Cục Môi trường: ‘Sẽ siết chặt kiểm soát để chặn can thiệp hệ thống quan trắc’

Tại họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4, ông Nguyễn Xuân Hải, Cục phó Môi trường, thừa nhận nhiều lỗ hổng trong hệ thống quan trắc môi trường, thể hiện qua vụ hàng chục người bị khởi tố vì chỉnh sửa chỉ số quan trắc.

Cuối tháng 3, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) khởi tố ông Hoàng Văn Thức, cựu Cục trưởng Môi trường, cùng nhiều bị can liên quan sai phạm trong các dự án quan trắc không khí tự động. Cơ quan điều tra xác định doanh nghiệp đã chi khoảng 35 tỷ đồng “lại quả” để trúng thầu, đồng thời nâng khống giá thiết bị. Kiểm tra hơn 300 trạm quan trắc cho thấy gần 160 trạm có dấu hiệu bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu nhằm che giấu tình trạng ô nhiễm.

Cục phó Môi trường Nguyễn Xuân Hải chỉ ra việc can thiệp, làm sai lệch số liệu trước hết thuộc trách nhiệm của đơn vị vận hành hệ thống (doanh nghiệp – chủ nguồn thải). Tiếp đó khâu giám sát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, nhất là khi số trạm quan trắc tự động tăng nhanh, khối lượng dữ liệu lớn.

“Đây không phải khoảng trống pháp lý mà là vấn đề trong thực thi nhiệm vụ”, ông Hải khẳng định.

Hệ thống quan trắc hiện vẫn vận hành liên tục, dữ liệu được truyền trực tiếp về địa phương và Bộ để giám sát. Tuy nhiên, theo ông Hải, trong một số trường hợp hệ thống chưa phát hiện kịp thời các hành vi can thiệp có chủ đích mà chủ yếu theo dõi thông số môi trường và trạng thái vận hành.

Sau sự việc, Cục Môi trường cho biết sẽ bổ sung các lớp kiểm soát nhằm bảo đảm tính minh bạch của hệ thống quan trắc. Trọng tâm là kiểm soát truy cập và cấu hình hệ thống, đặc biệt với thiết bị ghi nhận dữ liệu (data logger) và phần mềm truyền dẫn, đồng thời tăng giám sát từ xa và phân tích dữ liệu bất thường để phát hiện sớm dấu hiệu can thiệp.

Công tác kiểm tra được chuyển sang hướng chủ động hơn, gồm kiểm tra đột xuất, đối chứng và đối chiếu dữ liệu với các nguồn độc lập, nhất là tại các cơ sở có dấu hiệu bất thường. Song song, cơ quan quản lý sẽ hoàn thiện quy định kỹ thuật theo hướng tăng bảo mật và bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu.

Gia Chính