Cơ quan LHQ lên án việc Mỹ định phát trực tiếp xử bắn tử tù

Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) lên án kế hoạch phát trực tiếp vụ xử bắn Nidal Hasan là “hành quyết công khai” và có thể vi phạm lệnh cấm tra tấn.

“Hành động phát trực tiếp buổi tử hình có mức độ tương đương một cuộc hành quyết công khai và sẽ vi phạm lệnh cấm tuyệt đối về tra tấn”, OHCHR ngày 9/10 bình luận về kế hoạch thi hành án tử hình của quân đội Mỹ đối với Nidal Hasan, hung thủ trong vụ xả súng ở căn cứ Fort Hood ngày 5/11/2009 làm 13 người chết.

Cơ quan Liên Hợp Quốc cho biết từng đưa ra quan điểm tương tự về các vụ hành quyết công khai tại Afghanistan và Iran, coi đây là hình thức “đối xử hoặc trừng phạt tàn nhẫn, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm”.

Lầu Năm Góc trước đó thông báo vụ xử tử cựu thiếu tá lục quân Nidal Hasan sẽ được phát trực tiếp vào ngày 3/12 tại căn cứ Fort Hood, bang Texas. Đây sẽ là lần đầu quân đội Mỹ hành quyết một người bằng đội xử bắn kể từ sau Thế chiến II, đồng thời là vụ hành quyết quân nhân đầu tiên của nước này sau hơn 65 năm.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth mô tả kế hoạch xử tử Hasan là “một sự kiện công khai” và chính quyền sẽ bảo đảm mọi người dân có thể theo dõi sự việc, bởi công chúng Mỹ cần hiểu rằng tội ác phải chịu hậu quả nghiêm trọng.

Hasan bị kết án tử hình năm 2013 với 13 tội danh giết người và 32 tội danh mưu sát. Tại tòa án binh, Hasan thừa nhận xả súng giết đồng đội để bảo vệ các tay súng Hồi giáo khỏi lực lượng Mỹ.

Sau quá trình kháng cáo kéo dài, Hasan đề nghị Tòa án Tối cao Mỹ xem lại vụ án vào năm 2024, lập luận thẩm phán năm 2013 đã vi phạm quyền được xét xử công khai khi để công chúng rời phòng xử án trong lúc bị cáo thảo luận một số vấn đề với các luật sư. Tòa án Tối cao từ chối đề nghị này năm 2025, do đó mức án tử hình được giữ nguyên.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell ngày 5/10 cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth đề xuất kế hoạch tử hình Hasan bằng đội xử bắn và phương án này đã được Tổng thống Donald Trump phê duyệt.

Deborah Denno, chuyên gia về án tử hình và giáo sư luật tại Đại học Fordham, cho rằng việc phát trực tiếp có thể giúp công chúng hiểu rõ hơn về toàn bộ quá trình thi hành án. Bà nhận định điều này có thể hữu ích trong bối cảnh vụ hành quyết Christa Pike tại bang Tennessee bất thành, làm dấy lên những câu hỏi mới về phương pháp xử tử.

Trong khi đó, Elisabeth Semel, đồng giám đốc Phòng nghiên cứu Án tử hình tại Trường Luật Đại học California ở Berkeley, cho rằng quyết định này đặt ra nhiều tranh cãi pháp lý và chính sách công, trong đó có vấn đề đảm bảo phẩm giá của tử tù lẫn những người được phép theo dõi vụ hành quyết và mục đích của chính quyền.

Bà lưu ý việc phát sóng thi hành án từng được tranh luận nhiều năm, nhưng chưa từng ghi nhận trường hợp nào xuất phát từ đề xuất của chính phủ. “Chúng ta đang có một tổng thống xem trọng hình ảnh giật gân và đó có lẽ là thông điệp mà ông ấy muốn truyền tải lần này”, Semel nói.

Thanh Danh (Theo Reutes, Euronews)