Chuyên gia Nhật ‘bênh’ lao động Việt bỏ trốn


Sau một thập kỷ làm thợ hàn và đi tàu biển, Minh, 30 tuổi, đang sống trong tầm ngắm của chiến dịch trấn áp lao động cư trú bất hợp pháp lớn chưa từng có ở Nhật Bản.

Sang Nhật năm 2015 theo Chương trình Thực tập sinh kỹ năng (TITP), Minh được giới thiệu rằng đây là cơ hội để học hỏi kỹ thuật mang về phát triển quê hương. Nhưng thực tế, chương trình này – thực chất là để cung cấp nguồn nhân lực giá rẻ cho Nhật Bản – đã đẩy không ít người như anh vào cảnh nợ nần và bị bóc lột, buộc họ phải bỏ trốn và trở thành lao động bất hợp pháp.

“Người Nhật thường chỉ nhìn vào bề nổi là người nước ngoài phạm tội, mà ít ai nghĩ vì sao chúng tôi rơi vào tình cảnh đó”, cựu thực tập sinh đang sống gần Tokyo chia sẻ.

Tính đến tháng 6/2025, trong số khoảng 450.000 thực tập sinh kỹ năng tại Nhật Bản, người Việt chiếm gần 50%, chủ yếu làm việc trong các ngành nông nghiệp, xây dựng và chế biến thực phẩm. Phần lớn họ đến Nhật với gánh nặng tài chính từ phí môi giới. Minh từng vay 7.500 USD (khoảng 190 triệu đồng) để đi xuất khẩu lao động. Sau ba năm, nhận thấy cơ hội việc làm ở quê nhà vẫn ít ỏi, anh quyết định ở lại làm thợ hàn mà không có giấy phép.

“Kinh tế Nhật Bản sẽ khó vận hành nếu thiếu lao động nước ngoài như chúng tôi”, Minh nói.


Lao động Việt ở nông trại cà chua ở Asahi, tỉnh Chiba, Nhật Bản. Ảnh: Japan Times

Lao động Việt ở nông trại cà chua ở Asahi, tỉnh Chiba, Nhật Bản. Ảnh: Japan Times

Dù Nhật Bản vẫn dè dặt với việc nhập cư, tình trạng dân số già và tỷ lệ sinh thấp buộc nước này phải chấp nhận số lượng lao động nước ngoài kỷ lục. Tuy nhiên, lương thực tế giảm và chi phí sinh hoạt leo thang đã khiến sự bất mãn của người dân địa phương gia tăng.

Bà Jiho Yoshimizu, giám đốc Hội hỗ trợ Nhật Việt Tomoiki tại Tokyo, nhận định: “Sự tức giận về khó khăn tài chính và cuộc sống của người Nhật đang bị trút lên đầu người nước ngoài”.

Thực tế, dữ liệu cảnh sát cho thấy tỷ lệ tội phạm do người nước ngoài gây ra ở Nhật khá thấp, chỉ chiếm 5,5% trong số 190.000 vụ vi phạm hình sự năm 2024. Tuy nhiên, trong nhóm người nước ngoài bị bắt (không tính cư dân thường trú), người Việt chiếm hơn 30%, bao gồm cả các tội danh trộm cắp. Con số này một phần do cộng đồng người Việt đã tăng gấp 9 lần trong thập kỷ qua, hiện chiếm 25% trong tổng số 2,3 triệu lao động nước ngoài tại đây.

Ngoại trừ việc quá hạn visa, Minh khẳng định anh chưa từng phạm pháp. Anh coi thời gian ở Nhật là thành công dù phải làm công việc đánh gỉ sét tàu biển – thứ công việc độc hại mà ít người Nhật nào chịu làm.

Bà Yoshimizu cho rằng nhiều thực tập sinh bị mắc kẹt trong điều kiện làm việc tồi tệ đến mức “họ chỉ còn cách bỏ trốn”. Dù đa số chủ sử dụng lao động tuân thủ quy định, các khiếu nại về lương thấp, nhà ở kém chất lượng và quấy rối vẫn phổ biến. Theo luật, thực tập sinh không được tự ý đổi chủ, ngay cả khi không hài lòng. Năm ngoái, khoảng 6.500 thực tập sinh đã “biến mất” khỏi nơi làm việc, tìm kiếm cơ hội qua các nhóm “chợ đen” trên mạng xã hội.

“Những ai tìm được việc làm chui thì có thể sống sót, nhưng người không may mắn rất dễ bị đẩy vào con đường phạm tội, thậm chí bán ma túy”, bà Yoshimizu cảnh báo.

Theo tính toán, trong 5 năm qua, lương danh nghĩa của lao động Việt tăng gần 30% nhưng tỷ giá đồng yen sụt giảm mạnh, từ mức 1/220 năm 2020 xuống 1/168 năm 2025 khiến “thu nhập thực tế” gửi về quê nhà giảm khoảng 1-2 triệu đồng mỗi tháng. Nếu tính thêm lạm phát tại Việt Nam, giá trị thực của đồng lương này còn thấp hơn nữa. Đây chính là nguyên nhân kinh tế cốt lõi khiến nhiều lao động cân nhắc lại việc đi làm việc ở Nhật hoặc chọn con đường “bất hợp pháp” để tìm kiếm thu nhập cao hơn ở thị trường tự do.


So sánh thu nhập trung bình của lao động Việt ở Nhật Bản năm 2020 và 2025.

So sánh thu nhập trung bình của lao động Việt ở Nhật Bản năm 2020 và 2025.

