Bên trong thế giới ‘trục vong’ online

Tại căn phòng nhỏ ở Penang, tây bắc Malaysia, Muhammad Fitri Abill Aqbal, 26 tuổi, đại diện cho thế hệ “thầy chữa bệnh” kiểu mới. Trên TikTok, anh có hơn 263.000 người theo dõi và các video ghi lại cảnh trừ tà thu hút gần 5 triệu lượt thích.

Fitri cho biết nhu cầu tìm kiếm “sự can thiệp tâm linh” tăng vọt vài năm qua. “Năm năm trước, mỗi ngày tôi chỉ tiếp vài người. Nhưng ba năm nay, con số tăng lên hơn 10 ca mỗi ngày”, Fitri nói. Khách hàng của anh không chỉ là người Hồi giáo mà mở rộng sang cả những người gốc Ấn tin rằng mình bị tà thuật quấy nhiễu. Anh đang chờ cấp phép hành nghề theo Đạo luật 775 quy định về y học Hồi giáo.

Sự nổi lên của Fitri không phải cá biệt. Tại Malaysia, nền kinh tế “chữa bệnh bằng đức tin” đang phát triển song song với hệ thống y tế hiện đại. Trong khi thị trường chăm sóc sức khỏe nước này dự kiến đạt trị giá hơn 22 tỷ USD vào năm 2030, các thầy lang và tu sĩ vẫn đang lấp đầy những khoảng trống tinh thần mà thuốc tây chưa thể chạm tới.

Với 19 triệu người dùng TikTok – chiếm hơn nửa dân số Malaysia, nền tảng này trở thành mảnh đất màu mỡ cho dịch vụ tâm linh. Bộ Y tế Malaysia ghi nhận hơn 14.000 người hành nghề Ruqyah (phương pháp chữa bệnh tâm linh Hồi giáo) có đăng ký. Trên mạng xã hội, Ruqyah thống trị nhờ sự tiện lợi, lấn át các hình thức truyền thống vốn lặng lẽ hơn.

Tuy nhiên, trào lưu này vấp phải sự phản đối gay gắt. Adam Aznan, 37 tuổi, điều hành một trung tâm tư vấn tại Kuala Lumpur, gọi những video la hét, giãy giụa trên mạng là “chiêu trò giải trí” hơn là điều trị. “Người xem thấy tiếng la hét và nghĩ thế lực siêu nhiên đang bị trấn áp. Nhưng đó là dàn dựng”, Adam nói.

Ông Abdul Manaf Jusoh, Chủ tịch Trung tâm Điều trị Thay thế Hồi giáo Darussalam, cũng cảnh báo rủi ro từ các thầy lang tự phong. Ông khẳng định Hồi giáo không tồn tại phương pháp “trục vong” qua màn hình điện thoại. “Chúng tôi thấy cảnh tát bệnh nhân, đốt đồ vật, nhảy múa. Đó là làm trò và gây hại cho công chúng”, ông Manaf bức xúc.

Chính phủ Malaysia đang giám sát chặt chẽ việc lạm dụng danh nghĩa tôn giáo để trục lợi, yêu cầu người hành nghề tuân thủ bộ quy tắc ứng xử đạo đức.

Rời xa sự ồn ào của TikTok, những hình thức chữa lành truyền thống vẫn là điểm tựa cho những ca bệnh y học “bó tay”. Tại ngôi nhà không biển hiệu ở thị trấn Selayang, ông Tan, thầy đồng Đạo giáo 70 tuổi, vẫn đón khách từ 7h sáng suốt 5 thập kỷ qua. Khách đến với ông vì những triệu chứng mơ hồ: chóng mặt, đau đớn không rõ nguyên nhân hay lo âu dai dẳng.

Một phụ nữ 65 tuổi đang hóa trị ung thư chia sẻ: “Tôi vẫn uống thuốc bệnh viện đầy đủ. Nhưng tôi đến đây để làm dịu nỗi sợ hãi trong tim mình”.

Tại đền thờ Hindu Sri Raja Mariamman ở ngoại ô Sentul, tu sĩ Senthil Kumar, 44 tuổi, cũng thường trấn an tín đồ bằng tali – sợi dây màu được ban phước buộc cổ tay. “Đôi khi chẳng có gì kịch tính cả. Họ chỉ cảm thấy bất an và muốn tìm lại sự cân bằng”, ông nói.

Dù tranh cãi về phương pháp – trực tuyến hay trực tiếp – cả hai phía đều đồng ý một nguyên tắc: Tâm linh không thay thế y học. “Bác sĩ chữa thân, chúng tôi chữa tâm. Khi cả hai phối hợp, con người mới tìm thấy sự bình yên”, ông Abdul Rahman Nawas, người đứng đầu tổ chức Darussyifa nói.

Lý giải về hiện tượng người xem cảm thấy khỏe hơn chỉ nhờ xem video, các chuyên gia tâm lý cho rằng đây là biểu hiện của hiệu ứng Placebo (giả dược).

“Khi niềm tin của người xem đủ lớn, não bộ sẽ tự động kích hoạt cơ chế chữa lành, giải phóng các hormone giảm đau và thư giãn như endorphin, ngay cả khi không có tác động y khoa thực tế nào. Trong trường hợp này, nghi thức trên màn hình điện thoại đóng vai trò như một ‘viên thuốc an thần’ xoa dịu nỗi lo âu của họ”, một chuyên gia tâm lý nhận định.

Bảo Nhiên (Theo Nikkei Asia)