Cha mẹ sụt cân, con cái nhập viện vì áp lực thi lớp 10


Gia đình chị Hà, 45 tuổi, đăng ký nguyện vọng 1 cho con vào trường THPT Sóc Sơn, cách nhà 3 km. Theo giải thích của chị đây là phương án tốt nhất vì trường gần nhà, con gái có thể tự đi, đồng thời chi phí cho việc học trường công cũng giảm áp lực tài chính cho gia đình.

Nhưng gia đình tự đánh giá cửa vào trường không dễ. Theo dữ liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo, trường này ghi nhận 1.088 nguyện vọng trong khi chỉ tiêu tuyển sinh là 765. Gần nhà còn hai trường công lập khác nhưng vợ chồng chị Hà không dám mạo hiểm vì lượng đăng ký quá lớn (THPT Phúc Thịnh có 5.070 nguyện vọng và THPT Quang Minh là 2.736).

“Con tôi có học lực trung bình, trong khi kinh tế gia đình khó khăn nên không có nhiều lựa chọn”, chị Hà nói. Chị là lao động tự do, chồng công nhân, tổng thu nhập gia đình khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng, trong khi chi phí cho ba đứa con khoảng 20 triệu đồng.

“Nhiều khi lương chưa về đã hết”, chị nói. Trường công lập miễn học phí, còn trường tư có chi phí khoảng 3 triệu đồng một tháng – một bài toán khó với gia đình.


Con gái chị Hà thức đêm học bài, chuẩn bị cho kỳ thi lớp 10, hôm 11/5. Ảnh gia đình cung cấp

Con gái chị Hà thức đêm học bài, chuẩn bị cho kỳ thi lớp 10, hôm 11/5. Ảnh gia đình cung cấp

Đêm 17/4, chỉ còn 30 phút trước khi hệ thống đóng cổng đăng ký nguyện vọng, chị Hà gọi chồng dậy để thay đổi nguyện vọng. Thấy mẹ lo lắng quá, con gái chị òa khóc: “Thôi mẹ để con tự cố”.

Để chinh phục mục tiêu là đỗ trường công, cô bé lớp 9 học 5 ca mỗi ngày, từ 6h30 đến 22h. Nhiều đêm tỉnh giấc lúc 2h, chị Hà vẫn thấy đèn bàn học của con bật sáng, nhưng cô bé đã ngủ gục. Hôm thi cuối kỳ, con gái đau bụng co rút, phải nhập viện. Bác sĩ kết luận bị đau dạ dày cấp do căng thẳng kéo dài.

Kể từ đó, không khí gia đình chị biến động theo lịch học của con. Nhiều lần, chồng chị thức tới nửa đêm kèm con học. Thuốc bổ, thực phẩm dinh dưỡng được tăng cường cho bé. Tuy nhiên, do quá căng thẳng, có lần chị Hà nhầm lịch uống thuốc của con.

Tiền học tăng cường, thuê gia sư kèm riêng, đẩy chi phí vượt quá khả năng tài chính gia đình. Vợ chồng chị nhiều ngày liền cãi vã, rồi chiến tranh lạnh vì việc học của con lẫn chuyện tiền bạc. “Tôi như muốn tẩu hỏa nhập ma, mất ngủ, sụt mất 5 kg từ khi con vào học kỳ 2”, chị nói.

Áp lực trên không bủa vây riêng gia đình chị Hà. Năm 2026, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó gần 130.000 em đăng ký dự thi lớp 10. Dù có thêm ba trường công mới, tổng chỉ tiêu cũng chỉ đạt hơn 82.660 suất, tương đương khoảng 55-57% thí sinh có chỗ học công lập, mức thấp nhất trong 10 năm qua.

Năm nay, việc cho phép tuyển sinh “tràn tuyến” đối với học sinh tạm trú đã tạo sự công bằng nhưng cũng đẩy mức độ cạnh tranh ở các trường vùng ven lên cao. Hệ thống đăng ký trực tuyến cho phép đổi nguyện vọng vô số lần trong 8 ngày vô tình tạo ra một cuộc chiến tâm lý đến phút chót.


Từ năm 2021 đến nay, số học sinh lớp 9 liên tục tăng

Từ năm 2021 đến nay, số học sinh lớp 9 liên tục tăng

Phó giáo sư Monica Mincu, chuyên gia của Viện Giáo dục UCL, Đại học College London, Anh, cho rằng việc tuyển sinh THPT quá nặng như ở Hà Nội đang đi ngược nguyên tắc giáo dục toàn diện.

Theo bà, trẻ 14-15 tuổi chưa đủ khả năng định hình con đường học tập tương lai. Những lựa chọn của trẻ phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện kinh tế và nguồn lực gia đình. “Duy trì một hệ thống giáo dục thống nhất đến năm 16 tuổi với chương trình học toàn diện sẽ giúp học sinh phát triển tốt hơn và tăng cơ hội công bằng xã hội”, phó giáo sư nói.

Chị Trần Thị Dung, 40 tuổi, ở phường Đống Đa chi hơn 4 triệu đồng để “đặt cọc” giữ chỗ tại một trường dạy nghề, dự phòng trường hợp con không đỗ vào lớp 10. Con trai chị có điểm thi thử dưới 18 điểm, không dám chọn các trường nội thành vốn lấy điểm chuẩn cao. Chị đăng ký cho con vào THPT Hoàng Quán Chi (phường Cầu Giấy), hi vọng trường mới sẽ có cơ hội đỗ và nguyện vọng 2 tại THPT Phúc Thịnh (Long Biên), cách nhà gần 20 km. “Nếu đỗ tôi cũng lo vì trường xa quá, tiền mua xe điện cho con lúc này cũng là vấn đề”, chị Dung chia sẻ.

