Cuộc sống tại ‘khu ổ chuột nổi’ lớn nhất thế giới


Makoko ban đầu là một làng chài nhỏ được lập nên vào những năm 1800, trước khi Lagos phát triển thành siêu đô thị 25 triệu dân như ngày nay. Cư dân chủ yếu thuộc bộ tộc Ogan, những ngư dân di cư đến đây để tìm nguồn nước tốt hơn. Theo thời gian, nơi này phình to thành một trong những khu ổ chuột không chính thức lớn nhất Tây Phi.

Năm 2025, vlogger Mỹ Drew Binsky tới đây để tìm hiểu cuộc sống địa phương và thấy “sốc” trước cảnh người dân ngụp lặn, đi vệ sinh chung trên kênh. Mặt nước đầy rác thải, xác động vật chết, bốc mùi hôi thối. An ninh ở đây cũng nguy hiểm không kém khi du khách có thể bị tấn công nếu tiếp cận khi chưa được phép.

Dù vậy, điều tích cực là cộng đồng đã tự xây dựng những quy tắc riêng từ việc xây nhà, quản lý người mới đến cho tới tổ chức trường học. Nhiều người coi nơi này là “ngôi nhà thật sự” và đang đấu tranh để tồn tại trước áp lực “dọn dẹp Makoko” từ chính quyền địa phương.

Khu ổ chuột nổi lớn nhất thế giới.

 
 

Drew Binsky trải nghiệm khu ổ chuột Makoko. Video: Drew Binsky

Makoko thực chất là sáu ngôi làng trải dài trên cả đất liền và mặt nước, gồm Oko Agbon, Adogbo, Migbewhe, Yanshiwhe, Sogunro và Apollo. Bốn làng đầu tiên là các cộng đồng nổi, được gọi là “Makoko trên nước”, các làng còn lại nằm trên đất liền.

Cách duy nhất để di chuyển trong Makoko là dùng thuyền gỗ. Gần như mọi gia đình đều sở hữu một chiếc thuyền dùng để đánh cá, đưa trẻ em đến trường và đi chợ. Tuy nhiên, đầm phá – kế sinh nhai chính của cộng đồng – cũng đồng thời là nơi xả thải và sinh hoạt tắm rửa hàng ngày của hàng trăm nghìn người.

Tại một ngôi nhà tiêu chuẩn ở Makoko, cả gia đình sinh hoạt chung trong một không gian chật hẹp, được lợp mái tạm bợ. Khu vực vệ sinh chỉ là một tấm màn che với một lỗ cắt trực tiếp xuống mặt nước, trong khi nhiều người dân vẫn sử dụng nguồn nước này để tắm rửa. Người dân lấy nước sạch bằng cách chèo thuyền mang can nhựa đi mua mỗi sáng.

Sunday, con trai của trưởng làng Makoko, cho biết đánh bắt cá không chỉ là mưu sinh mà là di sản văn hóa truyền qua nhiều thế hệ. “Chúng tôi rất hạnh phúc khi sống ở đây, sống trên nước là một phần văn hóa của chúng tôi”, Sunday nói. Khi được hỏi về chất lượng nguồn nước, anh khẳng định người dân có thể bơi lội mà không gặp vấn đề gì về sức khỏe.

Ngoài điều kiện sống khắc nghiệt, thách thức lớn nhất của cư dân Makoko đến từ các kế hoạch quy hoạch đô thị. Theo Sunday, giới chức địa phương đánh giá Makoko làm mất mỹ quan thành phố và muốn người dân dời đi để nhường chỗ cho lối sống hiện đại.

Lịch sử cộng đồng này từng chứng kiến nhiều đợt giải tỏa. Năm 2012, chính quyền bang Lagos đã ra thông báo 72 giờ trước khi tiến hành phá dỡ hàng loạt ngôi nhà trên mặt nước. Việc này khiến gần 3.000 người mất chỗ ở mà không có kế hoạch tái định cư rõ ràng. Kể từ đó, sự hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng từ bên ngoài gần như không có, bệnh sốt rét lây lan nhanh chóng.

Bất chấp sự thiếu thốn về hạ tầng, Makoko vẫn duy trì một cộng đồng gắn kết. Trẻ em được tiếp cận giáo dục miễn phí tại hai trường học được xây dựng từ năm 2009. Việc định cư hay xây nhà mới đều được quản lý thông qua sự phê duyệt của trưởng làng.


Trẻ em được học miễn phí tại Makoko. Ảnh: CNN

Trẻ em được học miễn phí tại Makoko. Ảnh: CNN

“Bạn không thể lấy con cá ra khỏi nước và thả lên cạn”, Sunday ví von về số phận của người dân Makoko nếu bị buộc rời đi.

“Họ sống trên nước và sẽ làm mọi thứ để được ở lại trên nước”, Sunday nói.

