Bác sĩ nêu tên 10 loại thuốc có thể tàn phá thận cấp tính


Tổn thương thận cấp hay suy thận cấp là một tình trạng lâm sàng rất phổ biến, đặc biệt ở những người đang mắc bệnh lý nặng. Bác sĩ Nguyễn Văn Thanh, phó trưởng Khoa Nội Thận – Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết một số loại thuốc điều trị có thể là nguyên nhân trực tiếp gây ra hoặc làm diễn tiến tổn thương thận cấp trở nên trầm trọng hơn.

Đối với những người bệnh đang có tổn thương thận hoặc đang trong quá trình điều trị, việc lựa chọn và kết hợp thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng để hạn chế phối hợp các thuốc có chung nguy cơ gây độc. Việc nhận diện sớm và kịp thời ngừng sử dụng các tác nhân gây độc này có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị.

Theo bác sĩ, nguy cơ tổn thương thận cấp do thuốc sẽ gia tăng ở các nhóm, như:

Người đang trong tình trạng mất nước (bao gồm người cao tuổi uống không đủ nước, hoặc người đang bị nôn, sốt, tiêu chảy), nhiễm trùng huyết hoặc hạ huyết áp. Người bệnh đã có tiền sử mắc bệnh thận từ trước.

Người đang sử dụng phác đồ phối hợp nhiều loại thuốc có khả năng gây độc cho thận như: thuốc giảm đau chống viêm không steroid, kháng sinh, thuốc kháng nấm, lợi tiểu, thuốc hạ axit uric máu (allopurinol), thuốc ức chế men chuyển hoặc chẹn thụ thể.

Một số loại thuốc gây tổn thương thận cấp phổ biển:

1: Kháng sinh nhóm minoglycoside (gentamicin, amikacin, tobramycin, …): Thuốc gây độc trực tiếp lên ống lượn gần dẫn đến hoại tử ống thận cấp tính. Nguy cơ tăng lên khi điều trị kéo dài trên 5–7 ngày, nồng độ thuốc trong huyết thanh cao. Thuốc có thể gây suy thận cấp mà không có thiểu niệu (đái ít) và thường tăng creatinin huyết tương sau vài ngày dùng thuốc.

Phòng ngừa: chỉ định sử dụng ngắn ngày, theo dõi nồng độ thuốc huyết thanh, ùng 1 lần/ngày hơn là chia liều. Trường hợp có suy thận mà phải dùng thuốc, cần điều chỉnh liều theo mức lọc cầu thận.

2: Vancomycin: Gây tổn thương trực tiếp ống lượn gần, tăng gốc oxy hóa, viêm kẽ thận, đôi khi tổn thương cầu thận. Nguy cơ cao hơn khi dùng liều cao, kéo dài, hoặc kết hợp với aminoglycosid. Để phòng ngừa cần duy trì nồng độ vancomycin trong mục tiêu điều trị.

3: Thuốc chống viêm không steroid gây giảm tổng hợp prostaglandin dẫn đến co mạch tiểu động mạch đến ở cầu thận, viêm ống‑kẽ thận do phản ứng quá mẫn, thậm chí gây độc tế bào, rối loạn chức năng ống thận. Tình trạng thường gặp ở người bệnh có mất nước, cao tuổi, có bệnh thận nền, suy tim, xơ gan hoặc kết hợp với các thuốc giãn mạch đi của cầu thận và/hoặc thuốc lợi tiểu.

4: Thuốc ức chế men chuyển và thuốc ức chế thụ thể angiotensin gây giãn tiểu động mạch đi, làm giảm áp lực lọc cầu thận. Nguy cơ cao hơn ở người bị hẹp động mạch thận hai bên, hạ huyết áp nghiêm trọng, thiếu dịch hoặc kết hợp lợi tiểu và/hoặc thuốc gây co mạch đến của cầu thận. Đề phòng ngừa, cần dùng liều thấp và tăng dần theo đáp ứng và dung nạp thuốc.

5: Allopurinol chủ yếu dùng để giảm axit uric trong máu và điều trị bệnh gút. Thuốc có thể gây tổn thương thận cấp do tổn thương ống thận, phản ứng quá mẫn với thuốc. Nguy cơ tăng lên nếu người bệnh đã có suy thận từ trước và cần điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận.

