Bi hài cuộc sống chung cư

“Mua nhà chung cư vì thích những ô cửa kính, nhưng ba năm qua, số lần tôi kéo rèm đón nắng chỉ đếm trên đầu ngón tay”, anh Minh Hóa, 37 tuổi, sống tại một chung cư ở phường Xuân Đỉnh, Hà Nội, nói.

Từ vách kính nhà mình, anh Hóa nhìn rõ sinh hoạt của căn hộ đối diện, từ việc gia chủ cởi trần hay hớ hênh y phục. Sợ đời tư của mình cũng thành “thước phim miễn phí” cho người khác, anh chọn cách sống trong bóng tối.

Trốn được ánh mắt tò mò, anh Hóa lại không tránh được cuộc tấn công khứu giác. 18h30 hàng ngày, thang máy mở ra là mùi mắm tôm chưng, mùi cá kho xộc thẳng vào mũi. Sống ở chung cư lâu, anh thuộc lòng thực đơn từng nhà: Căn sát vách chuộng nước mắm cốt, vợ chồng hưu trí đối diện hay hầm thuốc bắc, còn cặp đôi trẻ góc tầng chuyên nướng mực đêm khuya.

Nhưng sự khó chịu nhất đến từ thính giác, khi “sàn nhà mình là trần nhà người khác”. Năm ngoái, Hóa stress nặng vì liên tục bị hàng xóm lên tận cửa mắng vốn, thậm chí nhắn tin vào nhóm chat cư dân lúc 1h sáng “yêu cầu căn 15xx có ý thức” dù cả nhà anh đang ngủ. Không thể thanh minh, anh phải trải thảm xốp kín phòng khách, yêu cầu con đi nhẹ, nói khẽ sau 21h.

Cùng cảnh ngộ, chị Hoàng Thu Thủy (32 tuổi, Hà Đông) từng phải đeo khẩu trang tránh mặt cụ ông tầng dưới vì ngại hai con trai hiếu động. Nhưng chị không ngờ, thứ tra tấn giấc ngủ người già lại là tiếng nước chảy róc rách trong đường ống âm tường. Từ đó, gia đình chị đành bỏ thói quen tắm muộn.

Kết cấu hành lang hun hút, cửa san sát nhau của chung cư cũng tạo ra những tình huống bi hài. Chị Thủy từng vào nhầm nhà hàng xóm vì phản xạ “cửa mở, bước ba bước, vặn tay nắm”. Có lần, chồng chị thấy túi thịt bò treo ở cửa, ngỡ vợ mua nên mang vào nấu. Hóa ra đó là đồ ship giao nhầm cho căn bên cạnh, chị đành ngậm ngùi trả tiền cho hai kg thịt bò “không biết bao giờ mới ăn hết”.

Bên cạnh những va chạm sinh hoạt, nhiều người cảm thấy “vỡ mộng” vì mất quyền tự chủ trong chính ngôi nhà mình sở hữu.

Cuối năm 2024, khi nhận nhà tại TP Thủ Đức, TP HCM, anh Thanh Tuấn, 29 tuổi, khệ nệ vác bộ bàn ghế vào sảnh thì bị bảo vệ chặn lại. Muốn mang đồ về nhà, anh phải xin giấy phép và đi lối hầm hàng. Kết cục, ông chủ căn hộ hơn ba tỷ đồng đứng nhìn chiếc bàn nằm chỏng chơ góc sảnh qua đêm chờ thủ tục.

“Từ treo bức tranh, giặt sofa đến hút bụi cũng phải xin phép. Ban đầu tôi hơi sốc vì cảm giác không được toàn quyền quyết định không gian trong căn hộ của chính mình”, Tuấn thừa nhận.

Nỗi ám ảnh lớn nhất của cư dân tầng cao là sự cố hạ tầng. Chị Minh Tú, 32 tuổi, ở Đông Ngạc, Hà Nội ức chế với những đêm thót tim vì báo cháy giả. Đợt ngập lụt cuối tháng 9/2025, tòa nhà mất điện nước 5 ngày. Mỗi lần leo bộ 26 tầng xách nước, thực phẩm, chen chúc trong chiếc thang vận chuyển rác ám mùi là một lần chị Tú phải “vượt lên chính mình”.

Những câu chuyện trên chỉ là lát cắt nhỏ trong bức tranh đời sống của hàng triệu cư dân đô thị.

Theo Bộ Xây dựng, cả nước có hơn 4.000 nhà chung cư. Mật độ dân cư cao kéo theo xung đột. Tại TP HCM, năm 2024, Cổng thông tin 1022 nhận hơn 11.000 tin phản ánh tiếng ồn – phần lớn vào “khung giờ vàng” nghỉ ngơi (18h-22h).

Ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia có 11 năm kinh nghiệm vận hành tòa nhà, cho biết 4 nhóm mâu thuẫn kinh điển tại chung cư là: tiếng ồn, mùi khói, xâm lấn không gian và thú cưng.

Vị chuyên gia từng chứng kiến “kỳ án tàn thuốc” suýt phá vỡ hạnh phúc một cặp vợ chồng trẻ. Người chồng nghi vợ ngoại tình vì liên tục thấy đầu lọc thuốc lá ở ban công dù nhà không ai hút. Điều tra ra mới biết, tàn thuốc do người tầng trên búng tay xuống, gió cuốn bay ngược vào nhà dưới.

Một lần khác, cư dân tầng trên tưới cây, nước nhỏ xuống đúng lúc hàng xóm tầng dưới đang phơi quần áo, dẫn đến khiếu nại yêu cầu “cấm tưới cây vào giờ hành chính”. Có hộ thường xuyên kho cá, nấu nước mắm, mùi bay theo hệ thống thông gió sang căn hộ bên cạnh, khiến hàng xóm gửi đơn đề nghị “cấm nấu món nước mắm trong chung cư”.

“Đừng nghĩ chung cư cao cấp sẽ hết phiền toái”, ông Thành nói. Mâu thuẫn chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác. Ở nhà xã hội là tranh chấp chỗ để xe; ở chung cư cao cấp là tranh giành tiện ích, thái độ lễ tân.

Tại các nước phương Tây, văn hóa chung cư thường được thiết lập bằng quy định “thép”.

Ở Đức, luật Ruhezeit cấm mọi tiếng ồn từ 22h-6h sáng và trọn ngày Chủ nhật. Chỉ cần tiếng máy giặt hay vứt vỏ chai thủy tinh sai giờ, gia chủ có thể bị phạt tới 50.000 euro hoặc hủy hợp đồng thuê.

Ở Thụy Sĩ, bộ quy tắc Hausordnung cấm xả nước bồn tắm hay đi giày cao gót sau 22h. Giờ nghỉ trưa cũng là thời gian “bất khả xâm phạm”.

Ở New York, các tòa nhà Co-ops áp dụng quy tắc “80% Carpeting” – bắt buộc trải thảm 80% sàn để cách âm. Hội đồng quản trị thậm chí có quyền trục xuất cư dân có “hành vi đáng phản đối” mà không cần qua tòa án.

“Sống chung cư là hành trình học cách thấu cảm. Một cộng đồng văn minh không phải không có tranh chấp, mà là nơi cư dân chấp nhận thỏa hiệp cái ‘tôi’ vì cái ‘ta’ chung”, chuyên gia Nguyễn Duy Thành nói.

Phan Dương