Hoài Anh (Theo Drew Binsky, BBC, Guardian)

Ngày xuất bản:

17 THÁNG 06, 2026

Tin cập nhật 24H

Hơn 162.000 tỷ đồng xây ba tuyến cao tốc

Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư ba tuyến cao tốc dài hơn 430 km, tổng vốn gần 162.400 tỷ đồng, kết nối các khu vực Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên.

22 THÁNG 11, 2026

Xóa nợ lệ phí môn bài cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế

Từ 21/11, hơn 2,5 triệu người nộp thuế được xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp phát sinh để hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.

22 THÁNG 11, 2026

Người đàn ông tử vong khi cứu phụ nữ đuối nước ở biển Nha Trang

Khánh HòaNgười đàn ông bơi ra cứu phụ nữ gặp nạn giữa sóng lớn ở biển Nha Trang, nhưng bị đuối sức, tử vong; một nhân viên cứu hộ cũng phải nhập viện.

22 THÁNG 11, 2026

Đồng bào dân tộc ít người nhất Việt Nam diễu hành trên phố

Lai ChâuNgười Mảng, La Hủ, Si La… những dân tộc có dân số ít nhất Việt Nam, cùng xuống đường nhảy múa trong ngày hội văn hóa tại xã Bum Tở.

22 THÁNG 11, 2026

Alcaraz toàn thắng vòng bảng ATP Finals 2026

ItalyCarlos Alcaraz thắng Flavio Cobolli 6-4, 6-1 trong 65 phút ngày 20/11, nối dài mạch thắng lên 12 trận và hẹn Ben Shelton ở bán kết ATP Finals.

22 THÁNG 11, 2026

‘Nghệ thuật’ thắng 1-0 của Arsenal

AnhArsenal thắng cả 16 trận Ngoại hạng Anh gần nhất khi ghi bàn trước nhờ cách Mikel Arteta điều chỉnh thế trận để giữ lợi thế.

22 THÁNG 11, 2026

Quang Liêm trở lại top 15 thế giới

HungaryLê Quang Liêm đánh bại Ian Nepomniachtchi ở ván tiêu chuẩn nhanh cuối cùng tại giải cờ vua toàn năng thế giới 2026, trở lại top 15 thế giới và nuôi hy vọng dự chuỗi giải năm sau.

22 THÁNG 11, 2026

Haaland bị khước từ bàn tranh cãi trong trận hòa của Man City

AnhTiền đạo Erling Haaland không được công nhận bàn do lỗi đá bóng trong tay thủ môn, khi Man City hòa Fulham 1-1 ở vòng 11 Ngoại hạng Anh.

22 THÁNG 11, 2026

Đại hội Thể thao toàn quốc 2026 khai mạc bên sông Sài Gòn

TP HCMĐại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X chính thức bắt đầu bằng lễ khai mạc giàu màu sắc hiện đại kết hợp những câu chuyện về vùng đất, con người TP HCM tối 21/11.

22 THÁNG 11, 2026

Thâm Quyến – ‘thiên đường điện thoại cũ’ của Trung Quốc

Người Trung Quốc thải loại hơn 400 triệu điện thoại mỗi năm, phần lớn đổ về chợ Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến, nơi các thương nhân đưa chúng tới Nam Á, châu Phi.

22 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Cô gái Việt 32 tuổi đi du lịch một mình qua hơn 20 quốc gia

Đan Phương thích đi du lịch một mình dù từng thấy tên lửa bay qua đầu hay bị 5 người đàn ông vây quanh định tống tiền.

22 THÁNG 11, 2026

Chàng trai Anh đi bộ tiếp 8.500 km tới Việt Nam sau 5 tháng nghỉ

Sau khoảng 5 tháng tạm dừng chân tại biên giới Kazakhstan – Uzbekistan để tránh nắng nóng, Luke Deakin tiếp tục đi bộ 8.500 km còn lại để tới Việt Nam.

22 THÁNG 11, 2026

Quốc hội thông qua loạt chính sách đặc thù phát triển du lịch

Quốc hội hôm nay thông qua nghị quyết đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, định hướng mở rộng miễn thị thực, ưu đãi thuế và thí điểm giải trí 24/7.

22 THÁNG 11, 2026

Bên trong sơn trang đón lãnh đạo Mỹ, Nga, Trung Quốc

Nằm bên hồ Tây Lệ ở Thâm Quyến, Kỳ Lân Sơn Trang có các biệt thự giữa vườn cây, phòng họp lớn và khu lưu trú, từng đón nhiều lãnh đạo cấp cao trước cuộc gặp Mỹ – Nga – Trung ngày 19/11.

21 THÁNG 11, 2026

Vợ chồng Nhật tái hiện quán vỉa hè Hà Nội ‘để cảm ơn người Việt’

Từng sống ở Hà Nội 5 năm, ông Ishiguro trở về Nhật mở quán vỉa hè kiểu Việt, mong tạo điểm hẹn cho người Việt xa quê, gửi gắm lòng biết ơn những người từng giúp đỡ ông.

21 THÁNG 11, 2026