con người TP HCM tối 21/11.

22 THÁNG 11, 2026

Thâm Quyến – ‘thiên đường điện thoại cũ’ của Trung Quốc

Người Trung Quốc thải loại hơn 400 triệu điện thoại mỗi năm, phần lớn đổ về chợ Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến, nơi các thương nhân đưa chúng tới Nam Á, châu Phi.

22 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Sẽ nghiên cứu tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ

Luật Điện lực sửa đổi vừa được thông qua, giao Bộ Công Thương nghiên cứu lộ trình áp giá điện sinh hoạt theo khung giờ cao, thấp điểm khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

22 THÁNG 11, 2026

Giá vàng miếng xuống mức thấp nhất 15 tháng

Theo đà giảm mạnh của giá thế giới, các thương hiệu sáng nay bán ra vàng miếng quanh 133,5 triệu đồng, mức thấp nhất tính từ tháng 9/2025.

22 THÁNG 11, 2026

Ông Trump dọa đánh thuế doanh nghiệp xây trung tâm dữ liệu ở nước ngoài

Tổng thống Donald Trump đe dọa áp “mức thuế rất lớn” với các doanh nghiệp Mỹ xây trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) ở nước ngoài.

22 THÁNG 11, 2026

Cấm thu tiền giữ chỗ mua nhà hình thành trong tương lai

Theo luật mới vừa thông qua, chủ đầu tư không được thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký hợp đồng mua trước khi dự án được phép kinh doanh.

22 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng chỉ thị kích cầu tiêu dùng cuối năm

Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính điều hành chính sách thuế, phí hợp lý, nhằm giảm chi phí sinh hoạt và tăng khả năng chi tiêu của các hộ gia đình, kích cầu tiêu dùng cuối năm.

22 THÁNG 11, 2026