Châm cứu, bấm huyệt hỗ trợ trẻ tự kỷ

Việc ứng dụng châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và thuốc y học cổ truyền mở thêm hướng hỗ trợ về thể chất và giấc ngủ cho trẻ tự kỷ, các chuyên gia nhấn mạnh đây là phương pháp bổ trợ triệu chứng, không thể thay thế các can thiệp cốt lõi.

Trong phòng bệnh khoa Nội Nhi, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, bé Nguyễn Thanh Ngân, 7 tuổi, ở Quảng Ninh, đang ngồi chơi cùng mẹ sau khi hoàn thành liệu trình châm cứu và xoa bóp buổi sáng. Nghe mẹ gọi “Thơm mẹ nào”, Ngân ngước lên và làm theo; khi mẹ ra hiệu “yeah”, cô bé cũng hào hứng đáp lời.

“So với lúc mới nhập viện, con ngủ ngoan hơn, đỡ cáu gắt và bớt các hành vi kích động”, chị Đỗ Hoàng Anh, 27 tuổi, mẹ bé Ngân, chia sẻ.

Năm hơn 2 tuổi, chị Hoàng Anh phát hiện con ít nói, không đáp lời và cho đi khám, được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ. Suốt 5 năm qua, gia đình đã đưa con đi điều trị ở nhiều nơi, tham gia các lớp ngôn ngữ 1:1 và vận động nhóm với chi phí tốn kém.

Dù vậy, do bé thuộc thể nặng (mức độ 3 theo thang đánh giá DSM-5 của Hiệp hội Tâm thần Mỹ) và đã qua “giai đoạn vàng” can thiệp sớm (24-72 tháng tuổi), tiến triển của trẻ rất chậm, 7 tuổi vẫn chưa thể giao tiếp bằng ngôn ngữ.

Bé Ngân là một trong số bệnh nhân rối loạn phổ tự kỷ đang được áp dụng mô hình kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Trung ương.

Bác sĩ Bùi Việt Chung cho biết, rối loạn phổ tự kỷ không phải là bệnh cấp tính mà là rối loạn phát triển thần kinh phức tạp kéo dài suốt đời. Trong khi các phương pháp can thiệp chuẩn hiện nay tập trung vào giáo dục đặc biệt, âm ngữ trị liệu và điều chỉnh hành vi, bệnh viện áp dụng thêm các liệu pháp y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và thuốc sắc nhằm hỗ trợ thêm về thể chất, giấc ngủ và sự cân bằng cảm xúc cho trẻ.

Đối với trường hợp của bé Ngân, bác sĩ Chung sử dụng phương pháp hào châm nhưng không dùng điện kích thích và không lưu kim, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối khi trẻ chưa hợp tác hoặc có thể kèm các bệnh lý nền như động kinh. Kỹ thuật viên kết hợp xoa bóp, tác động vào các huyệt trên đường kinh lạc để giúp trẻ thư giãn.

Cùng với đó, bệnh nhân được sử dụng các bài thuốc y học cổ truyền (như lục vị gia giảm) dựa trên nguyên lý điều hòa tạng phủ (đặc biệt là Tâm và Thận) để cân bằng thần chí, cải thiện giấc ngủ và thể trạng chung.

Dù ghi nhận một số chuyển biến tích cực bước đầu ở trẻ sau khoảng 20 ngày can thiệp, chủ yếu về mặt sinh hoạt như ngủ ngon hơn, điềm tĩnh hơn và tăng sự tập trung, giới chuyên môn cũng đưa ra những góc nhìn rất thận trọng.

Các chuyên gia y tế lưu ý rằng sự cải thiện của trẻ trong môi trường bệnh viện nội trú thường là tổng hòa của nhiều yếu tố như sự thay đổi môi trường, sự chăm sóc toàn diện từ gia đình, nhịp sinh hoạt điều độ và sự trưởng thành tự nhiên của hệ thần kinh. Việc quy chụp toàn bộ sự tiến bộ này chỉ cho châm cứu hay thuốc sắc là thiếu cơ sở khoa học chặt chẽ. Hơn nữa, tự kỷ nặng ở tuổi lên 7 đòi hỏi một lộ trình lâu dài, kiên trì, và cải thiện về ngôn ngữ thường cần thời gian tính bằng nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Y học cổ truyền, theo các bác sĩ, nên được nhìn nhận là liệu pháp bổ trợ triệu chứng, giúp trẻ giải tỏa căng thẳng thần kinh, ngủ ngon và ổn định thể trạng, chứ không thể thay thế cho các can thiệp cốt lõi là giáo dục đặc biệt và trị liệu hành vi.

Bên cạnh trị liệu tại viện, bác sĩ Chung nhấn mạnh vai trò đồng hành xuyên suốt của gia đình trong việc hướng dẫn trẻ tương tác tại nhà. Đồng thời, việc trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ khi điều trị đúng tuyến được hưởng chế độ Bảo hiểm y tế đã giúp giảm bớt phần nào gánh nặng tài chính cho các gia đình có con điều trị đường dài.

*Tên bệnh nhân và người nhà đã thay đổi

Bình Minh