Đề phòng ngừa, cần đảm bảo đủ dịch, uống liều thấp tăng dần theo đáp ứng và dung nạp, giảm liều theo mức lọc cầu thận. Xét nghiệm sàng lọc người mang gen HLA‑B58:01 trước khi dùng allopurinol kéo dài có thể giúp giảm nguy cơ phản ứng quá mẫn nặng.

6: Thuốc cản quang tĩnh mạch gây ra bệnh thận do thuốc cản quang. Cơ chế thuốc gây co mạch thận, độc tính trực tiếp lên ống thận gây hoại tử ống thận cấp. Nguy cơ cao ở người mắc đái tháo đường, suy thận mạn, mất nước, dùng đồng thời thuốc khác (chống viêm không steroid, thuốc lợi tiểu, ức chế men chuyển, chẹn thụ thể).

Bác sĩ thường bù dịch đầy đủ trước và sau chụp phim có thuốc, tránh sử dụng thuốc cản quang không cần thiết hoặc hạn chế liều thuốc cản quang tối thiểu. Tránh dùng chống viêm không steroid trong 24–48 giờ trước/sau tiêm thuốc, ngưng hoặc điều chỉnh liều thuốc lợi tiểu,

7: Thuốc kháng nấm Amphotericin B gây co mạch thận và độc tính lên ống thận. Tuy nhiên thuốc dạng liposome (liposomal amphotericin B) gây độc thận ít hơn dạng deoxycholate. Đề phòng ngừa: Sử dụng dạng liposome nếu có điều kiện, bù dịch đủ trước truyền, điều chỉnh liều nếu có dấu hiệu suy thận.

8: Thuốc ức chế calcineurin (Cyclosporine, Tacrolimus) gây co mạch thận, tổn thương ống thận. Thuốc có thể gây suy thận mạn tính. Cần theo dõi nồng độ thuốc trong máu, giữ nồng độ trong mục tiêu, tránh liều cao kéo dài. Kết hợp đảm bảo đủ dịch, tránh kết hợp các thuốc khác có nguy cơ gây độc.

9: Thuốc lợi tiểu quai (nguy cơ tổn thương thận gián tiếp) nếu sử dụng quá liều gây lợi tiểu quá mức, giảm thể tích tuần hoàn.

10: Propofol (hiếm gặp nhưng quan trọng): Propofol là một thuốc gây mê tĩnh mạch tác dụng nhanh có thể gây suy thận cấp thông qua hội chứng truyền Propofol, liên quan đến tiêu cơ vân, nhiễm toan chuyển hóa, tổn thương cơ tim do truyền liều cao và kéo dài.


Bệnh nhân cần tuân thủ điều trị của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc gây hại sức khỏe. Ảnh: Phùng Tiên

Bệnh nhân cần tuân thủ điều trị của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc gây hại sức khỏe. Ảnh: Phùng Tiên

Một số biện pháp phòng ngừa chung:

– Đánh giá chức năng thận trước khi dùng các thuốc đặc biệt là các thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận.

– Đánh giá các thuốc điều trị hàng ngày, tránh kết hợp nhiều thuốc cùng có nguy cơ gây độc cho thận, ưu tiên thuốc ít độc hơn nếu có lựa chọn.

– Đảm bảo đủ dịch (uống, truyền tĩnh mạch nếu cần), duy trì áp lực tưới máu đến thận đầy đủ.

– Theo dõi chức năng thận, gồm nước tiểu, cân nặng (hàng ngày), creatinine, mức lọc cầu thận và điện giải đồ huyết thanh (có thể 2-3 ngày/lần hoặc khoảng cách tùy từng trường hợp bệnh).

“Luôn nghĩ đến tổn thương thận cấp do thuốc khi thấy creatinine huyết thanh tăng trong vòng 48-72 giờ sau khi bắt đầu dùng thuốc mới”, bác sĩ khuyên.

Thùy An

Ngày xuất bản:

13 THÁNG 04, 2026

Tin cập nhật 24H

Jensen Huang sẽ trình diện trước các ủy ban Hạ viện Mỹ

Cựu CEO Nvidia đồng ý tham gia các buổi làm việc với một số ủy ban Hạ viện Mỹ, trong đó nội dung trao đổi được ghi lại.

18 THÁNG 11, 2026

PGS Nguyễn Viết Nhung: Việt Nam cần xây dựng thế hệ không thuốc lá

Nguyên giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Nguyễn Viết Nhung cho rằng đề xuất cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho người sinh từ năm 2010 có cơ sở khoa học, cần đánh giá kỹ tác động và khả năng thực thi.