Chính phủ Nhật dự kiến chuyển TITP sang hệ thống mới vào năm 2027, cho phép chuyển việc linh hoạt hơn nhưng yêu cầu cao hơn về tiếng Nhật. Trong bối cảnh đồng yen suy yếu làm giảm giá trị kiều hối gửi về Việt Nam, sức hút của thị trường này đang giảm sút.

Ni sư Thích Tâm Trí, trụ trì một ngôi chùa ở Tokyo – nơi thường xuyên cưu mang người Việt gặp khó khăn – cho biết một số thực tập sinh đã sa ngã vào cờ bạc hoặc đầu tư tiền ảo dẫn đến nợ nần. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng đó chỉ là thiểu số và cộng đồng thực tập sinh vẫn đang đóng góp lớn cho xã hội Nhật Bản.

“Tôi đau lòng khi một dòng tin xấu có thể dễ dàng gây định kiến cho người Nhật về cả một cộng đồng”, Ni sư nói. “Chúng ta phải nỗ lực làm nhiều việc tốt hơn nữa để bình thường hóa hình ảnh của mình và lấy lại lòng tin nơi xứ người”.

Ngọc Ngân (Theo AFP, Japan Times)

Ngày xuất bản:

9 THÁNG 01, 2026

Tin cập nhật 24H

Tổng thống Azerbaijan đến Hà Nội, bắt đầu thăm Việt Nam

Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân đến Hà Nội tối nay, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam.

20 THÁNG 11, 2026

Bộ Nội vụ muốn giữ cách hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết linh hoạt

Trước đề xuất luật hóa nguyên tắc hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết để áp dụng hàng năm, Bộ Nội vụ cho rằng cách này khó phù hợp với doanh nghiệp làm việc theo ca, kíp, sản xuất liên tục.

20 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng: Giảm áp lực để việc học mang lại cả niềm vui và tri thức

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh cần chung tay khắc phục bệnh thành tích, giảm áp lực để việc học thực sự mang lại niềm vui, tri thức và giá trị tốt đẹp.

20 THÁNG 11, 2026

Đà Nẵng hủy quy hoạch khu biệt thự 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà

Đà Nẵng hủy hai quyết định quy hoạch khu biệt thự rộng hơn 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà, từng được ông Văn Hữu Chiến ký phê duyệt vào năm 2011 và 2014.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam có thể gặp Indonesia ở vòng loại hai World Cup 2030

Việt Nam nằm ở nhóm hai, còn Indonesia ở nhóm ba trước lễ bốc thăm chia bảng vòng loại hai World Cup 2030 – khu vực châu Á.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam trong nhóm thấp nhất U17 World Cup 2026

Với chiều cao trung bình 1,7505 m, Việt Nam đứng thứ 45 trong 48 đội tuyển dự U17 World Cup 2026, và thấp nhất bảng G.

20 THÁNG 11, 2026

Cầu thủ bị cấm 8 năm vì ném đá vào trọng tài

LĐBĐ Ecuador cấm John Michel Perlaza Salas tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá trong 8 năm, vì ném đá gây thương tích cho trọng tài biên Lenin Giovanni Ojeda Núñez.

20 THÁNG 11, 2026

Thầy dạy cờ vua trên YouTube nổi tiếng hơn cả Carlsen

Từng bị bạn bè bắt nạt vì đam mê cờ vua, Levy Rozman đang có hơn 8,6 triệu người đăng ký YouTube, nổi tiếng hơn nhiều kỳ thủ hàng đầu thế giới và được chơi cờ với những ngôi sao bóng đá như Harry Kane.

20 THÁNG 11, 2026

Công an Hà Nội thua ngược CLB mạnh nhất Malaysia

Hà NộiCông an Hà Nội sớm mở tỷ số, nhưng thua ngược Johor Darul Tazim 1-3 ở lượt hai bảng B Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027.

20 THÁNG 11, 2026

Mỹ truy tố người phá hủy vận tải cơ 60 triệu USD

O’Corrain bị cáo buộc thực hiện cuộc tấn công được lên kế hoạch kỹ lưỡng nhằm vào chiếc C-130H Mỹ tại Ireland, khiến vận tải cơ này bị phá hủy.

20 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Mục đích chung giúp Abbott vào ‘100 nơi làm việc tốt nhất Đông Nam Á’

Hơn 2.000 nhân viên gắn kết bởi mục đích chung vì cộng đồng, tạo thành nền tảng văn hóa doanh nghiệp, đưa Abbott Việt Nam vào danh sách “100 nơi làm việc xuất sắc nhất Đông Nam Á 2026”.

20 THÁNG 11, 2026

Điện mặt trời, nước sạch đến điểm trường vùng biên Quảng Trị

Sau khi có phòng học kiên cố, 22 học sinh ở điểm trường A Ky, xã Thượng Trạch được sử dụng điện và nước sạch, cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt.

20 THÁNG 11, 2026

Chuyện phía sau ảnh chế ‘bạn trai mất tập trung’

Tây Ban NhaBức ảnh “bạn trai mất tập trung” lan khắp mạng xã hội thực chất là ảnh thương mại chụp năm 2015.

20 THÁNG 11, 2026

Nữ học viên 66 tuổi khóc trên sân thi bằng lái ôtô

Tuyên QuangBa năm sau khi chồng qua đời, cựu giáo viên toán Hà Thị Hoài đi học lái ôtô để hoàn thành tâm nguyện của ông và thi đỗ sau 7 lần trượt.

20 THÁNG 11, 2026

Lý do nhà Nhật tách riêng nhà tắm và bồn cầu

Nhà ở Nhật chia khu vệ sinh thành 3 phần riêng biệt nhằm giữ sạch nước ngâm bồn dùng chung và giúp nhiều người sử dụng cùng lúc.

20 THÁNG 11, 2026