Đại học đua rót tiền cho AI, doanh nghiệp vẫn ‘chê’ sinh viên thiếu kỹ năng

96% đại học Việt Nam đầu tư vào AI và nhiều sinh viên tự tin sử dụng, nhưng chỉ 15% nhà tuyển dụng đánh giá các em “xuất sắc” về AI thực chiến.

Đây là kết quả từ nghiên cứu chuyên sâu về năng lực sẵn sàng ứng dụng AI của sinh viên Việt Nam, thuộc chuỗi khảo sát toàn cầu tại 6 quốc gia do Tập đoàn giáo dục Pearson và nền tảng AWS (Amazon Web Services) công bố ngày 6/10. Khảo sát tại Việt Nam được thực hiện trực tuyến với 50 trường đại học, 51 doanh nghiệp, cùng phỏng vấn sâu chuyên gia giáo dục.

Theo báo cáo, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có chiến lược thích ứng tốc độ cao – xem AI là ưu tiên cốt lõi với mức đầu tư mạnh mẽ. 96% lãnh đạo trường đại học được khảo sát cho biết đang rót vốn cho AI, trong đó 36% khẳng định đây là ưu tiên trọng tâm với ngân sách lớn. Trong 6 nước thuộc diện khảo sát (gồm Arab Saudi, Mỹ, Anh, Malaysia, Brazil và Việt Nam), tỷ lệ này tại Việt Nam dẫn đầu.

Nguồn vốn chủ yếu được tập trung vào phát triển chuyên môn cho giảng viên, hạ tầng máy tính, năng lực kỹ thuật, chương trình giảng dạy và hệ thống AI phục vụ quản trị, vận hành.

Về phía người học, hơn 52% trong hơn 300 sinh viên thấy bản thân ở mức độ sẵn sàng cao (từ 8-10/10) để làm việc trong môi trường tích hợp AI.

Tuy nhiên, chỉ 15% doanh nghiệp đánh giá sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học Việt Nam “xuất sắc” về AI thực chiến – tỷ lệ thấp nhất trong 6 nước. Gần một nửa số nhà tuyển dụng cho rằng sinh viên có thói quen sử dụng AI chưa tốt.

Các lỗi phổ biến gồm: quá tin tưởng vào kết quả do AI tạo ra mà thiếu bước kiểm chứng; thiếu kinh nghiệm thực tế; quá phụ thuộc vào công cụ hoặc sử dụng chưa phù hợp với công việc.

Ông Eklavya Bhave, Giám đốc phụ trách Giáo dục đại học khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Pearson, nhìn nhận sự lệch pha này không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn cầu.

Nguyên nhân là khác biệt về góc nhìn. Trong khi nhà trường tập trung hướng dẫn sinh viên thao tác trên các công cụ sẵn có, doanh nghiệp lại kỳ vọng cao hơn ở năng lực vận dụng AI gắn liền với tư duy sáng tạo, tư duy phản biện, phân tích dữ liệu và kỹ năng giải quyết các bài toán kinh doanh thực tế.

Ông cho rằng các trường cần hợp tác chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong bối cảnh họ tái định hình các vị trí công việc ở cấp độ đầu vào, quy hoạch nguồn nhân lực và chiến lược phát triển năng lực đội ngũ.

PGS. TS Nguyễn Phong Nguyên, Hiệu trưởng trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế TP HCM, đồng tình. Trường dự kiến mời doanh nghiệp tham gia các khâu thiết kế bài giảng, giảng dạy và đánh giá sinh viên, từ đó giúp sinh viên liên hệ được kiến thức đã học, thích ứng nhanh khi ra thị trường.

Dương Tâm