18 THÁNG 11, 2026

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Đô thị đáng sống phải có nơi để người dân rèn luyện sức khỏe

Phó ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cho rằng đô thị đáng sống không chỉ có những tòa nhà hiện đại, mà phải có sân chơi cho trẻ em, nơi đi bộ cho người cao tuổi và không gian vận động gần nhà.

18 THÁNG 11, 2026

Đề xuất cảnh cáo hoặc trừ điểm giấy phép lái xe với lỗi ít nghiêm trọng

Cục CSGT đang nghiên cứu xây dựng nghị định mới theo hướng phân hóa tính chất hành vi và số lần vi phạm, tránh phạt lỗi ít nghiêm trọng, phạm lỗi lần đầu.

18 THÁNG 11, 2026

Hà Nội chốt hạn di dời cư dân tại 12 dự án Mường Thanh

Hà Nội yêu cầu hoàn thành di dời cư dân khỏi các căn hộ phải phá dỡ hoặc hoàn trả công năng công cộng tại 12 dự án liên quan Tập đoàn Mường Thanh trước 31/12/2027.

18 THÁNG 11, 2026

Pochettino khuyên Guardiola nhận lời dẫn dắt tuyển Mỹ

HLV Mauricio Pochettino cho rằng Pep Guardiola nên nhận công việc ở tuyển Mỹ nếu được mời, bởi đội đang đi đúng hướng và sở hữu những cầu thủ phù hợp với triết lý của ông.

18 THÁNG 11, 2026

Vinicius giúp Brazil thắng đậm nhất sau 14 năm

Vinicius lập hat-trick trong 21 phút, khi Brazil hạ chủ nhà Singapore 7-0 ở trận giao hữu tối 17/11.

18 THÁNG 11, 2026

HLV Kim Sang-sik: ‘Bàn thua không chỉ là lỗi của thủ môn Trung Kiên’

Ninh BìnhHLV Kim Sang-sik bảo vệ thủ môn Trần Trung Kiên sau bàn thua quyết định 1-2 trước Kyrgyzstan, đồng thời tiếc nuối khi Việt Nam không thể kết thúc năm 2026 bằng chiến thắng.

18 THÁNG 11, 2026

Việt Nam sẵn sàng cung ứng gạo ổn định, tin cậy cho Philippines

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Chủ tịch Thượng viện Philippines, đề nghị chú trọng hợp tác về thương mại, đầu tư, bảo đảm an ninh lương thực.

18 THÁNG 11, 2026

Quá trình Thâm Quyến từ làng chài tới thành phố công nghệ

Trung QuốcTừ một làng chài, Thâm Quyến lột xác, trở thành thành phố hiện đại với taxi tự lái, drone giao hàng và các tòa nhà chọc trời.

18 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Những câu nói ‘bóp nghẹt’ người trầm cảm

Những câu cửa miệng như “sướng mà không biết hưởng” hay “rảnh rỗi sinh nông nổi” như một bản án phủ nhận nỗi đau, tước đi chút dũng khí ít ỏi để người trầm cảm bước chân ra ngoài tìm sự trợ giúp.

18 THÁNG 11, 2026

Sáu mùi cơ thể ‘tố cáo’ bệnh tật trước khi triệu chứng xuất hiện

Hơi thở nồng mùi trái cây, nước tiểu bốc mùi hôi thối hoặc mồ hôi toát mùi tanh cá là những chỉ dấu trực tiếp cho thấy các cơ quan nội tạng đang gặp sự cố.

18 THÁNG 11, 2026

Gần 14.000 người Việt tử vong vì đái tháo đường trong 5 năm

Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 13.800 ca tử vong do bệnh đái tháo đường, trong đó phụ nữ chiếm 54,3%.

18 THÁNG 11, 2026

Bác sĩ gắp giun đũa dài 18 cm trong ống mật người phụ nữ

Hà NộiBác sĩ Bệnh viện Bạch Mai vừa nội soi gắp thành công con giun đũa dài 18 cm, có phần đầu chui sâu vào ống mật chủ của người phụ nữ 46 tuổi.

18 THÁNG 11, 2026

Cơ sở bánh mì bị phạt 90 triệu đồng sau vụ 155 thực khách ngộ độc

Quảng TrịChủ cơ sở bánh mì Minh Tâm bị phạt 90 triệu đồng, đình chỉ hoạt động 4 tháng sau khi 155 người ăn bánh bị ngộ độc.

18 THÁNG 11, 2026