Chị Dung là mẹ đơn thân, một mình nuôi hai con nhỏ và ở nhờ nhà ngoại. Thu nhập từ nghề làm nail bấp bênh. Chị từng tính cho con học trường tư hoặc dân lập nhưng học phí vượt khả năng. “Nhiều người nói con học yếu thì cho về quê, nhưng tôi sinh ra ở đây, quê ở đâu mà về”, chị nói.

Theo bà Monica Mincu các kỳ thi cạnh tranh cao ở lứa tuổi này có thể dẫn tới căng thẳng kéo dài, suy giảm sức khỏe tinh thần và mất động lực học tập. Hệ quả nghiêm trọng hơn là nhiều người trẻ dần đánh mất động lực tự thân, trở nên thụ động vì chính cách hệ thống giáo dục vận hành.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng học sinh thường đối mặt với trầm cảm và rối loạn lo âu trong các đợt thi chuyển cấp. Bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến, Viện Sức khỏe Tâm thần, từng cho biết mỗi tháng, nơi này tiếp nhận khám và điều trị khoảng 400-500 bệnh nhân, trong đó hơn 30% tuổi 10-19, nhóm học sinh cuối cấp hai và cuối cấp ba chiếm đa số.

Càng gần ngày thi của con, không khí gia đình chị Thu Hà càng căng thẳng. Người mẹ nhận thấy con có những dấu hiệu tâm lý bất thường. Thi thoảng, cô bé lại bật khóc vì sợ thi trượt. Đang học, bé bỏ ra góc nhà, ngồi thẩn thờ. “Con bé xơ xác, mệt mỏi. Nhiều hôm đi học về là nằm thở dài thườn thượt”, chị kể.


Thí sinh được mẹ động viên trong kỳ thi vào lớp 10 THPT ở Hà Nội năm 2022. Ảnh: Giang Huy

Thí sinh được mẹ động viên trong kỳ thi vào lớp 10 THPT ở Hà Nội năm 2022. Ảnh: Giang Huy

Ông Đặng Tự Ân, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục, cho rằng luật hóa bậc trung học nghề từ năm 2026 có thể mở thêm hướng đi cho học sinh sau THCS thay vì dồn tất cả vào cuộc đua lớp 10 công lập. Mô hình này vừa dạy văn hóa vừa đào tạo nghề. Học sinh lực trung bình hoặc gia đình kinh tế khó khăn học xong có thể đi làm sớm hay học lên cao đẳng, đại học.

Về lâu dài, ông đề xuất xây dựng hệ thống trường trung học nghề hiện đại, đủ sức hút với học sinh 14-15 tuổi, đồng thời thay đổi quan niệm của phụ huynh rằng sau THCS không chỉ có một con đường là THPT công lập.

Ở giải pháp trước mắt, ông Ân đề xuất tăng hình thức xét tuyển, giảm áp lực thi tuyển lớp 10. “Theo đuổi chất lượng không đồng nghĩa phải thi cử nặng nề. Giảm áp lực thi lớp 10 cũng là thay đổi tư duy giáo dục và hướng nghiệp”, ông nói.

Bà Monica khuyên phụ huynh cần thấu hiểu áp lực xã hội con đang chịu đựng, bởi sức khỏe và sự phát triển lâu dài quan trọng hơn thành công ngắn hạn. “Việt Nam đang phát triển nhanh, sẽ còn nhiều cơ hội khác mở ra cho học sinh, kể cả với những em chưa đạt kết quả như mong muốn”, bà nói.

Vợ chồng chị Thu Hà đang đếm ngược từng ngày đến kỳ thi của con để trút áp lực cho cả gia đình. Nhưng lâu dài hơn, chị mong “Nhà nước, Bộ Giáo dục xem xét cho các con được liên thông đủ ba cấp”.

“Con học trường gì, học nghề hay không chỉ nên là lựa chọn chủ động, không phải bất đắc dĩ”, chị nói.

Phạm Nga

Ngày xuất bản:

21 THÁNG 05, 2026

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Festival Nhân ái vận động 10.000 suất quà Tết cho người nghèo

TP HCMHội Chữ thập đỏ TP HCM lần đầu tổ chức Festival Nhân ái nhằm vận động ít nhất 10.000 suất quà Tết 2027, tổng trị giá khoảng 10 tỷ đồng, để hỗ trợ người nghèo.

19 THÁNG 11, 2026

Tạo tình nhân ảo bằng AI để đối phó gia đình

Thay vì hẹn hò thực tế, nhiều người trẻ chi tiền cho ứng dụng AI tạo ảnh, ghép giọng người yêu ảo nhằm đối phó với áp lực lập gia đình.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng treo lại biển vinh danh cựu CEO Nvidia

MỹNhà hàng Denny’s ở San Jose, California quyết định treo lại biển kỷ niệm nơi khai sinh Nvidia, sau vài ngày gỡ bỏ vì bê bối đời tư của cựu CEO Jensen Huang.

19 THÁNG 11, 2026

Người Nhật sợ được thừa kế bất động sản

Sợ gánh nặng chi phí bảo trì và thuế, nhiều người Nhật Bản từ chối quyền thừa kế bất động sản, thậm chí chấp nhận trả phí để nộp lại đất cho nhà nước.

19 THÁNG 11, 2026

Người phụ nữ Mông thoát nợ tiền tỷ nhờ livestream

Lào CaiTừng ôm nợ gần một tỷ đồng vì 60 ha nông sản ế ẩm, chị Ma Thị Chú học cách livestream bán hàng, vươn lên làm chủ hợp tác xã.

18 THÁNG 11, 2026